ประวัติศาสตร์แห่งคาบสมุทรไอบีเรีย: สาเหตุของการที่โปรตุเกสและสเปนถึงไม่เคยหลอมรวมเป็นหนึ่ง?

แม้จะตั้งอยู่บนคาบสมุทรไอบีเรียผืนเดียวกัน มีรากฐานวัฒนธรรมที่คล้ายคลึง และมีพรมแดนประชิดติดกันจนดูเหมือนควรจะเป็นประเทศเดียวกัน แต่ในความเป็นจริง "โปรตุเกส" และ "สเปน" กลับมีเส้นทางประวัติศาสตร์ที่แยกขาดจากกันอย่างมีนัยสำคัญ ความพยายามในการรวมชาติเคยเกิดขึ้นแต่กลับลงเอยด้วยการแยกทาง กลายเป็นบทเรียนที่สอนให้รู้ว่า "อัตลักษณ์" และ "ลำดับเวลาก่อนหลัง" ของอธิปไตย คือกำแพงที่แข็งแกร่งเกินกว่าที่ภูมิศาสตร์จะทำลายได้

รากฐานความขัดแย้งและการแยกตัวนี้สามารถไล่เรียงได้ตามช่วงเวลาสำคัญ ดังนี้:

ยุคแห่งการผลัดเปลี่ยนอำนาจและสงครามเรกองกิสตา เริ่มต้นจากยุคจักรวรรดิโรมันที่เรียกดินแดนนี้ว่า "ฮิสปาเนีย" (Hispania) จนกระทั่งโรมันล่มสลายและถูกชาววิซิกอทเข้าปกครอง ก่อนจะถูกชาวมุสลิม "มัวร์" (Moors) บุกยึดครองในศตวรรษที่ 8 เหตุการณ์นี้จุดชนวนให้เกิด "เรกองกิสตา" (Reconquista) หรือสงครามยึดคืนดินแดนของชาวคริสต์ที่ยาวนานกว่า 700 ปี ซึ่งในช่วงเวลานี้นี่เองที่ "ตัวตน" ของแต่ละราชอาณาจักรเริ่มก่อตัวขึ้น

การถือกำเนิดของโปรตุเกสก่อนสเปน จุดสำคัญที่หลายคนมักมองข้ามคือ โปรตุเกสสถาปนาเป็นราชอาณาจักรได้ก่อนสเปนนานถึง 300 กว่าปี โดยในปี 1143 โปรตุเกสได้ประกาศแยกตัวจากราชอาณาจักรลีออนตามสนธิสัญญาซาโมร่า (Treaty of Zamora) ขณะที่ "สเปน" ในเวลานั้นยังคงแตกกระจายเป็นราชอาณาจักรน้อยใหญ่ เช่น กัสติยา อารากอน นาวาร์ และกรานาดา กว่าที่ราชอาณาจักรเหล่านี้จะหลอมรวมกันเป็นประเทศสเปนอย่างที่เรารู้จัก ก็ต้องรอจนถึงช่วงปลายศตวรรษที่ 15

สหภาพไอบีเรีย: การรวมตัวที่จบลงด้วยความล้มเหลว ประวัติศาสตร์เคยบันทึกช่วงเวลาที่ทั้งสองรวมเป็นหนึ่งภายใต้ชื่อ "สหภาพไอบีเรีย" (Iberian Union) ในปี 1580 เนื่องจากปัญหาการสืบราชบัลลังก์ของโปรตุเกส ทำให้กษัตริย์สเปนเข้าปกครองทั้งสองดินแดน แต่ทว่าการรวมตัวนี้กลับอยู่ได้เพียง 60 ปีเท่านั้น ในปี 1640 โปรตุเกสได้ทำสงครามประกาศเอกราชและแยกตัวออกมาอย่างเด็ดขาด เนื่องจากความแตกต่างด้านนโยบาย การเมือง และความต้องการรักษาอำนาจอธิปไตยของตนเอง

โดยสรุปแล้ว สาเหตุหลักที่ทำให้โปรตุเกสและสเปนไม่รวมเป็นประเทศเดียวกัน มาจากการที่โปรตุเกสสามารถสร้าง "รัฐชาติ" และอัตลักษณ์ของตนเองได้สำเร็จอย่างแข็งแกร่งก่อนที่สเปนจะรวมตัวกันเสียอีก ประวัติศาสตร์ที่แยกขาดจากกันมาอย่างยาวนานบวกกับความภาคภูมิใจในเอกราชที่เคยสูญเสียไปและชิงกลับคืนมาได้ ทำให้เส้นแบ่งเขตแดนบนคาบสมุทรไอบีเรียแห่งนี้มั่นคงและไม่มีทางบรรจบกันได้ในเชิงการเมืองมาจนถึงปัจจุบัน

https://www.tiktok.com/@whyhistory/video/7322039573549174017

#ประวัติศาสตร์โลก #โปรตุเกส #สเปน #คาบสมุทรไอบีเรีย #เรกองกิสตา #ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ #สาระประวัติศาสตร์