"ด้วงอัญมณีจุดแดง" หนึ่งในแมลงที่มีความสวยงามที่สุดในโลก

ถ้าอยู่ดี ๆ มีใครเอาอะไรแวววาวเหมือนอัญมณีมาให้ดูในป่า หลายคนอาจนึกว่าเป็นเศษโลหะหรือของตกหล่นจากนักท่องเที่ยว แต่จริง ๆ แล้ว สิ่งที่เห็นอาจเป็น “ด้วงอัญมณีจุดแดง” แมลงปีกแข็งที่สวยจนไม่น่าเชื่อว่าสิ่งมีชีวิตตัวเล็ก ๆ จะเปล่งประกายได้ขนาดนี้

ด้วงชนิดนี้มีชื่อเท่ ๆ ว่า Red Speckled Jewel Beetle หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Chrysochroa buqueti rugicollis แค่ชื่อก็บอกแล้วว่ามันไม่ธรรมดา ตัวมันจะเป็นสีเหลืองส้มไปจนถึงสีทอง ดูคล้ายทองคำขัดเงา แล้วมีจุดหรือแถบสีน้ำเงินเข้มแทรกอยู่ตามปีก พอโดนแสงแดดทีนี่นะ… แสงสะท้อนวิบวับจนแทบต้องหรี่ตาดู

ส่วนหัวกับอกของมันจะออกโทนแดงเมทัลลิกหรือบางตัวก็น้ำเงินเข้ม ดูเหมือนเคลือบโลหะไว้ทั้งตัว ขาก็เป็นสีดำอมน้ำเงิน เงาวับไม่แพ้กัน และที่น่าทึ่งคือมันไม่ได้ตัวเล็กจิ๋วแบบแมลงทั่วไปนะ ตัวเต็มวัยยาวได้เกือบ 5 เซนติเมตร เวลาเกาะนิ่ง ๆ บนลำต้นไม้จะดูเด่นมาก เหมือนมีใครเอาเครื่องประดับไปแขวนไว้กลางป่า

ถิ่นอาศัยของด้วงอัญมณีจุดแดงจะอยู่แถวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บ้านเราก็เจอได้ โดยเฉพาะในป่าดิบชื้นหรือป่าที่ต้นไม้แน่น ๆ มันชอบที่ที่แดดส่องถึง เพราะด้วงชนิดนี้มีนิสัยชอบ “อาบแดด” จะเกาะตามกิ่งไม้หรือลำต้นไม้ที่โดนแดดจัด ๆ เพื่อเพิ่มอุณหภูมิร่างกาย ก่อนจะบินฉิวหนีไปแบบเร็วมาก

ช่วงที่มันเป็นตัวเต็มวัย จะกินใบไม้ น้ำเลี้ยงจากต้นไม้ หรือเกสรดอกไม้เป็นอาหาร ออกหากินกลางวันเป็นหลัก ต่างจากแมลงหลายชนิดที่ชอบกลางคืน ส่วนตอนที่ยังเป็นตัวอ่อนนี่ จะไม่สวยเลย เพราะจะเป็นหนอนเจาะไม้ อาศัยอยู่ใต้เปลือกไม้หรือในเนื้อไม้ที่กำลังผุ กินไม้เป็นอาหารไปเรื่อย ๆ จนถึงเวลาสร้างดักแด้ แล้วค่อยออกมาเป็นด้วงแวววาวอย่างที่เราเห็นกัน

ถึงจะฟังดูเหมือนตัวอ่อนเป็นผู้ร้าย แต่จริง ๆ แล้วมันมีบทบาทสำคัญนะ เพราะช่วยย่อยสลายไม้เก่าไม้ผุ ทำให้สารอาหารกลับคืนสู่ดิน เป็นฟันเฟืองเล็ก ๆ ที่ช่วยให้ป่ายังหมุนต่อไปได้ตามธรรมชาติ

อีกเรื่องที่น่าสนใจมาก ๆ คือ สีสวย ๆ ของด้วงอัญมณีจุดแดง ไม่ได้มาจากเม็ดสีเหมือนสีทาบ้าน แต่มาจากโครงสร้างเล็กจิ๋วบนเปลือกของมันที่สะท้อนแสง หรือที่เรียกว่าโครงสร้างเชิงแสง พูดง่าย ๆ คือ ต่อให้เวลาผ่านไปนานแค่ไหน สีมันก็ไม่ซีด นี่แหละเหตุผลที่ด้วงชนิดนี้ถูกเอาไปใส่กรอบโชว์ ทำเครื่องประดับ หรือสะสมกันมานานนับร้อยปี

ในบ้านเรา ถ้าอยากเจอด้วงอัญมณีจุดแดงแบบมีโอกาสสูงหน่อย ก็มักจะเป็นช่วงประมาณเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม ช่วงป่าชุ่ม น้ำเยอะ อาหารสมบูรณ์

คิดดูแล้วก็น่าทึ่งดีนะ ธรรมชาติสามารถสร้างสิ่งมีชีวิตที่ทั้งสวย แวววาว และยังมีบทบาทสำคัญต่อป่าได้ในตัวเดียว เหมือนอัญมณีมีชีวิตที่ซ่อนอยู่เงียบ ๆ ตามลำต้นไม้ รอให้คนที่สังเกตจริง ๆ ได้เจอเข้าอย่างจัง