ที่เขาว่ากันว่าเนื้อนกโดโด้รสชาติแย่จริงไหม? งานวิจัยบอกว่า…อาจจะไม่ใช่หรอกนะ....

ลองนั่งคุยกันเล่น ๆ เรื่อง “โดโด้” นกในตำนานที่ใคร ๆ ก็รู้จักชื่อ แต่ไม่ค่อยมีใครรู้จริงว่ามันเป็นยังไงกันแน่ มันเป็นนกที่ทุกคนพูดถึงว่า “เนื้อเหม็น กินไม่ได้” แทบจะเป็นมุกประจำโลกออนไลน์ไปแล้ว แต่พอเราไปไล่อ่านงานวิจัยใหม่ ๆ และบันทึกเก่า ๆ ของชาวดัตช์ในศตวรรษที่ 16–17 นะ มันมีบางอย่างน่าสนใจกว่านั้นเยอะเลย และอาจทำให้ภาพจำเรื่อง “เนื้อโดโด้ห่วยแตก” ต้องถูกเขย่าใหม่ทั้งหมดแบบสนุก ๆ เลยล่ะ

อย่างแรก ก่อนจะเข้าเรื่องเนื้อโดโด้ มาทำความรู้จักเจ้าตัวนี้กันหน่อย โดโด้เป็นนกที่เคยอาศัยอยู่บนเกาะมอริเชียสในมหาสมุทรอินเดีย เป็นนกตัวใหญ่แต่บินไม่ได้ หน้าตาน่ารักปนแปลก มีจะงอยปากโค้งมนไม่เหมือนนกทั่วไป ขนสีเทาทึบ ๆ และหางเหมือนพู่เล็ก ๆ น่ารัก ๆ หน่อย คิดภาพเหมือนไก่ผสมเป็ดที่ตัวใหญ่กว่าแต่หน้าเฉพาะทางมาก นิสัยก็ถือว่าง่าย ๆ ชิล ๆ เพราะอยู่บนเกาะที่ไม่มีสัตว์นักล่าใหญ่ ๆ ทำให้มันไม่ค่อยกลัวคนเลยสักนิด ซึ่งก็กลายเป็นหนึ่งในเหตุผลหลักที่มันสูญพันธุ์ไวมากหลังมนุษย์เดินทางไปถึง

กลับมาที่เรื่อง “เนื้อโดโด้เหม็น” ที่เขาเล่ากัน—ความเชื่อนี้จริง ๆ แล้วอาจจะไม่ได้จริงสักเท่าไหร่ เพราะล่าสุดนักวิจัยที่ไปตรวจสอบบันทึกดัตช์โบราณ พบว่าคำที่เคยถูกแปลว่า “น่าขยะแขยง” อาจเป็นการตีความผิด คำต้นฉบับดูจะสื่อประมาณว่า “กินแล้วคลื่นไส้เพราะเหนียว หรือเพราะกินมากไป” ไม่ใช่บอกว่าเนื้อโดโด้รสชาติเลวร้ายจนกินไม่ได้แบบที่เรามโนกัน

ที่เด็ดกว่านั้น คือในบันทึกของกะลาสีปี 1601 ยังเขียนชัดเลยว่า เนื้อส่วนอกและท้องของโดโด้ “อร่อยใช้ได้” ฟังแล้วเหมือนเวลาเรากินไก่แล้วบอกว่า “หน้าอกโอเคนะ แต่ส่วนขาอร่อยกว่า” ประมาณนั้นเลย ส่วนที่ทำให้ลูกเรือบางคนไม่สบายท้อง อาจไม่ใช่เพราะมันเหม็นหรือกินไม่ได้ แต่เพราะพวกเขา “กินเยอะเกินไป” (ซึ่งก็เข้าใจได้นะ คนออกทะเลนาน ๆ เจอโปรตีนสด ๆ ก็จัดเต็มเป็นธรรมดา) อีกเหตุผลหนึ่งที่เป็นไปได้มากคือโดโด้ที่จับได้ส่วนใหญ่เป็นตัวแก่ ขึ้นฝั่งเจอตัวไหนก็จับตัวนั้น ไม่ได้เลือกวัยอ่อน ๆ ทำให้เนื้อเหนียวและย่อยยาก ยิ่งกินเยอะก็ยิ่งพะอืดพะอม

และมุมที่หลายคนไม่เคยรู้ก็คือ พวกกะลาสีสมัยนั้นไม่ได้กินโดโด้แบบสด ๆ เสมอไปนะ พวกเขายังจับโดโด้มาหมักเกลือเก็บไว้กินระหว่างการเดินเรือยาว ๆ ด้วย ซึ่งถ้าคิดตามจริง เนื้อสัตว์อะไรก็ตามที่หมักแบบหยาบ ๆ แล้วเก็บในเรือไม้ที่ร้อน ๆ อับ ๆ เป็นอาทิตย์—บอกเลยว่าสิ่งที่ทำให้ท้องไส้ปั่นป่วนอาจไม่ใช่โดโด้ แต่เป็น “วิธีเก็บ” นั่นแหละ

พอมองย้อนกลับไปแล้ว เรื่องราวของโดโด้มันก็สะท้อนอะไรหลายอย่างเหมือนกันนะ ทั้งความเข้าใจผิดจากการแปลเอกสาร ความอคติที่เราเติมแต่งกันเอง และข้อเท็จจริงที่ถูกบันทึกไว้อย่างซื่อตรงแต่คนไม่ค่อยพูดถึง แถมยังเป็นตัวอย่างคลาสสิกของสัตว์ที่สูญพันธุ์เพราะมนุษย์แบบเต็ม ๆ ตั้งแต่การล่าไปจนถึงการนำสัตว์ต่างถิ่นมาปล่อยบนเกาะ ทำให้ไข่โดโด้ถูกทำลายจนไม่เหลือโอกาสให้มันฟื้นตัว

อ่านเรื่องโดโด้ทีไร ก็แอบรู้สึกเหมือนเรากำลังฟังเพื่อนเล่าเรื่องสัตว์น่าสงสารตัวหนึ่ง ที่โดนใส่ความมาหลายร้อยปี ทั้งที่ความจริงแล้วมันอาจเป็นแค่นกนิสัยดี ๆ ตัวใหญ่ ๆ หน้าตาแปลก ๆ ที่ถูกมนุษย์เข้าใจผิดและไปเร็วเกินไปเท่านั้นเอง