ตำนานดาราจักรแอนโดรเมดาความงดงามบนท้องฟ้า

        หากคุณเห็นดาราจักรที่เป็นก้นหอย แสงสีสันงดงามบนท้องฟ้าในยามค่ำคืน คงเป็นบรรยายกาศที่โรแมนติกไม่ใช่น้อย แต่คุณรู้รึไหมว่า สิ่งที่บรรยายออกมาเป็นภาพเหล่านี้คือ ดาราจักรแอนโดรเมดา ที่มีทั้งตำนานแห่งดวงดาวของชาวกรีกและความงดงามตามธรรมชาติทางวิทยาศาสตร์มาเล่าให้ฟัง

            ดาราจักรแอนโดรเมดา คือ กาแล็กซีชนิดก้นหอยขนาดใหญ่ที่อยู่ใกล้กับกาแล็กซีทางช้างเผือกมากที่สุด เป็นเพื่อนบ้านที่อยู่ห่างออกไปราว 2.5 ล้านปีแสง ประกอบด้วยดาวฤกษ์จำนวนมหาศาลและเป็นหนึ่งในกาแล็กซีไม่กี่แห่งที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าได้

             ดาราจักรแอนดรอเมดาเป็นดาราจักรที่ใหญ่ที่สุดในกลุ่มดาราจักรท้องถิ่น ซึ่งประกอบด้วยดาราจักรแอนดรอเมดา ดาราจักรทางช้างเผือก ดาราจักรสามเหลี่ยม และดาราจักรขนาดเล็กอื่น ๆ อีกกว่า 30 แห่ง แม้ดาราจักรแอนดรอเมดาจะเป็นดาราจักรที่ใหญ่ที่สุด แต่ก็ไม่ใช่ดาราจักรที่มีมวลมากที่สุด จากการค้นพบเมื่อไม่นานมานี้บ่งชี้ว่า ดาราจักรทางช้างเผือกมีสสารมืดมากกว่าและน่าจะเป็นดาราจักรที่มีมวลมากที่สุดในกลุ่มถึงกระนั้น จากการสังเกตการณ์โดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศสปิตเซอร์เมื่อเร็ว ๆ นี้พบว่า ดาราจักร M31 มีดาวฤกษ์อยู่ราว 1 ล้านล้านดวง ซึ่งมีจำนวนมากกว่าดาวฤกษ์ในดาราจักรของเราผลการคำนวณเมื่อปี 2006 ประมาณการว่า มวลของดาราจักรทางช้างเผือกน่าจะมีประมาณ 80% ของดาราจักรแอนดรอเมดา คือประมาณ 7.1×1011 เท่าของมวลดวงอาทิตย์

            ดาราจักรแอนดรอเมดามีระดับความสว่างที่ 4.4 ซึ่งถือได้ว่าเป็นวัตถุเมซีเยที่สว่างที่สุดวัตถุหนึ่งและสามารถมองเห็นได้โดยง่ายด้วยตาเปล่า แม้จะอยู่ในพื้นที่ที่มีมลภาวะในอากาศอยู่บ้าง หากไม่ใช้กล้องโทรทรรศน์ช่วย อาจมองเห็นดาราจักรเป็นดวงเล็ก ๆ เพราะสามารถมองเห็นได้เพียงส่วนสว่างที่สุดซึ่งเป็นศูนย์กลาง แต่เส้นผ่านศูนย์กลางเชิงมุมทั้งหมดของดาราจักรกินอาณาบริเวณกว้างถึง 7 เท่าของดวงจันทร์เต็มดวงทีเดียว ทั้งนี้ ดาราจักรแอนดรอเมดาและดาราจักรทางช้างเผือกคาดว่าจะปะทะและรวมกันเป็นดาราจักรรี (elliptical galaxy) ขนาดใหญ่ ในอีก 3.75 พันล้านปีข้างหน้า cr Crmatejlele

            ตามตำนานที่เกี่ยวข้องกับดาราจักรแอนโดรเมดามีปรากฏในเทพปกรณัมกรีก ไว้ว่า

            แอนโดรเมดาเป็นธิดาของเซฟิอุสและแคสสิโอเปียกษัตริย์และราชินีแห่งอาณาจักรเอธิโอเปียแคสสิโอเปีย แม่ของแอนโดรเมดาอวดอ้างอย่างโง่เขลาว่าแอนโดรเมดางดงามกว่าเนเรียด ซึ่งเป็นการแสดงความโอหังของมนุษย์ที่เหล่าทวยเทพไม่อาจยอมรับได้ เพื่อลงโทษราชินีแห่งความเย่อหยิ่ง โพไซดอนจึงท่วมชายฝั่งอาณาจักรและส่งสัตว์ประหลาดทะเลชื่อซีตัสไปทำลายล้างผู้อยู่อาศัย ด้วยความสิ้นหวัง กษัตริย์เซฟิอุสจึงปรึกษากับเทพพยากรณ์แห่งอัมโมนซึ่งประกาศว่าจะไม่มีวันให้อภัยจนกว่ากษัตริย์จะสังเวยแอนโดรเมดา ให้กับสัตว์ประหลาดนั้น

            ดังนั้นแอนโดรเมดาจึงถูกเปลื้องผ้าและถูกล่ามโซ่ไว้กับหินในจาฟฟาริมทะเลเพื่อรอความตาย ขณะนั้นเพอร์ซีอุสกำลังบินอยู่ใกล้ชายฝั่งเอธิโอเปียด้วยรองเท้าแตะมีปีกของเทพแฮร์มีส หลังจากสังหารกอร์กอน เมดูซ่าและแบกหัวที่ถูกตัดขาดของเธอไว้ ซึ่งทำให้ใครก็ตามที่มองดูตกตะลึงทันที เมื่อเห็นแอนโดรเมดาถูกมัดไว้กับหิน เพอร์ซีอุสก็ตกหลุมรักเธอทันที และพอร์ซีอุสสัญญากับราชาเซฟิอุสว่าจะให้แอนโดรเมดาแต่งงานกับเขา หากเขาสามารถช่วยแอนโดรเมดาไว้ได้ เพอร์ซีอุสฆ่าสัตว์ประหลาดด้วยหัวของเมดูซ่า ช่วยแอนโดรเมดาไว้ได้ จากนั้นทั้งคู่ก็เตรียมการแต่งงาน แม้ว่าก่อนหน้านี้เธอจะได้รับสัญญากับฟินีอัส ลุงของเธอไว้แล้ว ก็ตาม ในงานแต่งงาน การทะเลาะวิวาทระหว่างคู่ปรับก็สิ้นสุดลงเมื่อเพอร์ซีอุสแสดงหัวของเมดูซ่าให้ฟินีอัสและพันธมิตรของเขาดู ทำให้พวกเขากลายเป็นหิน

            แอนโดรเมดาติดตามสามีของเธอไปยังเกาะบ้านเกิดของเขาที่เกาะเซริฟอสซึ่งเขาช่วยดานาเอ ผู้เป็นแม่ของเขา จากงานแต่งงานที่ไม่ต้องการกับกษัตริย์ของเกาะนั้น ต่อมาพวกเขาไปที่อาร์กอสซึ่งเพอร์ซีอุสเป็นทายาทโดยชอบธรรมของบัลลังก์ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่สังหารปู่ของเขาอคริซิอุสกษัตริย์แห่งอาร์กอส โดยไม่ได้ตั้งใจ เพอร์ซีอุสจึงเลือกที่จะเป็นกษัตริย์ของทีรินส์ ที่อยู่ใกล้เคียง แทนนักปราชญ์เทพปกรณัมอพอลโลโดรัสระบุว่าเพอร์ซีอุสและแอนโดรเมดามีบุตรชายหกคน ได้แก่เพอร์ ซีส อัล คาเซียสเฮเล อุ สเมสเตอร์สเตเนลัสอิเล็กทรีออนและธิดา กอร์ โกโฟนลูกหลานของพวกเขาปกครองไมซีเนจากอิเล็กทรีออนลงมาถึงยูริสธีอัสซึ่งอาเทรียสได้ครอบครองอาณาจักรหลังจากนั้น วีรบุรุษกรีกเฮราคลีสก็เป็นผู้สืบเชื้อสายเช่นกัน เนื่องจากมารดาของเขาอัลคมีนเป็นธิดาของอิเล็กทรีออน

        ตามCatasterismi แอนโดรเมดาถูกวางไว้บนท้องฟ้ าโดยเอเธน่าในกลุ่มดาวแอนโดรเมดาในท่าที่แขนขาเหยียดออก คล้ายกับตอนที่เธอถูกโซ่ล่ามไว้กับหิน เพื่อรำลึกถึงความกล้าหาญของเพอร์ซีอุสในการต่อสู้กับสัตว์ประหลาดแห่งท้องทะเล

            จะเห็นได้ว่าไม่ว่าจะเป็นดาราจักรแอนโดรเมดา และตำนานเทพกรีก “แอนโดรเมดา” นั้น สื่อให้เห็นถึงความงดงาม ตัวแทนแห่งอิสตรีเพศ ที่อยู่บนฟากฟ้า

***********