นิทานธรรมสอนใจ : ธรรมของผู้ล่วงพ้นศัตรู

ธรรมของผู้ล่วงพ้นศัตรู หรือ  วานรินทชาดก เป็นเรื่องของคุณธรรม 4 ประการที่ทำให้รอดพ้นจากศัตรู

 ในสมัยที่พระเจ้าพรหมทัตครองเมืองพาราณสี มีลิงตัวหนึ่งซึ่งแข็งแกร่งสมบูรณ์ราวลูกม้า เปี่ยมด้วยพลังกาย มันใช้ชีวิตโดดเดี่ยวตามแนวฝั่งแม่น้ำ ใกล้แม่น้ำนั้นมีเกาะเล็ก ๆ อุดมด้วยผลไม้ เช่น มะม่วงและขนุน ลิงตัวนี้มีพลังมาก   มันจะกระโดดจากฝั่งแม่น้ำไปยังแผ่นหินใหญ่กลางน้ำ แล้วกระโดดต่อไปถึงเกาะเพื่อกินผลไม้ ช่วงเย็นก็กระโดดกลับมาด้วยวิธีเดียวกัน มันทำเช่นนี้เป็นประจำทุกวัน

      ในแม่น้ำนั้น มีจระเข้ตัวหนึ่งอาศัยอยู่กับเมีย วันหนึ่งเมียจระเข้ซึ่งกำลังตั้งท้องเห็นลิงกระโดดไปมาเกิดอยากกินหัวใจของลิง มันบอกสามีว่า “ฉันอยากได้หัวใจของลิงตัวนี้” จระเข้รักภรรยา จึงรับปากและวางแผนจับลิง โดยไปนอนรอบนแผ่นหินใหญ่ตอนเย็น คิดว่าลิงจะกระโดดลงมาแล้วมันจะงับได้  

      ลิงตัวนี้ฉลาดและช่างสังเกต วันนั้นเมื่อถึงเวลาเย็น มันยืนที่ขอบเกาะและมองไปยังแผ่นหิน มันสังเกตว่าแผ่นหินดูสูงขึ้นผิดปกติ มันคิดในใจว่า “แปลก น้ำในแม่น้ำไม่ได้สูงขึ้นหรือลดลง แล้วทำไมหินถึงดูสูงกว่าเดิม? หรือว่าจะมีอะไรซ่อนอยู่?” ลิงจำระดับน้ำและความสูงของหินได้ดี จึงสงสัยว่าอาจมีอันตราย   จระเข้ประทับใจในความฉลาดของลิง จึงกล่าวว่า “ลิงเอ๋ย เจ้าช่างน่าทึ่ง บุคคลที่มีคุณธรรม 4 ประการย่อมเอาชนะศัตรูได้ และเจ้ามีครบทั้ง 4” คุณธรรมนั้นคือ:

1. สัจจะ (ความจริง)- ลิงบอกว่าจะกระโดดมาให้จระเข้ และมันก็กระโดดมาจริง ไม่หลอกลวง
2. ปัญญา (ความรอบรู้) - ลิงสังเกตความผิดปกติของหินและวางแผนหลอกจระเข้ได้
3. ความพยายาม (ธิติ) - ลิงไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรค คิดหาทางแก้ไขจนสำเร็จ
4. การเสียสละ (จาคะ) - ลิงกล้าเสี่ยงเผชิญหน้ากับจระเข้ แต่ใช้ปัญญารอดพ้น  

*************