จุดเริ่มต้นของชาวยิว และสงคราม

หากจะพูดถึงจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งระหว่าง อิสราเอล หรือชาวยิว และ ปาเลสไตน์ หรือชาวอาหรับ เราต้องย้อนกลับไปมองทั้งในมุมของประวัติศาสตร์โบราณและความขัดแย้งทางการเมืองสมัยใหม่ เพราะเรื่องนี้มีรากแก้วที่ลึกและซับซ้อนมาก จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งระหว่าง อิสราเอล  และ ปาเลสไตน์ เป็นเรื่องที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานนับพันปี 

ทั้งในความเชื่อทางประวัติศาสตร์และศาสนา (ย้อนกลับไปหลายพันปี) ชาวยิว เชื่อว่าดินแดนนี้คือ "แผ่นดินแห่งพันธสัญญา" (Promised Land) ที่พระเจ้ามอบให้ และเป็นที่ตั้งของอาณาจักรโบราณ ส่วนชาวอาหรับปาเลสไตน์ อยู่อาศัยในดินแดนนี้มาอย่างต่อเนื่องหลายศตวรรษ และมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาอิสลาม (เช่น มัสยิดอัลอักศอ) ตั้งอยู่เช่นกัน

1. รากเหง้าทางประวัติศาสตร์และความเชื่อ ชาวยิวมีความผูกพันกับดินแดนนี้ (ซึ่งพวกเขาเรียกว่า "ดินแดนแห่งอิสราเอล") มานานกว่า 3,000 ปี ตามบันทึกในคัมภีร์ทางศาสนาและหลักฐานทางโบราณคดี

-การกระจัดกระจาย  หลังจากพ่ายแพ้ต่อจักรวรรดิโรมัน ชาวยิวส่วนใหญ่ต้องระเห็จออกจากดินแดนไปอยู่ตามส่วนต่างๆ ของโลก แต่ยังคงมีความฝันที่จะ "กลับบ้าน" เสมอ

-ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ในขณะเดียวกัน ดินแดนนี้ก็เป็นที่ตั้งของศาสนสถานสำคัญของชาวมุสลิมและชาวคริสต์ ทำให้กลายเป็นพื้นที่ที่มีความหมายทางจิตใจสำหรับหลายฝ่าย

2. จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งสมัยใหม่ (ปลายศตวรรษที่ 19) จุดเปลี่ยนสำคัญเริ่มเกิดขึ้นในช่วงร้อยกว่าปีที่ผ่านมานี้เอง.....

-ขบวนการไซออนิสต์ (Zionism)เกิดกระแสชาตินิยมยิวในยุโรปที่ต้องการสร้างรัฐยิวขึ้นมาใหม่เพื่อหนีจากการถูกกดขี่

-คำประกาศบัลฟอร์ (Balfour Declaration, 1917):ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 อังกฤษ (ซึ่งเข้ามายึดครองดินแดนนี้ต่อจากจักรวรรดิออตโตมัน) ได้ออกหนังสือแสดงความสนับสนุนการจัดตั้ง "บ้านแห่งชาติสำหรับชาวยิว" ในปาเลสไตน์

-การอพยพ: ชาวยิวเริ่มหลั่งไหลกลับเข้ามา ทำให้เกิดการกระทบกระทั่งกับชาวอาหรับท้องถิ่นที่อาศัยอยู่มานานหลายศตวรรษ

3. สงครามและจุดแตกหัก (1947 - 1948) หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิว (The Holocaust) กระแสการสร้างประเทศอิสราเอลรุนแรงขึ้นจนถึงจุดเดือด

-แผนแบ่งดินแดนของ UN (1947): สหประชาชาติเสนอให้แบ่งปันดินแดนออกเป็นสองรัฐ (ยิวและอาหรับ) โดยให้เยรูซาเล็มเป็นเขตสากล ฝ่ายยิวยอมรับ แต่ฝ่ายอาหรับปฏิเสธ

-การประกาศเอกราช (1948): อิสราเอลประกาศจัดตั้งรัฐอย่างเป็นทางการ

-สงครามอาหรับ-อิสราเอล ครั้งที่ 1: ทันทีที่ประกาศเอกราช ชาติอาหรับรอบข้าง (อียิปต์ จอร์แดน ซีเรีย อิรัก และเลบานอน) บุกอิสราเอลทันที ผลคืออิสราเอลชนะและได้ดินแดนเพิ่มขึ้นมากกว่าที่ UN เคยเสนอไว้

ปัญหานี้ไม่ได้มีแค่เรื่องศาสนา แต่เป็นเรื่องของ "ที่ดิน" (Territory), "อธิปไตย" (Sovereignty) และ "การดำรงอยู่" (Survival) ของคนทั้งสองฝ่าย

เช่น ฝ่ายยิวอ้างอิงประวัติศาสตร์ย้อนไป 3,000 ปีว่านี่คือ "ดินแดนแห่งพันธสัญญา" และเป็นที่พำนักเดียวที่พวกเขาจะปลอดภัยจากการถูกไล่ล่าในยุโรป

ฝ่ายอาหรับ (ปาเลสไตน์) อ้างความจริงที่ว่าบรรพบุรุษของพวกเขาอาศัยและทำมาหากินอยู่บนที่ดินผืนนี้ต่อเนื่องมานานนับพันปี ก่อนที่จะมีการอพยพครั้งใหญ่ของชาวยิวในศตวรรษที่ 20  การขยาย "นิคมชาวยิว"  ในเขตเวสต์แบงก์ ซึ่งฝ่ายปาเลสไตน์มองว่าเป็นการแย่งชิงที่ดินที่ควรจะเป็นรัฐปาเลสไตน์ในอนาคต

อธิปไตย "ใครคือเจ้าของอำนาจ? คำว่าอธิปไตยคือการมีอำนาจปกครองตนเอง มีกฎหมาย มีกองทัพ และมีการยอมรับจากนานาชาติ โดยที่อิสราเอล ต้องการรักษาความเป็น "รัฐยิว" (Jewish State) ที่เข้มแข็งและมีอำนาจควบคุมความมั่นคงของตนเองโดยสมบูรณ์

ด้านปาเลสไตน์ ต้องการมี "รัฐปาเลสไตน์" (State of Palestine) ที่เป็นอิสระ ไม่ถูกควบคุมโดยด่านตรวจหรือกองทัพอิสราเอล จุดตายคือ "เยรูซาเล็ม" ที่ทั้งสองฝ่ายต่างต้องการให้เมืองนี้เป็นเมืองหลวงของตนเอง เพราะเป็นศูนย์กลางอำนาจและจิตวิญญาณ ใครได้ครองเยรูซาเล็มเท่ากับมีอธิปไตยที่สมบูรณ์

การดำรงอยู่ (Survival) ถ้าฉันแพ้ ฉันตาย นี่คือส่วนที่ทำให้การเจรจาจบลงยากที่สุด เพราะมันคือความกลัวในระดับสัญชาตญาณ

ความกลัวของอิสราเอล เนื่องจากถูกล้อมรอบด้วยชาติอาหรับที่มีท่าทีเป็นศัตรูในอดีต อิสราเอลจึงมีคติว่า "จะพ่ายแพ้สงครามไม่ได้แม้แต่ครั้งเดียว" เพราะนั่นอาจหมายถึงการล่มสลายของชาติยิวอีกครั้ง (เหมือนในอดีต)

ความกลัวของปาเลสไตน์ พวกเขากลัวการถูกลบชื่อออกจากแผนที่โลก (Erasure) การถูกบีบให้อพยพกลายเป็นผู้ลี้ภัยซ้ำแล้วซ้ำเล่า และการสูญเสียอัตลักษณ์ของตนเองไป

เมื่อต่างฝ่ายต่างกลัวว่าจะไม่รอด จึงเลือกใช้กำลังเพื่อ ป้องกันตัว ซึ่งส่งผลให้เกิดการสูญเสียและสร้างความแค้นใหม่ๆ วนไปไม่จบสิ้น  ลองจินตนาการถึงคนสองครอบครัวที่อ้างว่าเป็นเจ้าของบ้านหลังเดียวกัน ครอบครัวหนึ่งบอกว่า "นี่คือบ้านเก่าของปู่ฉันเมื่อนานมาแล้ว" อีกครอบครัวบอกว่า "แต่ฉันอยู่ที่นี่มาตลอด 500 ปีนะ" เมื่อไม่มีใครยอมออก และพื้นที่ในบ้านมีจำกัด การแย่งชิงห้องนอนและห้องน้ำจึงกลายเป็นสงครามที่ไม่จบสิ้น