เมื่อสติช่วยดึงเรากลับมา: วิธีรับมือกับช่วงเวลาที่ใจว้าวุ่นแบบฉบับคนเป็นไบโพลาร์

ลองนึกภาพดูนะ: เมื่อความเงียบดันไม่ทำให้เราหลับ

เคยไหมครับ? ปิดไฟ ปิดเน็ต วางมือถือ เตรียมตัวจะเข้านอนให้เต็มที่แล้ว แต่ใจเจ้ากรรมดันไม่ยอมหยุดนิ่งซะอย่างนั้น! สำหรับใครที่ต้องรับมือกับภาวะ "ไบโพลาร์" บางคืนความเงียบสงัดนี่แหละที่เป็นตัวเปิดสวิตช์ให้พายุในใจเริ่มทำงานเลย

อาการหนึ่งที่เจอบ่อยเวลาเราเริ่ม "ดีด" หรืออยู่ในช่วงไฮโปมาเนีย (Hypomania) ก็คือความต้องการทางเพศที่พุ่งปรี๊ดขึ้นมาแบบผิดปกติ ซึ่งเรื่องนี้ไม่ใช่ว่าเรานิสัยไม่ดีหรือขาดศีลธรรมอะไรหรอกนะครับ แต่มันคืออาการของโรคที่สารเคมีในสมองกำลังแกล้งเราอยู่ มันสร้างความรู้สึก "อยาก" ที่เข้มข้นจนกวนใจเราสุดๆ ในตอนที่ควรจะนอน

ช่วงที่อึดอัดที่สุด: เมื่อใจอยากไปต่อแต่กายไม่ไหว

ความทรมานจริงๆ มันอยู่ตรงที่ "ใจเราไป 100 แต่ร่างกายดันอยู่ 0" นี่แหละครับ บางทีเป็นเพราะผลข้างเคียงจากยาที่กินอยู่ หรือร่างกายที่ล้ามาทั้งวัน ทำให้พยายามจะปลดปล่อยยังไงก็ทำไม่ได้

สภาวะนี้บอกเลยว่าน่าหงุดหงิดมาก! จิตใจจะว้าวุ่นเหมือนปลาติดแหที่ดิ้นเท่าไหร่ก็ไม่หลุด ยิ่งพยายามฝืนทางกาย ความโมโหและความรำคาญใจก็ยิ่งตามมาติดๆ กลายเป็นว่าจากความอยากธรรมดา กลายเป็นความทุกข์ที่ปนกันมั่วไปหมดจนแยกไม่ออก

จุดเปลี่ยน: ลองถอยออกมาเป็น "คนดู" แทน "คนเล่น"

ในนาทีที่รู้สึกบีบคั้นสุดๆ แทนที่จะยอมแพ้ให้ความยากหรือปล่อยให้ตัวเองหงุดหงิดไปมากกว่านี้ ลองหยิบไม้ตายอย่าง "สติปัฏฐาน" มาใช้ดูครับ ไม่ต้องทำอะไรยาก แค่ลองบอกตัวเองนิ่งๆ ว่า:

"อ๋อ... ตอนนี้เรากำลังรู้สึกดีนะ... อะ ตอนนี้เริ่มหงุดหงิดแล้ว... อ๋อ ความรู้สึกนี้มันมีสิ่งกระตุ้นแฮะ..."

การทำแบบนี้เหมือนเรากำลังถอยออกมาดูละครชีวิตตัวเองครับ ซึ่งมันช่วยได้เยอะเลยผ่าน 3 ขั้นตอนง่ายๆ:

1. ยอมรับว่ามันคืออาการของโรค: เข้าใจเลยว่านี่คือ "งาน" ของสมองที่มันกำลังแกว่งอยู่ พอเราเข้าใจว่ามันเป็นแค่ธรรมชาติของโรค ความรู้สึกผิดหรือการโทษตัวเองก็จะเบาลงไปเยอะเลยล่ะครับ

2. เอาศีลมาเป็นเพื่อนช่วยเตือน: * ไม่ใจร้ายกับตัวเอง: ไม่ฝืนร่างกายจนเจ็บหรือเครียดเกินไป

   • ไม่ปล่อยใจจนฟุ้งซ่าน: คุมใจให้อยู่ในร่องในรอย ไม่ให้ความอยากพาเราไปทำอะไรที่ต้องมานั่งเสียใจทีหลัง

3. แยกแยะให้ได้ว่า "ความรู้สึก" ไม่ใช่ "เรา": พอเรามองความอึดอัดนั้นว่าเป็นแค่ "สิ่งที่ถูกมองเห็น" เราจะเริ่มรู้สึกว่า "อ๋อ ความทรมานมันอยู่ตรงนั้นนะ แต่มันไม่ใช่ตัวเรา" พอคิดได้แบบนี้ ความยึดติดที่ทำให้เรากระวนกระวายก็จะเริ่มหลุดออกเองครับ

ผลลัพธ์: ความสงบที่คืนกลับมา (Heal and Soothe)

เชื่อมั้ยครับว่าพอ "สติ" เริ่มทำงานปุ๊บ ความวุ่นวายในใจมันจะค่อยๆ เย็นลงเองแบบน่าเหลือเชื่อเลย อาการทุรนทุรายที่ดูเหมือนพายุจะสงบลงเร็วมาก เพราะเราเลิก "เติมเชื้อไฟ" ให้มันแล้ว

เรื่องนี้พิสูจน์ให้เห็นเลยว่า ธรรมะไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือเรื่องบนหิ้ง แต่มันคือ "เครื่องมือช่วยใจ" ที่ดีที่สุด แม้แต่ในวันที่สมองและร่างกายเราทำงานไม่เป็นปกติก็ตาม

พอกลับมามองเห็นความรู้สึกว่าเป็นแค่ความรู้สึก ไม่ใช่ตัวตนของเรา ใจเราก็จะกลับมานิ่งและพร้อมที่จะพักผ่อนจริงๆ เสียที ถึงร่างกายหรือโรคที่เป็นอยู่อาจจะไม่สมบูรณ์แบบ แต่ใจเราก็สงบได้ครับ

หวังว่าเรื่องนี้จะเป็นกำลังใจให้เพื่อนๆ ที่กำลังสู้กับพายุในใจทุกคนนะครับ ขอให้สติช่วยให้คืนนี้เป็นคืนที่สงบสำหรับทุกคนครับ