ภูเขาไฟที่เล็กที่สุดในโลก

หลายคนเคยได้ยินกิตติศักดิ์พลังงานใต้ภพที่เมื่อใดเกิดการปะทุขึ้นมา เรียกได้ว่าความเสียหายย่อมมีเกิดขึ้น ดั่งเช่นเมืองบอมเปอีแล้วภูเขาไฟคืออะไร

  "ภูเขาไฟ" หมายถึง ช่องเปิดในเปลือกโลกที่ลาวา เถ้าภูเขาไฟ และก๊าซต่างๆ ไหลออกมา การปะทุของภูเขาไฟส่วนหนึ่งเกิดจากแรงดันจากก๊าซที่ละลายอยู่ เช่นเดียวกับที่ก๊าซที่พุ่งออกมาดันจุกขวดแชมเปญให้หลุดออกมา ใต้ภูเขาไฟ แม็กมาเหลวที่มีก๊าซที่ละลายอยู่จะพุ่งขึ้นมาตามรอยแตกในเปลือกโลก เมื่อแมกมาพุ่งขึ้นมา ความดันจะลดลง ทำให้ก๊าซต่างๆ ก่อตัวเป็นฟองอากาศ พฤติกรรมของแม็กมา (ลาวา) เมื่อขึ้นสู่พื้นผิวโลกขึ้นอยู่กับทั้งปริมาณก๊าซและองค์ประกอบทางเคมี ลาวาที่มีปริมาณซิลิกาต่ำจะมีความหนืดต่ำและไหลได้อย่างอิสระ ทำให้ฟองก๊าซต่างๆ สามารถไหลออกมาได้ง่าย ในขณะที่ลาวาที่มีปริมาณซิลิกาสูงจะมีความหนืดมากกว่า (ต้านทานการไหล) ดังนั้นก๊าซที่ติดอยู่จึงไม่สามารถไหลออกมาได้ทีละน้อย หากจำแนกภูเขาไฟตามรูปร่าง ตามส่วนประกอบที่ทำให้เกิด และชนิดของการปะทุ โดยสรุปแล้วเราจะจำแนกภูเขาไฟได้ 4 ลักษณะคือ

ภูเขาไฟแบบกรวยสูง (Steep cone) เกิดจากลาวาที่มีความเป็นกรด หรือ Acid lava cone รูปกรวยคว่ำของภูเขาไฟเกิดจากการทับถมของลาวาที่เป็นกรด เพราะประกอบด้วยธาตุซิลิกอนมากกว่าธาตุอื่นๆ ลาวามีความเข้มข้นและเหนียว จึงไหลและเคลื่อนตัวไปอย่างช้าๆ แต่จะแข็งตัวเร็ว ทำให้ไหล่เขาชันมาก ภูเขาไฟแบบนี้จะเกิดจากการระเบิดอย่างรุนแรง 

กรวยภูเขาไฟสลับชั้น (Composite Cone Volcano หรือ Stratovolcano) เป็นภูเขาไฟซึ่งเกิดจากการสลับหมุนเวียนของชั้นลาวา และเศษหิน ภูเขาไฟชนิดนี้อาจจะดันลาวาไหลออกมาเป็นเวลานาน และจะเปลี่ยนแปลงรูปแบบการประทุอย่างกะทันหัน ภูเขาไฟชนิดนี้ที่มีชื่อ เช่น ภูเขาไฟฟูจิ (ญี่ปุ่น), ภูเขาไฟมายอน (ฟิลิปปินส์) และ ภูเขาไฟเซนต์เฮเลน (สหรัฐ)

ภูเขาไฟรูปโล่ (Shield Volcano) เป็นภูเขาไฟที่มีขนาดใหญ่ โดยพื้นฐานแล้วภูเขาไฟชนิดนี้เกิดจาก ลาวาชนิดบาซอลท์ที่ไหลด้วยความหนืดต่ำ ลาวาที่ไหลมาจากปล่องกลาง และไม่กองสูงชัน เหมือนภูเขาไฟชนิดกรวยสลับชั้น ภูเขาไฟชนิดนี้มักจะเป็นภูเขาไฟที่ใหญ่ เช่น ภูเขาไฟ Mauna Loa (ฮาวาย)

กรวยกรวดภูเขาไฟ (Cinder Cone) ภูเขาไฟชนิดนี้จะสูงชันมาก และเกิดจากลาวาที่พุ่งออกมาทับถมกัน ลาวาจะมีความหนืดสูง การไหลไม่ต่อเนื่อง และมีลักษณะเป็นลาวาลูกกลมๆ ที่พุ่งออกมาจากปล่องเดี่ยว และทับถมกันบริเวณรอบปล่อง ทำให้ภูเขาไฟชนิดนี้ไม่ค่อยก่อให้เกิดความสูญเสียชีวิตมากมา

จากที่กล่าวมาข้างต้นนี้ภูเขาไฟที่ทุกคนนึกถึงคงเป็นภูเขาที่มีขนาดใหญ่มี่สามารถกีอกำเนิดพลังงานใต้พิภพได้ แต่วันนี้เราจะมีพูดถึง ภูเขาไฟที่เล็กที่สุดในโลกที่เปรู จิ๋วแต่เเจ๋ว ปะทุพลังงานใต้พิภพไม่แพ้ภูเขาไฟใหญ่ๆ

   ภูเขาไฟจิ๋วในเมืองอากวาส กาเลียนเตส จังหวัดคุสโก ประเทศเปรู เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากพลังงานความร้อนใต้พิภพ น้ำและไอน้ำร้อนที่พุ่งขึ้นมามีอุณหภูมิสูงประมาณ 80-90 องศาเซลเซียส เกิดจากการสะสมความร้อนใต้ดินที่ถูกปลดปล่อยขึ้นมาผ่านช่องเปิดขนาดเล็กในเปลือกโลก ทำให้ภูเขาไฟแห่งนี้มีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับภูเขาไฟทั่วไป ขนาดที่เล็กของภูเขาไฟนี้เกิดจากธรรมชาติของรอยแยกและช่องระบายใต้พื้นดินในพื้นที่ แนวรอยเลื่อนที่ไม่ลึกนักทำให้พลังงานใต้พิภพระบายออกมาได้ในลักษณะน้ำพุร้อนและไอน้ำ โดยไม่เกิดการสะสมพลังงานที่เพียงพอสำหรับการปะทุใหญ่ ลักษณะเฉพาะนี้ทำให้ภูเขาไฟจิ๋วแห่งนี้มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่น มีความเชื่อท้องถิ่นที่เล่าขานว่าน้ำพุร้อนจากภูเขาไฟจิ๋วมีพลังศักดิ์สิทธิ์ ช่วยชำระล้างร่างกายและจิตใจ รวมถึงนำโชคลาภมาให้ผู้ที่มาเยือน สถานที่แห่งนี้จึงกลายเป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีเสน่ห์ไม่เหมือนใคร

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ภูเขาไฟนี้จะมีขนาดเล็ก แต่ก็ยังเป็นศูนย์รวมความเชื่อ และจิตวิญญาณอันศักดิ์สิทธิ์ ที่ไม่ได้มองแค่พลังงานใต้พิภพ