โทเท็ม(Totem) สัญลักษณ์ความเชื่อแห่งจิตวิญญาณ

คุณเคยดูภาพยนต์แนวคาวบอยอินเดี้ยนบ้างไหม เคยสงสัยไหมว่า เสาที่แกะสลักเป็นรูปนกอินทรีย์บ้าง รูปทรงต่าง ๆในเผ่าบ้าง มันคือเสาอะไร แล้วมันมีหน้าที่ทำอะไร สื่อความหมายอย่างไร จริงๆแล้วมันคือ โทเท็ม (Totem) ซึ่งทำหน้าที่มากว่าเป็นเสาสัญลักษณ์ แต่มีความหมายเกี่ยวข้องกับความเชื่อและจิตวิญญาณ วันนี้ผู้เขียนเลยหาข้อมูลเกี่ยวกับ Totem มันเป็นมากกว่าเสานะ มีอีกหลายอย่างที่เรียกว่า โทเท็ม (Totem)

คำว่า "totem" มาจากภาษาโอจิบเวว่า ดูเดม "doodem" ซึ่งแปลว่า "พี่ชายน้องชาย, พี่สาวน้องสาว, ญาติ" ดังนั้น โทเท็ม จึงเป็นวิญญาณ วัตถุศักดิ์สิทธิ์หรือสัญลักษณ์ซึ่งถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของกลุ่มบุคคล เช่น ครอบครัว เผ่าพงศ์ เชื้อสายหรือเผ่า โทเท็มเป็นความเชื่อในวิญญาณผู้พิทักษ์และเทพเจ้าซึ่งไม่ได้ถูกจำกัดแค่เผ่าโอจิบเวเท่านั้น

แนวคิดเกี่ยวกับ โทเท็ม นี้ มีลักษณะคล้ายคลึงกัน แต่มีชื่อเรียกแตกต่างกันออกไปในแต่ละวัฒนธรรมทั่วโลก อาทิเช่น

     ชาวอะนิชินาเบแบ่งจำนวนของ "ดูเดมัน(Doodeman)" หรือเผ่าพงศ์ซึ่งตั้งชื่อตามสัตว์

     โดยโทเท็ม ในภาษาอะนิชินาเบ คำว่า "ode" โอดี แปลว่า "หัวใจ" ดูเด็ม(Doodem)หรือเผ่าพงศ์ ซึ่งคำนี้ยังสามารถแปลได้ความว่า "การแสดงออกหรือการกระทำด้วยหัวใจ"

     นอกจากนี้โทเท็มยังอาจหมายรวมถึงบรรพบุรุษหรือวิญญาณผู้พิทักษ์ซึ่งมักอยู่ในรูปลักษณ์ของพืชหรือสัตว์ที่คอยปกป้องครอบครัว เผ่าพงศ์หรือเผ่า ทุกคนที่ถือครองโทเท็มเดียวกันจะถือว่าเป็นสมาชิกในครอบครัวเดียวกันซึ่งจะมีพันธะผูกพันทางเครือญาติ สัตว์และพืชที่เป็นต้นแบบของโทเท็มนั้นจะแสดงถึงครอบครัวที่มีพันธะผูกพัน การแต่งงานกับคนที่เกิดภายใต้โทเท็มเดียวกันถือเป็นเรื่องต้องห้าม การฆ่าสัตว์โทเท็มของตนเองก็ถือเป็นเรื่องต้องห้ามเช่นกัน

    โทเท็มเป็นวิญญาณบรรพบุรุษซึ่งมักมีความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวต้นกำเนิดของครอบครัวในตำนาน โทเท็มเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวและทำหน้าที่เป็นทั้งครูและผู้พิทักษ์แก่สมาชิกทุกคนในตระกูลนั้น โทเท็มยังทำหน้าที่เป็นเครื่องเตือนใจถึงอดีต บรรพบุรุษและความสัมพันธ์ของบุคคลกับชุมชนอีกด้วยครับ

      โทเท็มคือวัตถุทางธรรมชาติ สัตว์หรือสิ่งมีชีวิตใดที่มีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิดกับปรากฏการณ์และพลังงานในชีวิตของคุณ 

ดังนั้นการศึกษาเกี่ยวกับโทเท็มโดยเฉพาะรูปลักษณ์ของสัตว์นั้นถือเป็นสิ่งสำคัญในการทำความเข้าใจว่าอาณาจักรแห่งวิญญาณแสดงตัวออกมาในชีวิตของคุณอย่างไร

เสาโทเท็ม(Totem pole) : เชื่อว่าหลายคนน่าจะคุ้นเคยกันกับเสาที่เกาะสลักเป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ 

เสานี้สร้างขึ้นโดยชาวพื้นเมืองมีลักษณะเป็นเสาไม้ขนาดใหญ่ ประกอบด้วยลวดลายต่าง ๆ แกะสลักเป็นรูปหมี นก กบ ผู้คน สัตว์น้ำและสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ เสาเหล่านี้สร้างขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์หลายประการ ใช้เป็นตราประจำตระกูลหรือหัวหน้าเผ่า ซึ่งสามารถใช้บอกเรื่องราวของครอบครัวหรือบุคคลนั้นโดยการอ่านจากด้านล่างขึ้นไปด้านบน

ตัวอย่างของเสาโทเท็มอย่างในเผ่า กวาคิอุทล์(Kwakiutl) จะมีตราประจำตระกูลเป็นนกธันเดอร์เบิร์ดเพราะมีความเชื่อว่านกธันเดอร์เบิร์ดเดินทางมายังโลกและแปลงร่างเป็นมนุษย์และได้กลายมาเป็นบรรพบุรุษของเผ่า ในกลุ่มอื่น ๆ เองก็จะมีตราประจำตระกูลเช่นเดียวกัน

สัตว์โทเท็ม(Animal Totem) : ความเชื่อที่ว่าสัตว์ที่มีคุณสมบัติและลักษณะเฉพาะตัวซึ่งสามารถให้คำแนะนำและความเข้าใจในเส้นทางจิตวิญญาณและชีวิตประจำวันแก่บุคคลได้ ซึ่งสัตว์โทเท็มมีหลายชนิด ตัวอย่างเช่น 

"มด" หมายถึง การทำงานเป็นทีมและความเพียรพยายาม หมีหมายถึงผู้ป้องกัน ความแข็งแกร่งทางกายภาพและความเป็นผู้นำ 

"อีกา" หมายถึงผู้เป็นพาหะนำวิญญาณจากความมืดไปสู่แสงสว่าง กวางหมายถึงความเร็วและการป้องกันครอบครัว นกอินทรีหมายถึงอิสรภาพและความกล้าหาญ เป็นต้น

  นอกจากนี้สัตว์แสดงถึงธรรมชาติทางจิตวิญญาณของแต่ละสายพันธุ์ คุณสามารถเรียนรู้คุณสมบัติของสัตว์เหล่านี้ได้ สัตว์เป็นสัญลักษณ์ทางจิตวิทยาและจิตวิญญาณอันสื่อถึงคุณสมบัติที่คุณต้องการหรือขาดหายไปในชีวิตประจำวัน และสัตว์เป็นกระจกอันสะท้อนถึงคุณลักษณะโดยกำเนิดของตัวคุณซึ่งช่วยให้คุณเข้าใจถึงความเชื่อมโยงระหว่างคุณกับทุกสิ่งได้ดีมากขึ้น

    สัตว์โทเท็มเป็นสิ่งที่ยังรากลึกในประเพณีของชนพื้นเมืองแห่งอเมริกามาอย่างยาวนาน แต่แนวคิดดังกล่าวยังสามารถพบเห็นได้ในบางรูปแบบในเกือบทุกวัฒนธรรม แนวคิดที่ว่าวิญญาณผู้พิทักษ์สามารถพูดคุยกับมนุษย์ผ่านสัตว์ได้นั้นมีอย่างแพร่หลายทั่วโลก บางคนอาจจะใช้คำว่า “เทวดาผู้พิทักษ์(Guardian angel)” โดยมีความเชื่อว่า ทุกคนนั้นล้วนแล้วแต่มีโทเท็มสัตว์ซึ่งเป็นตัวแทนของยาที่พกติดตัว โดยสิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะทำการเลียนแบบทักษะ ความสามารถพิเศษและการท้าทายของแต่ละคน ตัวอย่างเช่น หากคุณเชื่อมโยงกับหมาป่านั้นหมายความว่าคุณจะเป็นครูโดยกำเนิด เป็นผู้บุกเบิก ผู้เริ่มต้นด้วยตนเอง

ดังนั้นจะเห็นได้ว่า โทเท็ม นี้ ไม่ได้เป็นแค่เพียงเสา แต่เป็นสัญลักษณ์ในการเชื่อมโยงเราเข้าจิตวิญญาณ บรรพบุรุษและความเชื่อม

*******