สื่อสารจนเป็นนิสัยแบบไหน...ส่งผลร้ายต่อครอบครัวนะ..อย่าทำ!

        ครอบครัว คือ กลุ่มบุคคลที่มีความรักและความผูกพันกัน มีการใช้ชีวิตร่วมกัน มีบทบาทหน้าที่ต่อกัน และเกื้อกูลกัน ซึ่งอาจมีความเกี่ยวพันทางสายโลหิต ทางกฎหมาย การสมรส หรือการรับเป็นบุตรบุญธรรม เป็นสถาบันพื้นฐานที่สำคัญที่สุดของสังคม ทำหน้าที่หล่อหลอมสมาชิกให้เติบโตเป็นคนดี มีคุณธรรม และเป็นแหล่งความรักความอบอุ่นให้แก่สมาชิก 

องค์ประกอบและลักษณะสำคัญของครอบครัว ได้แก่

            ความสัมพันธ์: สมาชิกมีความรัก ความผูกพัน ช่วยเหลือ ให้กำลังใจกัน 

            การเกื้อกูล: สมาชิกในครอบครัวมีบทบาทหน้าที่ต่อกันและช่วยเหลือเกื้อกูลกันในด้านต่างๆ 

            ความหลากหลาย: ครอบครัวไม่จำเป็นต้องยึดติดกับรูปแบบเดิมๆ เช่น สามีภรรยาและลูก แต่รวมถึงรูปแบบที่หลากหลาย เช่น ครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว ครอบครัวที่รับเด็กมาเลี้ยง หรือคู่รักเพศเดียวกัน 

            สถาบันทางสังคม: เป็นหน่วยพื้นฐานของสังคมที่สำคัญที่สุด เป็นแหล่งอบรมสั่งสอน หล่อหลอมบุคลิกภาพ ค่านิยม และพฤติกรรมของสมาชิก 

ความสำคัญของครอบครัว:

            เป็นแหล่งหล่อหลอมชีวิต: ครอบครัวเป็นเบ้าหลอมแรกที่สำคัญในการพัฒนาบุคลิกภาพ ความคิด ค่านิยม และพฤติกรรมของเด็กและเยาวชน 

            ให้ความรักและความอบอุ่น: เป็นแหล่งความรัก ความอบอุ่นที่ยั่งยืน และเป็นที่พึ่งทางใจให้กับสมาชิกในครอบครัว 

            สร้างความมั่นคงให้สังคม: ครอบครัวที่เข้มแข็งสามารถป้องกันและแก้ไขปัญหาสังคมได้ 

            สืบทอดวัฒนธรรม: เป็นแหล่งที่ถ่ายทอดและปลูกฝังจริยธรรมและค่านิยมที่ดีงามสู่สมาชิก 

            การสื่อสารในครอบครัวเป็นพื้นฐานของสัมพันธภาพในครอบครัว ซึ่งถือเป็นหน้าที่หนึ่งของสมาชิกในครอบครัว บ่อยครั้งเราจะเห็นได้ว่าการสื่อสารที่ไม่เหมาะสมนั้นก่อเกิดผลกระทบตามมามากมาย ทั้งด้านอารมณ์จิตใจ และพฤติกรรมของทั้งตัวผู้พูดและตัวผู้ฟังเอง บางครั้งกลายเป็นเรื่องที่เข้าใจผิด ไม่ได้นำกลับมาแก้ไขหรือสื่อสารใหม่ จนสมาชิกในครอบครัวก็เลือกที่จะไม่พูดคุยกันเลย หลบหน้า หลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ทำให้บรรยากาศในครอบครัวชวนน่าอึดอัด ขาดความสุขในครอบครัว เกิดความเครียดและเสียพลังงานในการใช้ชีวิตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งปัญหาการสื่อสารในครอบครัวที่พบได้บ่อย  ความน่ากลัวของครอบครัวไม่ใช่ความยากจน แต่คือการสื่อสารที่กดดันและทำร้ายกัน “ทำไมพูดดีได้กับคนนอกบ้าน” “ทำไมกับคนในบ้านจึงพูดดีด้วยไม่ได้”

            หลายครอบครัวไม่ได้ล่มสลายเพราะขาดเงินทอง แต่ล่มสลายเพราะคำพูด ที่เต็มไปด้วยการตำหนิ เสียดสี และขาดความอบอุ่น บางบ้าน พูดกันด้วยความอ่อนโยน ไม่มีเสียงตะโกน ไม่มีคำตำหนิรุนแรง แต่บางบ้าน การสื่อสารเต็มไปด้วยเสียงแข็ง ความขัดแย้ง และการเอาชนะ เรามาดูกันสิว่า การสื่อสาร คำพูด นิสัยแบบไหนที่ทำให้ครอบครัวพัง

            1) นิสัยชอบย้อนถาม เช่น “ตาบอดหรือไง มองไม่เห็นเหรอ?” , “บอกกี่ครั้งแล้ว ทำไมไม่ฟังสักที?” , “ไม่มีมือเหรอ ทำเองไม่ได้หรือไง?”

            คำย้อนถามแบบนี้ ไม่ได้สื่อถึงความห่วงใย แต่สื่อถึงการดูถูกและเยาะเย้ย มันเหมือนบอกว่าเธอผิด แถมยังโง่และไม่เอาไหน เริ่มต้นจากวันนี้ เวลาคุยกับคนในบ้าน ควรใช้ประโยคเชิงบวก และหลีกเลี่ยงการย้อนถามบั่นทอนจิตใจ

            2) นิสัยชอบเถียงเอาชนะ ในหลายครอบครัว มักจะมีคนชอบเถียงอยู่เสมอ ไม่ว่าคุณพูดอะไร เขาต้องแย้ง ต้องจับผิด ต้องค้านตลอดเวลา บ้านที่มีแต่การเอาชนะด้วยคำพูด สุดท้ายไม่มีใครเป็นผู้ชนะจริง ๆ มีแต่เจ็บปวดกันทั้งสองฝ่าย ดังที่มีคนกล่าวไว้ว่า

            “ถ้าคุณอยากอยู่ร่วมกับใคร ต้องรู้จักยอมบ้าง”

             บ้านคือที่ที่เต็มไปด้วย “ความรัก” ไม่ใช่สนามประลอง ไม่ใช่ที่ถกเถียงเอาชนะกัน อยู่กับครอบครัว อย่าเถียงเก่งนัก แต่ให้ชูใจ และ ยกย่องกัน จะทำให้บ้านเต็มไปด้วยความสุข

            3) นิสัยชอบจับผิดและตำหนิ หลายครอบครัวที่ไม่มีความสุข ก็มักเต็มไปด้วยการวิจารณ์ จับผิด และดูถูกกันตลอดเวลา คำพูดที่เต็มไปด้วยการตำหนิ เหมือนปลวกตัวเล็ก ๆ ที่กัดกินรากฐานครอบครัวทีละน้อย จนบ้านพังในที่สุด สิ่งที่ย้อนคืนไม่ได้ 4 อย่าง คือ

            - คำพูดที่พูดออกไปแล้ว

            - ลูกศรที่ถูกยิงออกไปแล้ว

            - เวลาที่ผ่านไปแล้ว

            - โอกาสที่ถูกละเลยไปแล้ว

            เพราะเหตุนี้ คำพูดที่รุนแรงจึงเป็นสิ่งที่อันตรายที่สุด บ้านที่เต็มไปด้วยคำพูดทำร้าย ต่อให้ร่ำรวยเพียงใด ก็ทำให้คนในบ้านอยากหนีออกไป บ้านที่เต็มไปด้วยความอบอุ่น ต่อให้เรียบง่าย ก็ทำให้คนอยากอยู่ใกล้ตลอดไป มีคำกล่าวที่ว่า ลิ้นไม่มีกระดูกก็จริง แต่ทำร้ายจิตใจได้ลึกที่สุด เช่น เข็มอาจจะเล็ก แต่แทงแล้วเจ็บที่สุด หยุดทำร้ายกันด้วยคำพูด

***************