ข้อคิดปรัชญาชีวิต จาก6คำกลอนสอนใจ...ในเรื่อง "พระอภัยมณี”

        พระอภัยมณี จัดได้ว่าเป็นผลงานชิ้นเอกของสุนทรภู่ และเป็นที่รู้จักกว้างขวางมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เนื่องจากเค้าโครงเรื่องของพระอภัยมณีแหวกประเพณีของวรรณคดีในยุคเก่า มีจินตนาการล้ำยุคอยู่มากมาย และมีตัวละครจากหลากหลายชนชาติ แสดงให้เห็นถึงวิสัยทัศน์และความเปิดกว้าง ความเป็นนักคิดยุคใหม่ของผู้ประพันธ์เมื่อเปรียบเทียบกับยุคสมัยเดียวกันได้เป็นอย่างดี นักวิชาการจำนวนมากพากันศึกษากลอนนิทาน พระอภัยมณี เพื่อค้นคว้าหาแรงบันดาลใจ เชื่อมโยงแนวคิดของสุนทรภู่กับวรรณกรรมโบราณ ตลอดจนความรู้เกี่ยวกับภูมิศาสตร์ยุคใหม่ของบรรดานักเดินเรือที่เข้ามาสู่ประเทศไทยในยุคการค้าสำเภา นอกจากนี้ แนวคิดที่สุนทรภู่สอดแทรกไว้ในบทประพันธ์ทำให้ผลงานชิ้นนี้โดดเด่นและเป็นที่รู้จักมาก เพราะผู้คนล้วนใช้บทกลอนเหล่านั้นเป็นคติสอนใจ เช่น บทกลอนในช่วงที่พระฤๅษีสอนสุดสาคร เป็นต้น

              “สุนทรภู่” เชื่อว่าทุกคนต้องรู้จัก บางคนแค่ได้ยินชื่อบทกลอนของสุนทรภู่ก็ลอยเข้ามาในหัวแล้ว แน่ล่ะว่าทุกคนย่อมรู้จักเพราะสุนทรภู่นั้นได้รับการยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกในด้านงานวรรณกรรม หรือฉายาว่า “กวีเอกของโลก” ผลงานการประพันธ์หลายชิ้นของสุนทรภู่ได้รับเลือกให้เป็นส่วนหนึ่งในหลักสูตรการเรียนการสอนนับแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน แถมวันที่ 26 มิถุนายน ของทุกปียังเป็นวันสุนทรภู่อีกด้วย วันนี้มารำลึกถึงสุนทรภู่กันหน่อย ผ็เขียนจึงหยิบเอาบทกลอนของ สุนทรภู่ ที่แฝงไปด้วยข้อคิดดีๆที่เป็นปรัชญาชีวิต สอนใจในเรื่อง พระอภัยมณี มาฝาก6 บทกลอนด้วยกัน

         ตอน นางละเวงวัณฬาตัดพ้อพระอภัยมณี

              พระอภัยมณีได้นางละเวงวัณฬาเป็นชายาอีกคนแล้วนางละเวงก็ได้ใช้จริตผู้หญิงในการตัดพ้อว่าพระอภัยมณีก็คงจะแค่พูดคำหวานให้นางฟังแค่ตอนนี้ พอหมดรักนางก็คงจะหนีกลับไป และไม่สนใจนางอีกแน่นอน

              “เขาย่อมเปรียบเทียบความว่ายามรัก แต่น้ำผักต้มขมชมว่าหวาน ครั้นจืดจางห่างเหินไปเนิ่นนาน แต่น้ำตาลก็ว่าเปรี้ยวไม่เหลียวแล” 

              ข้อคิดจากคำกลอนสอนว่า : 

• บทกลอนนี้สะท้อนให้เห็นถึงธรรมชาติของมนุษย์และความรักที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา
• เมื่อความรักมีอิทธิพลเรามักมองเห็นสิ่งดี ๆ ในตัวคนรักแม้จะเป็นสิ่งเล็กน้อย แต่เมื่อหมดรักแล้ว แม้คนรักจะทำสิ่งดีเพียงใด ก็อาจไม่เห็นคุณค่าหรือรู้สึกแย่ไปด้วย 
• เป็นคำสอนเตือนใจให้รู้จักความรักอย่างแท้จริงให้ตระหนักว่าสิ่งที่เรามองเห็นนั้น อาจถูกบดบังด้วยอารมณ์ในช่วงเวลาต่าง ๆ ได้ 

การใช้คำเปรียบเทียบให้เห็นภาพ เป็นการให้ข้อคิดและสอนให้รู้จักความรักได้เป็นอย่างดี พี่ชอบกลอนบทนี้มากเลยค่ะ รู้สึกว่ามันช่างเป็นความจริงซะเหลือเกิน

ตอน พระฤาษีสอนสุดสาคร Ep.1

หลังจากสุดสาครถูกชีเปลือยผลักตกหน้าผา แย่งเอาม้านิลมังกรและไม้เท้ากายสิทธิ์ไป พระฤษีก็ตามมาช่วยได้ทันจึงได้กล่าวสอนสุดสาครถึงการไว้ใจมนุษย์

     “แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์ มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน”

              ข้อคิดจากคำกลอนสอนว่า : 

• ความลึกล้ำของจิตใจมนุษย์: จิตใจของมนุษย์มีความซับซ้อนและคาดเดาได้ยากเปรียบได้กับเถาวัลย์ที่พันเกี่ยว แม้จะพันกันยุ่งเหยิงอย่างไร ก็ยังไม่ยากเท่าความซับซ้อนและความไม่แน่นอนในจิตใจคน
• การเปลี่ยนแปลงของอารมณ์และความคิด: วันนี้คนเราอาจคิดดีหรือทำดีแต่พรุ่งนี้ก็อาจเปลี่ยนแปลงไปได้เสมอ ดังนั้นไม่ควรประมาทในการมอบความไว้วางใจให้ใครง่ายๆ
• ความจำเป็นในการพึ่งพาตนเอง: บทกลอนสอนว่า ที่พึ่งที่พึ่งได้จริง ๆ คือกายตน หรือความสามารถของตัวเองการรู้จักวิชาและความรู้ จะช่วยให้สามารถรักษาตัวรอดเป็นยอดดีได้ 
• ความรอบคอบ: ควรคิดอ่านให้รอบคอบก่อนตัดสินใจทำสิ่งใด ๆ โดยเฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์กับผู้คน

ตอน พระฤาษีสอนสุดสาคร Ep.2

หลังจากสุดสาครถูกชีเปลือยผลักตกหน้าผา แย่งเอาม้านิลมังกรและไม้เท้ากายสิทธิ์ไป พระฤาษีก็ตามมาช่วยได้ทันจึงได้กล่าวสอนสุดสาคร

“แม้นใครรักรักมั่งชังชังตอบ ให้รอบคอบคิดอ่านนะหลานหนา รู้สิ่งไรไม่สู้รู้วิชา รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี”

              ข้อคิดจากคำกลอนสอนว่า : “การคิดรอบคอบ” และ “การเอาตัวรอด” ซึ่งถือเป็นคุณสมบัติที่สำคัญที่สุดสำหรับมนุษย์ แม้ความรู้จะเป็นสิ่งดี แต่ก็ไม่สามารถเปรียบได้กับการมีทักษะและความสามารถในการป้องกันตนเองให้พ้นจากภัยอันตรายได้

 ตอน พระอภัยมณีกับศรีสุวรรณเรียนวิชา

เป็นตอนที่พระอภัยมณีกับศรีสุวรรณนั้นสำเร็จวิชาและเดินทางกลับกรุงรัตนาเข้าเฝ้าพระราชบิดา ท้าวสุทัศน์ได้ทรงทราบแล้วก็ทรงพิโรธเห็นว่าวิชาที่เรียนมานั้นไม่สมควรแก่ราชกุมาร จึงออกปากขับไล่จากเมือง จึงพากันออกจากเมืองเข้าสู่ป่า แล้วหารือกันถึงความยากลำบากที่จะประสบต่อไปในอนาคต พระอภัยมณีจึงได้กล่าวปลอบศรีสุวรรณ

     “มีความรู้อยู่กับตัวกลัวอะไร ชีวิตไม่ปลดปลงคงได้ดี”

ข้อคิดจากคำกลอนสอนว่า : 

     ความรู้เป็นเกราะป้องกัน: นางวาลีถือว่าความรู้คือทรัพย์สินที่สำคัญที่สุดที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด ซึ่งแม้ความอัปลักษณ์ภายนอกจะทำให้ผู้คนหัวเราะเยาะ แต่ความรู้ภายในก็ทำให้เธอไม่เดือดร้อนและไม่ใส่ใจ

ความกล้าหาญที่มาจากปัญญา: ปัญญาและความกล้าหาญที่พระเจ้ามอบให้ทำให้นางวาลีไม่กลัวที่จะเผชิญหน้ากับสังคมและผู้คนรอบข้าง แม้ว่ารูปลักษณ์ภายนอกจะทำให้เธอแตกต่างจากคนทั่วไปก็ตาม

การยอมรับในคุณค่าของตนเอง: ข้อคิดนี้สอนให้คนเราไม่ย่อท้อต่อคำตำหนิหรือการดูถูก แต่ให้เชื่อมั่นในความสามารถและปัญญาของตนเอง

ตอน สุดสาครเข้าเมืองการะเวก

เมื่อสุดสาครตามไปเอาไม้เท้ากายสิทธิ์คืนจากชีเปลือยที่เมืองการะเวก และได้เล่าความให้พระสุริโยทัยฟัง พระสุริโยทัยโกรธชีเปลือยที่ลวงฆ่าสุดสาครและมาหลอกลวงชาวเมือง จึงสั่งจับชีเปลือยไปฆ่า สุดสาครคิดสงสารจึงทัดทานไว้ ไม่อยากให้สร้างเวรกรรมต่อไป

“ไม่หุนหันฉันทาพยาบาท นึกว่าชาติก่อนกรรมจะทำไฉน จะฆ่าฟันมันก็ซ้ำเป็นกรรมไป  ต้องเวียนว่ายเวทยาอยู่ช้านาน”

ข้อคิดจากคำกลอนสอนว่า : การโกรธแค้นพยาบาทมีแต่จะสร้างเวรสร้างกรรมต่อกันไปเรื่อยๆ และต้องวนเวียนชดใช้กรรมไม่จบสิ้น ให้คิดเสียว่าเป็นเพราะเวรกรรมที่ทำให้ต้องเจอเรื่องร้ายๆ