คลังน้ำมันสำรอง ของประเทศไทยในปัจจุบัน

คลังน้ำมันสำรอง ของประเทศไทยในปัจจุบัน

คลังน้ำมันสำรอง คือ สถานที่สำหรับเก็บน้ำมันสำรองในปริมาณมาก

เพื่อใช้รองรับความต้องการพลังงานของประเทศในกรณีฉุกเฉินหรือ

เหตุการณ์ที่ทำให้การนำเข้าหรือการผลิตน้ำมันหยุดชะงัก

เช่น สงคราม ภัยธรรมชาติ หรือราคาน้ำมันโลกผันผวนรุนแรง

ความหมายของ คลังน้ำมันสำรอง

(Strategic Petroleum Reserve – SPR)

คลังน้ำมันสำรองหมายถึงพื้นที่หรืออาคารที่ถูกออกแบบให้เก็บรักษา

น้ำมันดิบ หรือ น้ำมันสำเร็จรูป อย่างปลอดภัย โดยมีระบบควบคุมอุณหภูมิ

ความดัน ความปลอดภัย และการป้องกันการรั่วไหลอย่างเข้มงวด

จุดประสงค์หลักคือ

1) ความมั่นคงด้านพลังงาน (Energy Security)

เพื่อให้ประเทศมีน้ำมันเพียงพอใช้งานได้แม้ในช่วงวิกฤต

2) การรักษาเสถียรภาพราคา

สามารถนำสำรองออกมาใช้เพื่อลดความผันผวนของราคา

ในตลาดภายในประเทศ

3) รองรับเหตุฉุกเฉิน

เช่น การถูกคว่ำบาตร การปิดช่องทางขนส่งน้ำมัน

หรือการผลิตน้ำมันลดลงกะทันหัน

รูปแบบของคลังน้ำมันสำรอง

1. แบบถังเก็บขนาดใหญ่ (Tank Farm) – ใช้ถังเหล็กทรงกระบอกบนพื้นดิน

2. แบบถังใต้ดินหรือโพรงหินเกลือ (Underground Caverns)

– ปลอดภัยและประหยัดมาก ใช้ในบางประเทศอย่าง

United States ( SPR ของสหรัฐฯ ใหญ่ที่สุดในโลก )

3. แบบท่อและระบบขนส่งเชื่อมต่อกับท่าเรือหรือโรงกลั่น

ประเทศไทยมีคลังน้ำมันสำรองหรือไม่?

มี โดยไทยกำหนดสำรองตามสัดส่วนการใช้น้ำมัน เช่น

น้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป ต้องสำรองจำนวนวันที่กำหนด

(เช่น 60–90 วัน รวมของรัฐและเอกชน)

มีอยู่ในหลายจังหวัดใกล้โรงกลั่นและนิคมอุตสาหกรรม เช่น ระยอง ชลบุรี

ปทุมธานี สงขลา ฯลฯ

ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 3 มีนาคม 2569 ประเทศไทยมีปริมาณน้ำมันสำรองที่

เพียงพอสำหรับการใช้งานในประเทศได้ประมาณ 60–61 วัน

โดยมีรายละเอียดดังนี้

ปริมาณน้ำมันสำรองของไทย (สถานะมีนาคม 2569)

ปริมาณรวมทั้งหมด: ประมาณ 7,660 – 7,795 ล้านลิตร

น้ำมันคงเหลือในประเทศ: มีอยู่ประมาณ 4,877 – 4,925 ล้านลิตร

(ประกอบด้วยน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป) ซึ่งเพียงพอต่อการใช้งาน

ได้ 38 วัน

น้ำมันที่อยู่ระหว่างขนส่ง: มีอีกประมาณ 2,870 ล้านลิตร ซึ่งส่วนใหญ่

(ประมาณ 1,746 ล้านลิตร) ได้ผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ มาแล้ว

ทำให้มั่นใจได้ว่าจะมีน้ำมันใช้เพิ่มอีก 22–23 วัน 

การบริหารจัดการและกฎหมาย

คลังน้ำมันสำรองแห่งชาติ (SPR): ปัจจุบันรัฐบาลโดย กระทรวงพลังงาน

กำลังเร่งผลักดัน ร่างกฎหมายสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อจัดตั้งระบบสำรอง

น้ำมันทางยุทธศาสตร์ของรัฐเอง (Strategic Petroleum Reserve)

โดยมีเป้าหมายเพิ่มความมั่นคงให้สำรองน้ำมันได้ถึง 90 วัน

เพื่อลดผลกระทบจากวิกฤตการณ์โลกอย่างยั่งยืน

มาตรการเร่งด่วน: นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค รองนายกรัฐมนตรีและ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ได้เสนอใช้ พ.ร.ก. แก้ไขและป้องกันภาวะ

การขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2516 เพื่อตรึงราคาน้ำมันและบริหาร

จัดการปริมาณสำรองในช่วงที่สถานการณ์ตะวันออกกลางตึงเครียด

น้ำมันยั่งยืน (SAF): ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ไทยได้เริ่มมาตรการบังคับ

ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน (SAF) ในสัดส่วน 1% เพื่อความ

มั่นคงทางพลังงานและสิ่งแวดล้อม 

สรุป

แม้จะมีความเสี่ยงจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ แต่ กรมธุรกิจพลังงาน

ยืนยันว่าประชาชนไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกหรือกักตุนน้ำมัน

เนื่องจากปริมาณสำรองในปัจจุบันยังอยู่ในระดับที่ปลอดภัย