ตำนานโนม(Gnome) : ภูติจิ๋วใต้ดินแห่งความมั่งคั่ง

โนม(Gnome)เป็นภูติขนาดเล็กที่ปรากฏในเวทมนตร์ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาและศาสตร์การเล่นแร่แปรธาตุ มีการกล่าวถึงโดยพาราเซลซัสในศตวรรษที่ 16 ซึ่งได้รับการยอมรับกันอย่างกว้างขวางจากนักเขียนต่าง ๆ รวมไปถึงนักเขียนวรรณกรรมแฟนตาซีสมัยใหม่ โนม(Gnome)ถูกพรรณาว่าเป็นมนุษย์ตัวเล็กซึ่งอาศัยอยู่ใต้ดิน โดยโนม(Gnome) จะมีรูปร่างลักษณะเหมือนมนุษย์เรานี่แหละ แต่ตัวเล็ก เหมือนแซนตาครอสตัวสูงแค่ 15 เซนต์ หน้าตาใจดี เป็นมิตร มียูนิฟอร์มที่ชัดเจนคือ หมวกทรงแหลมสูงสีแดง หรือเขียว หรือ สีกระสอบ

 โนม(Gnome) คืออะไร

 คำว่า Gnome มาจากคำในภาษาละตินยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาว่า gnomus หรือ gnomos คำนี้ถูกใช้ครั้งแรกในหนังสือ A Book on Nymphs, Sylphs, Pygmies, and Salamanders, and on the Other Spirits เขียนโดยพาราเซลซัส หนังสือเล่มนี้ถูกตีพิมพ์ในปี 1566 คำว่า Gnome นี้เป็นคำที่พาราเซลซัสคิดค้นขึ้นมาเองโดยมาจากคำละตินซึ่งมาจากคำในภาษากรีกว่า *γηνόμος (*gē-nomos) อันแปลว่า “ผู้อาศัยในดิน” 

 พาราเซลซัสใช้คำว่า Gnomi เป็นคำพ้องความหมายกับคำว่า Pygmæi เขาได้จัดพวกนี้ให้เป็นธาตุดิน เขาได้บรรยายว่าพวกเขาจะมีความสูงสองคืบ พวกเขาสามารถเคลื่อนที่ผ่านพื้นดินแข็งได้อย่างง่ายดายเช่นเดียวกับที่มนุษย์เคลื่อนที่ผ่านอากาศ พวกเขาเป็นภูติ หรือบางตำราจะเรียกภูติว่า สปีริต พวกเขาสามารถกิน ดื่มและพูดคุยได้เช่นเดียวกับมนุษย์ ในฉบับภาษาเยอรมันพาราเซลซัสมักใช้คำที่มีความหมายทางอ้อม เช่น Bergleute(ชาวภูเขา) หรือ Bergmänlein(หุ่นจำลองภูเขา) เพื่อแสดงถึง Gnomi ของเขา

 มีความเชื่อเรื่องโนม(Gnome)ในช่วงต้นสมัยใหม่ของเยอรมันนีเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตที่แอบซ่อนอยู่ในเหมืองซึ่งถูกเรียกว่า Bergmännlein ซึ่งสามารถเทียบได้กับแนวคิดเรื่องโนม(Gnome)ของพาราเซลซัส เกออร์กิอุส อากรีโคลา เขาเป็นผู้ดูแลเหมืองได้รับความรู้ที่มีความชำนาญเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตในตำนานนี้ในเอกสารของเขา

 ข้อมูลของอากรีโคลาถือเป็นแหล่งข้อมูลที่มีความเก่าแก่ที่สุดและมีความน่าเชื่อถือที่สุดเกี่ยวกับ Bergmännlein งานเขียนของเขาถูกบันทึกด้วยภาษาละตินซึ่งกล่าวถึงปีศาจแห่งโลหะวิทยาหรือปีศาจแห่งเหมืองแร่ นอกจากนี้ยังมีเอกสารภาษาละตินเกี่ยวกับภูติ/สปิริตแห่งภูเขานี้

 เจคอบ กริมม์ได้ระบุว่ามีปีศาจใต้ดินที่มีความดุร้ายในภาษาละติน คือ daemon subterraneus ส่วนภาษาเยอรมันเรียกว่า Berg-Teufel (ปีศาจภูเขา) สำหรับปีศาจที่มีความอ่อนโยนกว่าจะเรียกว่า Bergmännlein, Kobel หรือ Güttel พวกเขาจะเป็นผู้รับผิดชอบในการทิ้งแร่ที่มีปริมาณมากอย่างแร่เงิน

อากรีโคลากล่าวว่ามีสิ่งมีชีวิตที่มีความคล้ายกับที่ชาวเยอรมันเรียกว่า Güttel ซึ่งเป็นปีศาจที่เป็นมิตรแต่ไม่ค่อยมีใครพบเห็นเนื่องจากมันมีธุระในการดูแลปศุสัตว์ แหล่งข้อมูลอื่นได้บอกว่า Güttel ไม่จำเป็นต้องเป็นภูติ/สปิริตแห่งภูเขาแต่ใช้เรียกสปิริตทั่วไปและอาจหลอกหลอนในป่าและทุ่งนา

 ตำนานพื้นบ้านของชาวเยอรมันเกี่ยวกับโนม(Gnome)หรือภูติ/สปิริตแห่งเหมืองแร่ พวกมันเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีประโยชน์เมื่อได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพ พวกเขาจะนำพาคนงานเหมืองไปสู่แหล่งแร่อันอุดมสมบูรณ์ ในคติชนวิทยากริมม์ได้จัดให้ Bergmänlein อยุ่ในกลุ่มของคนแคระ

 ในเทพนิยายสมัยใหม่โนมถูกใช้ในเรื่อง The Rape of the Lock ซึ่งประพันธ์โดยนักกวีที่ชื่ออเล็กซานเดอร์ โพป กล่าวถึงสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก เดอวิลลารส์ใช้คำว่า gnomide ซึ่งใช้เรียกโนมผู้หญิง ในศตวรรษที่ 19 นวนิยายได้กล่าวถึงโนมว่าเป็นสิ่งตรงข้ามกับแฟรี

 โนม(Gnome)ยังปรากฏในงานเขียนแฟนตาซีสมัยใหม่หลายเรื่อง เช่น ออซ(Oz) ของ L. Frank Baum, งานเขียนของเจ.อาร์.อาร์.โทลคีน The Little Grey Men ของ BB, The Chronicles of Narnia ของ ซี.เอส ลิวอิส, วรรณกรรมเยาวชนดังอย่างแฮร์รี่ พอตเตอร์ ซึ่งกล่าวถึงโนมในรูปลักษณ์ของสิ่งมีชีวิตตัวเล็กที่มักชอบซุกซนกับมนุษย์

 โนม(Gnome)ในหนังสือ Gnomes ตีพิมพ์เป็นภาษาดัตช์ในปี 1976 ในชื่อ Leven en werken van de kabouter จากนั้นได้จำหน่ายเป็นภาษาอังกฟษในปี 1977 เป็นนิยายซึ่งเขียนโดย วิล ฮิวเกน และวาดภาพประกอบโดย เรียน พูรทเลียต ซึ่งภาพลักษณ์ในหนังสือเล่มนี้เป็นภาพจำว่าโนมนั้นเป็นคนแก่ตัวเล็กสวมหมวกแหลมสีแดงแบบที่เห็นในรูปปั้นแต่งสวนนั่นแหละครับ

 โนม(Gnome)เป็นสปิริตที่มีนิสัยเงียบขรึม(โดยเฉพาะโนมเพศหญิง) มีความเป็นส่วนตัว พวกเขาตอบสนองต่อของขวัญและของถวายได้ดี พวกเขาสามารถเป็นพันธมิตร ผู้พิทักษ์และผู้ช่วยที่ซื่อสัตย์ได้ โนม(Gnome) มีความสัมพันธ์กับสัตว์ เช่น นก กระต่าย จิ้งจอก เฮดจ์ฮอกและกระรอก

 นอกจากนี้โนม(Gnome)ในทางเวทมนตร์ของแม่มดถือเป็นหนึ่งในภูติ/สปิริตประจำธาตุ ซึ่งจะมีการอัญเชิญมาในระหว่างพิธีกรรมโนม(Gnome)เป็นภูติ/สปิริตประจำธาตุดิน ทำหน้าที่เสริมความอุดมสมบูรณ์ ความมั่งคั่งร่ำรวย โชคลาภ การป้องกันทรัพย์สินมีค่าและสวน ขับไล่สิ่งชั่วร้ายให้ออกไป การค้นหาทรัพย์สินมีค่า คอยพิทักษ์สมบัติและคุ้มครองป่า คุ้มครองสถานที่ สัตว์ป่า และสัตว์เลี้ยง

   ถ้าเปรียบง่ายๆตามแบบไทย โนม(Gnome) คือ คล้ายๆปู่โสมเฝ้าทรัพย์ เนื่องจาก โนม มีความเป็นมิตรกับมนุษย์พอสมควร เลยมีรายงานการปรากฏตัว หรือการพบเจอของโนมมากพอสมควร ทั้งในอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน หรือประเทศโซนสแกนดิเนเวีย ด้วยความที่โนม(Gnome) เป็นพวกที่มีความเมตตาและชอบช่วยเหลือ ด้วยความที่เป็นผู้รู้ผู้ฉลาด จึงทำให้โนมสามารถติดต่อ หรือทำสิ่งต่างๆได้ดี 

 นอกจากนี้โนม(Gnome) ยังเป็นผู้ริเริ่มงานฝีมือ โนม(Gnome) มีความสามารถในการสลายแร่ธาตุต่างๆ ให้กลายเป็นอณูแล้วค่อยเคลื่อนย้ายไป ซึ่งด้วยวิธีนี้พวกโนมสามารถเคลื่อนย้ายแร่ธาตุจำนวนเท่าไหร่ก็ได้ ไปยังที่ต่างๆ แล้วจึงค่อยเสกให้กลับคืนเป็นแร่ธาตุตามเดิม และมีความสามารถพิเศษอย่างของโนม(Gnome) คือ การทำสินแร่ต่างๆให้อยู่ในสภาพบริสุทธิ์ เช่นความสามารถในการแยกน้ำมันออกจากหินน้ำมัน ซึ่งจะทำให้ได้น้ำมันดิบเป็นต้น และ การบันดาลให้สินแร่ต่างๆมีพลังศักดิ์สิทธิ์ในการล้างคำสาปและสลายพลังของวิญญาณร้ายและสิ่งชั่วร้ายทั้งมวล เช่นหากนำเอาแร่เงินบริสุทธิ์ที่ได้รับการบันดาลพรจากโนม(Gnome) ไปทำเครื่องราง

 ถ้า เราเลยเห็นตุ๊กตาโนม(Gnome) ได้ทั่วไปในประเทศโซนยุโรป เพราะความเชื่อตรงนี้ เชื่อว่าเค้าจะช่วยดูแลบ้าน โรงเรือน เด็ก สัตว์เลี้ยง และนำพามาซึ่งความอุดมสมบูรณ์และทรัพย์สมบัติ 

 นอกจากนี้ความเชื่อที่มากไปกว่านั่นของชาวนอร์ดิก หรือ ไวกิ้งโบราณ ชื่อหากใครบูชา หรือสวดมนต์หาโนม(Gnome) บ่อยๆ พวกเขาจะแบ่งสมบัติให้ จริงๆเราต้องเรียกเขาเหล่านี้ว่า ปู่โนม ย่าโนมนะ เพราะพวกเขามีอายุมากกว่าเราเป็นร้อยปีเชียว และความเชื่อของชาว Iceland ฝรั่งเศส มักนำโนม(Gnome)มาทำเป็นเครื่องราง ประดับบ้านสวยๆเพื่อเรียกทรัพย์กัน 

****************