8 พลังงานทดแทนหลักในไทยและทั่วโลก

การใช้พลังงานทดแทนมีเหตุผลหลักเพื่อ ลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ก่อให้เกิดโลกร้อน แก้ปัญหาเชื้อเพลิงฟอสซิล (น้ำมัน, ถ่านหิน) กำลังจะหมดไป เพิ่มความมั่นคงทางพลังงานจากการใช้ทรัพยากรที่หมุนเวียนไม่มีวันหมด เช่น แสงอาทิตย์ ลม ลดการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ และส่งผลดีต่อสุขภาพเพราะเป็นพลังงานสะอาด

พลังงานทดแทน (Renewable Energy) คือ พลังงานที่ได้จากแหล่งธรรมชาติและสามารถหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ได้ไม่สิ้นสุด เป็นทางเลือกแทนพลังงานฟอสซิล (น้ำมัน, ถ่านหิน) เพื่อลดมลพิษ โดยหลักๆ มี 5 ประเภท ได้แก่ แสงอาทิตย์, ลม, น้ำ, ชีวมวล และความร้อนใต้พิภพ ซึ่งช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

พลังงานทดแทนแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

1. พลังงานทดแทนประเภทสิ้นเปลือง เป็นพลังงานทดแทนจากแหล่งที่ได้มาแล้วใช้หมดไป ได้แก่ พลังงานถ่านหิน , ก๊าซธรรมชาติ , นิวเคลียร์ , หินน้ำมัน , ทรายน้ำมัน เป็นต้น

2. พลังงานทดแทนประเภทหมุนเวียน เป็นพลังงานทดแทนจากแหล่งที่ใช้แล้วสามารถหมุนเวียนมาใช้ได้อีก ได้แก่ พลังงานจากแสงอาทิตย์ , ลม , ชีวมวล , น้ำ , ความร้อนใต้พิภพ และไฮโดรเจน เป็นต้น

 

8 พลังงานทดแทนหลักในโลกและไทยคือ....

1. พลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Energy)
การใช้งาน: เปลี่ยนแสงแดดเป็นไฟฟ้าผ่านแผงโซลาร์เซลล์ (PV) หรือใช้ความร้อนจากแสงอาทิตย์เพื่อต้มน้ำ

ในไทย: เป็นพลังงานที่เติบโตเร็วที่สุด มีโครงการ "โซลาร์ภาคประชาชน" ให้บ้านเรือนขายไฟคืนรัฐ และการทำ "โซลาร์ลอยน้ำ ไฮบริด" ในเขื่อนหลัก (เช่น เขื่อนสิรินธร) เพื่อผลิตไฟร่วมกับพลังงานน้ำ

สถิติ: มีกำลังการผลิตติดตั้งสูงที่สุดในกลุ่มพลังงานหมุนเวียนของไทย

 

2. พลังงานลม (Wind Energy)
การใช้งาน: ใช้กังหันลมขนาดใหญ่เปลี่ยนแรงลมเป็นพลังงานกลเพื่อปั่นกระแสไฟฟ้า

ในไทย: กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ที่มีความเร็วลมสม่ำเสมอ เช่น นครราชสีมา ชัยภูมิ (ภาคอีสาน) และ นครศรีธรรมราช สงขลา (ภาคใต้ตอนล่าง)

สถิติ: มีสัดส่วนการผลิตไฟเป็นอันดับต้นๆ แต่ขยายตัวได้ยากกว่าโซลาร์เนื่องจากข้อจำกัดเรื่องพื้นที่และผังเมือง

 

3. พลังงานน้ำ (Hydropower)
การใช้งาน: ใช้แรงดันน้ำจากการปล่อยน้ำในเขื่อนหรือกระแสน้ำในแม่น้ำหมุนกังหันผลิตไฟ

ในไทย: มีทั้งเขื่อนขนาดใหญ่ (เช่น เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์) และเขื่อนขนาดเล็กตามชุมชน

สถิติ: ไทยเป็นผู้นำเข้าพลังงานน้ำรายใหญ่จาก สปป.ลาว ซึ่งถือเป็นแหล่งพลังงานสะอาดหลักที่ช่วยสร้างความมั่นคงให้ระบบไฟฟ้าไทย

 

4. พลังงานชีวมวล (Biomass)
การใช้งาน: นำเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เช่น แกลบ ชานอ้อย กากปาล์ม หรือซังข้าวโพด มาเป็นเชื้อเพลิงเผาไหม้โดยตรง

ในไทย: ไทยมีศักยภาพสูงสุดในอาเซียนเนื่องจากเป็นฐานการเกษตร โรงงานน้ำตาลและโรงสีข้าวมักมีโรงไฟฟ้าชีวมวลของตัวเอง

สถิติ: เป็นพลังงานที่ช่วยสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกรจากการขายวัสดุเหลือใช้

 

5. ก๊าซชีวภาพ (Biogas)
การใช้งาน: นำของเสียจากฟาร์มสัตว์ (มูลหมู/วัว) หรือน้ำเสียจากโรงงาน (แป้งมัน/น้ำมันปาล์ม) มาหมักในสภาวะไร้ออกซิเจนจนเกิดก๊าซมีเทน

ในไทย: นิยมใช้มากในโรงงานอุตสาหกรรมเกษตรเพื่อผลิตไฟใช้เองในโรงงาน ช่วยลดปัญหากลิ่นเหม็นและมลภาวะ

สถิติ: มีการขยายผลสู่ระดับชุมชน เช่น โครงการก๊าซชีวภาพหุงต้มในครัวเรือน

 

6. พลังงานขยะ (Waste-to-Energy)
การใช้งาน: นำขยะชุมชนมาคัดแยกแล้วเผาในเตาเผาระบบปิดเพื่อผลิตความร้อนและไฟฟ้า หรือหมักขยะอินทรีย์ให้เกิดก๊าซ

ในไทย: เป็นวาระแห่งชาติเพื่อลดปริมาณขยะล้นเมือง มีโรงไฟฟ้าขยะกระจายอยู่ในเขตเทศบาลใหญ่ๆ เช่น กรุงเทพฯ ภูเก็ต และนนทบุรี

สถิติ: ปัจจุบันมีการให้ค่าส่วนต่างราคารับซื้อไฟฟ้า (Adder/FiT) เพื่อจูงใจนักลงทุน

 

7. พลังงานความร้อนใต้พิภพ (Geothermal Energy)
การใช้งาน: นำน้ำร้อนหรือไอน้ำจากใต้ดินที่มีอุณหภูมิสูงมาปั่นเทอร์ไบน์

ในไทย: มีข้อจำกัดเพราะไทยไม่ใช่เขตภูเขาไฟ พิกัดเดียวที่มีการผลิตไฟคือ อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ (บ่อน้ำพุร้อนฝาง)

สถิติ: มีกำลังผลิตน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับประเภทอื่น แต่ใช้ประโยชน์ด้านการท่องเที่ยวและอบแห้งผลไม้ได้ดี

 

8. เชื้อเพลิงชีวภาพ (Biofuels)
การใช้งาน: การแปรรูปพืชน้ำมันและพืชแป้งเป็นเชื้อเพลิงเหลว เช่น เอทานอล (จากมันสำปะหลัง/อ้อย) และ ไบโอดีเซล (จากปาล์มน้ำมัน)

ในไทย: เน้นใช้ในภาคการขนส่งเป็นหลัก โดยนำไปผสมกับน้ำมันฟอสซิลเป็น แก๊สโซฮอล์ 91, 95, E20 หรือ ดีเซล B7

สถิติ: ไทยเป็นผู้ผลิตและใช้เชื้อเพลิงชีวภาพรายใหญ่ของโลก ช่วยลดการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศ

สรุปภาพรวม ปัจจุบันพลังงานทดแทนในไทยมีเป้าหมายหลักคือการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก มีการพัฒนาด้านพลังงานทดแทนมายาวนาน ตั้งแต่การสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้าในยุคแรกๆ จนถึงแผนพัฒนาพลังงานทดแทน  ที่ตั้งเป้าหมายให้ไทยมีสัดส่วนพลังงานทดแทน 30% ภายในปี 2580

แม้จะมีความก้าวหน้า แต่เรายังมีอุปสรรคสำคัญคือนโยบายที่ไม่แน่นอน และระบบโครงข่ายไฟฟ้าที่ยังไม่รองรับพลังงานทดแทนอย่างเต็มที่ ถ้าเราผ่านอุปสรรคเหล่านี้ได้ ไทยมีศักยภาพที่จะเป็นผู้นำด้านพลังงานสะอาดในภูมิภาค