เสียงปีกกลางป่า

นกชนหิน สมบัติแห่งป่าดิบชื้น ที่กำลังยืนอยู่บนเส้นแบ่งระหว่างความหวังกับการสูญพันธุ์
ท่ามกลางผืนป่าดิบชื้นอันเขียวเข้มของ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง เสียงกระพือปีกหนักแน่นดังแว่วมาจากปลายคลอง เงาดำขนาดใหญ่กว่า 30 ตัว ทยอยลงเกาะบนต้นไทรยักษ์ราวกับนัดหมายกันไว้ล่วงหน้า

ภาพนั้นไม่ใช่เรื่องธรรมดาแต่มันคือการปรากฏตัวของ “นกชนหิน” สัตว์ป่าสงวนที่ใกล้สูญพันธุ์ที่สุดชนิดหนึ่งของประเทศไทย นกชนหิน หรือ Helmeted Hornbill (Rhinoplax vigil) คือหนึ่งในนกเงือกที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นที่สุด ด้วย “โหนกสีแดงเข้ม” บนจะงอยปากที่แข็งเป็นมวลทึบ แตกต่างจากนกเงือกชนิดอื่นซึ่งมีโหนกกลวง
ความพิเศษนี้เอง

ที่ทำให้มันกลายเป็น เป้าหมายของการล่าอย่างโหดร้าย เพื่อนำโหนกไปทำเครื่องประดับและของสะสมราคาแพง จนประชากรลดลงอย่างน่าใจหายจากสัตว์ป่าคุ้มครอง นกชนหินถูกยกระดับเป็น สัตว์ป่าสงวนลำดับที่ 20 ของประเทศไทย สะท้อนสถานะ “ใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต” อย่างแท้จริง (โดยสัตว์ป่าสงวนลำดับล่าสุดของไทยคือวาฬสีน้ำเงิน ลำดับที่ 21)

ในบรรดานกเงือก 13 ชนิดที่พบในประเทศไทย
นกชนหินเป็นชนิดเดียวที่พบเฉพาะใน ป่าดิบชื้นภาคใต้ เท่านั้น

หายาก…และสำคัญต่อผืนป่าอย่างยิ่ง
เพราะนกชนหินไม่ได้เป็นเพียง “ผู้มาเยือนแห่งป่า”
แต่มันคือ นักปลูกป่าตัวจริง

นกชนหินกินผลไม้เป็นหลัก บินได้ไกล และถ่ายเมล็ดพันธุ์ไว้ตามจุดต่าง ๆ ทำให้มันกลายเป็นหนึ่งในผู้กระจายเมล็ดพันธุ์ไม้ป่าที่มีประสิทธิภาพสูง ช่วยให้ผืนป่าฟื้นตัวและคงความหลากหลายทางชีวภาพได้อย่างยั่งยืน

การที่ฝูงนกชนหินมารวมตัวกันที่ต้นไทรใหญ่ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
ต้นไทร (Ficus) คือ “ตู้กับข้าวของป่า” ที่ให้ผลตลอดทั้งปี และเป็นแหล่งอาหารหลักของนกเงือกทุกชนิด

การมีต้นไม้ขนาดใหญ่ที่ยังยืนหยัดอยู่ จึงเป็นเหมือนสัญญาณว่า ผืนป่าแห่งนี้…ยังหายใจอยู่
ภาพฝูงนกชนหินกว่า 30 ตัว ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง คือข่าวดีของธรรมชาติ เป็นหลักฐานว่าพื้นที่ป่าอนุรักษ์ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์มากพอจะโอบอุ้มสัตว์หายากเหล่านี้ไว้ได้ แต่ความหวังนี้จะอยู่ได้นานแค่ไหนขึ้นอยู่กับการกระทำของมนุษย์

การปกป้องนกชนหินจากการสูญพันธุ์ ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง การลาดตระเวนป้องกันการล่า การสร้างความตระหนักรู้ และการรักษาผืนป่าต้นน้ำให้คงอยู่

เพราะการปกป้องนกชนหินไม่ใช่แค่การรักษาสัตว์ป่าชนิดหนึ่งแต่คือการรักษาสมดุลของ ป่าดิบชื้นทั้งผืนและชีวิตอีกนับพันที่พึ่งพาระบบนิเวศเดียวกันนี้

ที่มา : สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า WildlifeConservation Office, Thailand