ผัก "ไฮโดรโปนิกส์" มีสารพิษสะสมจริงหรือ??

หลายเคยได้กินผักที่ปลูกในแบบไร้ดิน อย่างผักไฮโดรโปนิกส์ (Hydroponics) ที่เป็นการปลูกพืชไร้ดิน โดยให้รากแช่ในน้ำที่ผสมสารละลายธาตุอาหาร ปุ๋ย A และ ปุ๋ย B โดยตรง ทำให้เติบโตไว สะอาด ปลอดสารเคมี เหมาะสำหรับพื้นที่น้อย เช่น คอนโดหรือข้างบ้าน ผักนิยมปลูกได้แก่ ผักสลัด (กรีนโอ๊ค, เรดโอ๊ค) ผักไทย (ผักบุ้ง, คะน้า, ขึ้นฉ่าย) มีวิธีการปลูกยอดนิยมคือระบบน้ำนิ่งใน ราง หรือ ในภาชนะอื่นๆ เช่น กล่องโฟม 

การปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน แต่ใช้น้ำผสมสารละลายธาตุอาหารที่จำเป็นแทน ทำให้พืชดูดซึมสารอาหารได้โดยตรง รากพืชจะสัมผัสกับสารละลายอาหาร ทำให้เจริญเติบโตได้ดี รวดเร็ว ปลอดภัย ไม่มีสารเคมีจากดิน และประหยัดพื้นที่ เหมาะกับการปลูกผักสลัด ผักกินใบ

แล้วจริงๆ มันจะมีสารพิษสะสมในผักมั้ย 

ที่ในปุ๋ยน้ำนั้น มี สารไนเตรต  ประเด็นหลักที่คนกังวล ผักไฮโดรโปนิกส์เติบโตโดยการดูดซึมธาตุอาหารจากน้ำ ซึ่งมี "ไนโตรเจน" เป็นส่วนประกอบหลัก หากพืชได้รับแสงแดดไม่เพียงพอ หรือมีการเก็บเกี่ยวในช่วงเวลาที่ไม่เหมาะสม พืชจะไม่สามารถสังเคราะห์แสงเพื่อเปลี่ยนไนเตรตให้เป็นกรดอะมิโนได้หมด ทำให้เกิดการสะสม

มีความเสี่ยงเพราะการบริโภคไนเตรตในปริมาณที่สูงเกินไปอย่างต่อเนื่อง อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ (เช่น เสี่ยงต่อการเกิดสารก่อมะเร็งในบางสภาวะ)

วิธีแก้ปัญหานี้ ของเกษตรกรก่อนเก็บเกี่ยว 1-2 วัน มักจะมีการ "เลี้ยงด้วยน้ำเปล่า" เพื่อให้พืชดึงไนเตรตที่ค้างอยู่ในต้นมาใช้จนหมด

สารเคมีกำจัดศัตรูพืช หลายคนเข้าใจผิดว่าผักไฮโดรโปนิกส์ "ปลอดสารพิษ" (Organic) 100% แต่จริงๆ แล้วไฮโดรโปนิกส์ คือการปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน แต่ยังคงสามารถใช้ยาฆ่าแมลงหรือสารกันเชื้อราได้หากมีการระบาดของโรค

ความปลอดภัย ขึ้นอยู่กับจรรยาบรรณของผู้ปลูกว่ามีการเว้นระยะการเก็บเกี่ยวหลังจากฉีดพ่นสารตามที่กำหนดหรือไม่

มีโลหะหนัก  ในระบบไฮโดรโปนิกส์ เราสามารถควบคุมคุณภาพน้ำได้ดีกว่าการปลูกในดินบางพื้นที่ ดังนั้นความเสี่ยงเรื่องโลหะหนัก (เช่น แคดเมียม หรือตะกั่ว) มักจะ ต่ำกว่า ผักที่ปลูกในดินที่ปนเปื้อน

สรุปคือ ผักไฮโดรโปนิกส์ทานได้ปลอดภัย ตราบใดที่ผู้ผลิตมีการจัดการไนเตรตก่อนเก็บเกี่ยวที่ดี และเราล้างทำความสะอาดก่อนทานทุกครั้ง ผักไฮโดรโปนิกส์ไม่ได้มีสารพิษในตัวเอง แต่มีโอกาสพบสารตกค้างได้หากจัดการไม่ถูกวิธี