เหนื่อยง่ายผิดปกติ อย่านิ่งนอนใจ รวมสาเหตุและวิธีรักษา

รู้เท่าทันอาการเหนื่อยง่าย หายใจไม่เต็มปอด อาจเป็นสัญญาณเตือนโรคที่ไม่ควรปล่อยไว้ บทความนี้จะพาคุณรู้จักสาเหตุ วิธีวินิจฉัย และแนวทางรักษาแบบเข้าใจง่าย

เคยรู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าปกติไหม? แค่เดินขึ้นบันไดไม่กี่ขั้นก็หอบ หรือเพียงแค่พูดไม่นานก็รู้สึกหายใจไม่ทัน อาการแบบนี้อาจดูธรรมดาในช่วงที่พักผ่อนน้อยหรือออกกำลังกายหนัก แต่หากเกิดบ่อยครั้งโดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจนก็ไม่ควรมองข้ามเพราะเหนื่อยง่ายอาจเป็นสัญญาณเตือนปัญหาสุขภาพ

อาการเหนื่อยง่ายไม่เพียงแค่สร้างความรำคาญ แต่ยังส่งผลกระทบต่อชีวิตในระยะยาว ผู้ที่เหนื่อยง่ายอาจทำกิจกรรมประจำวันได้น้อยลง รู้สึกอ่อนเพลียอยู่ตลอดเวลา จนทำให้เกิดความเครียดหรือวิตกกังวลโดยไม่รู้ตัว มาทำความเข้าใจอาการนี้กันให้ลึกขึ้นว่าเกิดจากอะไรและมีวิธีรับมืออย่างไรบ้าง

---

อาการเหนื่อยง่ายเป็นอย่างไร?

อาการเหนื่อยง่ายเป็นภาวะที่หลายคนอาจเคยประสบ โดยเฉพาะในช่วงที่ร่างกายอ่อนเพลีย หรือใช้กำลังออกแรงมากเกินไป แต่ถ้าอาการนี้เกิดขึ้นเป็นประจำ เกิดขึ้นแม้แต่ในขณะที่พักหรือทำกิจกรรมเพียงเล็กน้อย อาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่ไม่ควรมองข้าม

อาการเหนื่อยง่ายไม่ได้จำกัดอยู่แค่ความรู้สึกอ่อนล้าเท่านั้น แต่อาจมาพร้อมกับความผิดปกติอื่น ๆ ที่แสดงถึงภาวะผิดสมดุลในระบบต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ระบบไหลเวียนโลหิต ระบบหายใจ 

ลักษณะของอาการเหนื่อยง่าย

• รู้สึกหมดแรงเร็วกว่าปกติแม้ทำกิจกรรมเบา ๆ เช่น เดินขึ้นบันได ขึ้นทางลาด หรือเดินระยะสั้น
• หายใจเร็วหรือหอบเหนื่อยขณะทำกิจกรรม โดยที่รู้สึกเหนื่อยกว่าเมื่อก่อนมากแม้จะเป็นกิจกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น ทำงานบ้าน ยกของเบา ๆ
• รู้สึกว่าหายใจไม่เต็มปอดหรือหายใจลำบากแม้อยู่ในสภาพแวดล้อมปกติ หรืออาจมีอาการหายใจไม่ทั่วท้อง
• หัวใจเต้นเร็วหรือรู้สึกเหมือนหัวใจเต้นแรงขณะพักหรือออกแรงเพียงเล็กน้อย
• อ่อนล้าเรื้อรัง ตื่นนอนแล้วไม่สดชื่น พักผ่อนแล้วไม่หายเหนื่อย
• มีอาการเวียนศีรษะ หน้ามืด หรือเป็นลมง่าย เมื่อยืนขึ้นหรือเดิน
• พูดแล้วเหนื่อย หายใจไม่ทัน ซึ่งเป็นอาการที่พบได้ในผู้ป่วยที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบหายใจหรือหัวใจ

---

อาการเหนื่อยง่ายเกิดจากอะไร?

อาการเหนื่อยง่ายเกิดจากอะไร? สาเหตุหลักแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม คือ สาเหตุที่เกี่ยวข้องกับโรค และสาเหตุที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรค

สาเหตุจากโรค

เหนื่อยง่ายเป็นโรคอะไร? อาการเหนื่อยง่ายที่เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุชัดเจนและเกิดซ้ำบ่อยครั้ง อาจเป็นสัญญาณของโรคหรือความผิดปกติในระบบต่าง ๆ ของร่างกาย โดยโรคที่พบบ่อยว่ามีความสัมพันธ์กับอาการเหนื่อยง่าย ได้แก่

• โรคหัวใจ
  โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง หรือภาวะหัวใจล้มเหลว ทำให้หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้อย่างเพียงพอ ส่งผลให้รู้สึกเหนื่อยง่าย โดยเฉพาะเวลาออกแรงหรือแม้แต่ทำกิจกรรมเบา ๆ เช่น เดินขึ้นบันได นอกจากนี้ ผู้ป่วยอาจมีอาการแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม หรือหัวใจเต้นเร็วร่วมด้วย
• โรคปอดและระบบทางเดินหายใจ
  ภาวะปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) หอบหืด ถุงลมโป่งพอง หรือโรคปอดบวม เป็นกลุ่มโรคที่ทำให้การแลกเปลี่ยนออกซิเจนในร่างกายลดลง ส่งผลให้เกิดอาการหายใจเหนื่อย เหนื่อยง่าย โดยเฉพาะเมื่อทำกิจกรรม หรืออยู่ในที่อากาศถ่ายเทไม่สะดวก
• ภาวะโลหิตจาง
  เมื่อระดับเม็ดเลือดแดงหรือลำเลียงออกซิเจนลดลง ร่างกายจะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ทำให้เกิดอาการเหนื่อยง่าย หน้ามืด เวียนศีรษะ ใจสั่น หรือซีด โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มีประจำเดือนมาก หรือคนที่มีปัญหาเรื่องการดูดซึมธาตุเหล็ก
• โรคไทรอยด์
  ทั้งภาวะไทรอยด์ทำงานมากเกินไป (ไฮเปอร์ไทรอยด์) และน้อยเกินไป (ไฮโปไทรอยด์) ต่างส่งผลต่อการเผาผลาญของร่างกาย ทำให้เหนื่อยง่ายโดยไม่มีสาเหตุ น้ำหนักเปลี่ยนแปลงผิดปกติ เหงื่อออกมาก หรือนอนไม่หลับร่วมด้วย
• โรคเบาหวาน
  การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ดี ปล่อยให้ระดับน้ำตาลสูงหรือต่ำเกินไป จะส่งผลให้พลังงานในเซลล์ลดลง ทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย แม้ว่าจะไม่ได้ออกแรงมาก
• โรคไตเรื้อรังและโรคตับ
  เมื่ออวัยวะเหล่านี้ทำงานผิดปกติ จะส่งผลต่อกระบวนการขจัดของเสียหรือสร้างพลังงาน ทำให้ร่างกายรู้สึกอ่อนเพลีย สะสมสารพิษ และเกิดภาวะโลหิตจางร่วมด้วย
• โรคระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
  เช่น โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (Myasthenia Gravis) โรคปลายประสาทอักเสบ โรค ALS เป็นต้น ส่งผลให้ร่างกายตอบสนองต่อการออกแรงช้าลง กล้ามเนื้ออ่อนล้าและเกิดอาการเหนื่อยง่ายเมื่อเคลื่อนไหว

สาเหตุที่ไม่ได้มาจากโรค

อาการเหนื่อยง่ายไม่ได้เกิดจากโรคหรือความผิดปกติทางกายภาพเพียงเท่านั้น บางครั้งสาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับพฤติกรรม ความเครียด หรือไลฟ์สไตล์ที่ส่งผลให้ร่างกายทำงานผิดปกติชั่วคราว เช่น

• ความเครียดและภาวะวิตกกังวล
  ความเครียดเรื้อรัง หรือความกังวลใจมากเกินไปส่งผลต่อระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้หัวใจเต้นเร็ว หายใจถี่ รู้สึกเหนื่อยง่ายแม้ไม่ได้ใช้แรง และอาจมีอาการหายใจไม่ทั่วท้อง เหนื่อยง่ายหรือหายใจไม่เต็มปอด
• พักผ่อนไม่เพียงพอ
  การนอนหลับไม่สนิท พักผ่อนน้อย หรือนอนผิดเวลาเป็นประจำ ทำให้ร่างกายฟื้นฟูได้ไม่เต็มที่ เกิดความเหนื่อยล้าเรื้อรัง ซึ่งอาจพัฒนาเป็นภาวะนอนไม่หลับเรื้อรังและอาการอ่อนเพลียต่อเนื่อง
• ขาดสารอาหารหรือพลังงาน
  การกินอาหารไม่ครบ 5 หมู่ การอดอาหารเพื่อลดน้ำหนัก หรือรับประทานอาหารที่ไม่มีคุณค่าทางโภชนาการ จะทำให้ร่างกายขาดพลังงานและสารอาหารสำคัญ เช่น โปรตีน ธาตุเหล็ก วิตามินบี ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างพลังงาน ส่งผลให้รู้สึกเหนื่อยง่ายในระหว่างวัน
• ภาวะขาดน้ำ
  เมื่อร่างกายขาดน้ำ เลือดจะไหลเวียนช้าลง ระบบต่าง ๆ ทำงานได้ไม่เต็มที่ ทำให้รู้สึกอ่อนเพลียและเหนื่อยง่ายโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะในวันที่อากาศร้อนหรือออกกำลังกายโดยไม่ได้ดื่มน้ำเพียงพอ
• ออกกำลังกายน้อย หรือร่างกายไม่แข็งแรง
  กล้ามเนื้อหัวใจและปอดที่ไม่แข็งแรง ส่งผลให้ร่างกายต้องใช้แรงมากขึ้นในกิจกรรมประจำวัน ทำให้เหนื่อยง่ายแม้กับกิจกรรมเล็ก ๆ เช่น การเดิน หรือขึ้นบันได

---

การวินิจฉัยอาการเหนื่อยง่าย

การวินิจฉัยสาเหตุของอาการเหนื่อยง่ายจำเป็นต้องพิจารณาร่วมกับอาการแวดล้อมและตรวจร่างกายอย่างละเอียด โดยแพทย์อาจเริ่มต้นจากการสอบถามประวัติทางการแพทย์และตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นอาจมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น

• การตรวจเลือด เพื่อตรวจดูภาวะโลหิตจาง หรือฮอร์โมน
• เอกซเรย์ปอด / ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) เพื่อดูการทำงานของหัวใจและปอด
• การทดสอบสมรรถภาพปอด เพื่อดูว่าการแลกเปลี่ยนออกซิเจนเป็นปกติหรือไม่
• ตรวจคลื่นเสียงหัวใจ (Echocardiogram) ในกรณีสงสัยภาวะหัวใจล้มเหลว

หากตรวจแล้วไม่พบความผิดปกติจากโรค แพทย์อาจแนะนำแนวทางปรับพฤติกรรมหรือการดูแลสุขภาพในภาพรวมแทน

---

วิธีรักษาอาการเหนื่อยง่าย

การรักษาอาการเหนื่อยง่ายขึ้นอยู่กับสาเหตุ หากเกิดจากโรคใดโรคหนึ่งก็จำเป็นต้องรักษาโรคนั้น ๆ อย่างไรก็ตาม มีววิธีแก้อาการเหนื่อยง่ายและแนวทางทั่วไปที่ช่วยลดอาการเหนื่อยง่ายได้ดังนี้

• ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น นอนหลับให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลีกเลี่ยงความเครียด
• ออกกำลังกายเป็นประจำ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน 3-5 วันต่อสัปดาห์ เพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของหัวใจและปอด
• พักผ่อนระหว่างวัน ให้ร่างกายมีเวลาฟื้นตัว โดยเฉพาะคนที่ทำงานหนัก
• เฝ้าระวังโรคประจำตัว เช่น ความดัน เบาหวาน หรือไทรอยด์ ให้ได้ตามคำแนะนำของแพทย์
• ฝึกหายใจลึก ๆ เช่น การฝึกหายใจแบบใช้กะบังลมหรือฝึกสมาธิเพื่อคลายเครียด

ในกรณีที่มีอาการหายใจไม่เต็มปอด เหนื่อย หรือหัวใจเต้นเร็ว เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่มอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน ควรรีบพบแพทย์เพื่อประเมินอาการโดยละเอียด ลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการรักษาที่ล่าช้า

---

เหนื่อยง่าย อาการที่ไม่ควรมองข้าม

แม้อาการเหนื่อยง่ายจะดูเป็นสิ่งเล็กน้อยที่หลายคนอาจมองข้าม แต่แท้จริงแล้วอาจสะท้อนถึงปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่ การรู้จักสังเกตอาการของตนเองและใส่ใจสัญญาณเล็ก ๆ ของร่างกาย จะช่วยให้สามารถเข้ารับการวินิจฉัยและรักษาได้ทันท่วงที ควรปรึกษาแพทย์ทันทีหากรู้สึกว่าอาการเหนื่อยง่ายรบกวนชีวิตประจำวัน อย่าปล่อยให้อาการเหนื่อยง่ายกลายเป็นเรื่องปกติ เพราะสุขภาพที่ดีเริ่มต้นจากความใส่ใจเล็ก ๆ น้อย ๆ