อย่ายึดติดกับวิธีแก้ปัญหา อย่าสับสนต่อเป้าหมาย

A perfection of means, and confusion of aims,

seems to be our main problem.

ความสมบูรณ์แบบของวิธีการ

และความสับสนต่อเป้าหมาย

ดูเหมือนจะเป็นปัญหาใหญ่ของพวกเรา

เวลาพบกับปัญหา เราต้องพยายามหาข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาให้มากที่สุด หาสาเหตุ องค์ประกอบที่มา เพื่อให้เห็นปัญหาอย่างชัดเจน ทิศทางของการแก้ไขจึงจะถูกต้อง แม้ในทางพุทธศาสนา พระพุทธองค์ก็ทรงกำหนดให้ศึกษาในเรื่องทุกข์ (การตั้งอยู่ของทุกข์) สมุทัย (สาเหตุแห่งทุกข์) นิโรธ (ความดับแห่งทุกข์) ก่อน และให้มรรค (หาหนทางแห่งการดับทุกข์) เป็นขั้นตอนสุดท้าย เหตุที่ต้องมีนิโรธก่อนมรรค ก็เพราะเมื่อเราเห็นความดับแห่งทุกข์แล้ว เราจะเกิดแรงบันดาลใจในการปฏิบัติไปตามทางแห่งการดับทุกข์หรือแก้ไขปัญหานั้น ถ้าเป้าหมายไม่ชัด แม้จะมีวิธีการอันสมบูรณ์ดีเยี่ยมก็ไม่มีทางไปถึงได้

ลีกวนยู เคยกล่าวไว้ว่า ระบอบประชาธิปไตยแบบตะวันตกดูเหมือนจะเป็นความสมบูรณ์แบบของวิธีการ แต่ไม่เหมาะกับโลกของตะวันออก เขาไม่เคยสับสนต่อเป้าหมายที่จะให้สิงคโปร์เป็นประเทศที่ยิ่งใหญ่ และก็ไม่ยึดติดกับความสมบูรณ์แบบของวิธีการด้วย เขาบอกว่า ระบอบเผด็จการถ้าได้ผู้นำที่ดี ประเทศชาติก็เจริญก้าวหน้าได้มากกว่าระบอบประชาธิปไตยที่ได้ผู้นำที่เลว

ประเทศไทยเปลี่ยนรัฐธรรมนูญมาแล้วเกือบยี่สิบฉบับ แสดงให้เห็นถึงความสับสนต่อเป้าหมายและวิธีการอย่างชัดเจน มาเลเซียตั้งเป้าหมายจะเป็น

ประเทศที่พัฒนาแล้วในปี ซึ่งใกล้ทำสำเร็จแล้วด้วย ทั้งๆ ที่ประชากรน้อยกว่าเรา แถมยังมีปัญหาขัดแย้งเรื่องเชื้อชาติ ตำแหน่งที่ตั้งของประเทศ

ก็ด้อยกว่าไทย แต่เป้าหมายเขาทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เปลี่ยนรัฐบาลที่ก็ตั้งเป้าหมายใหม่ที

สำหรับในทางพุทธศาสนาแล้ว การสับสนต่อเป้าหมาย และยึดติดกับวิธีการ จะทำให้พลังแห่งจิตตะและวิมังสาลดลง แม้จะมีฉันทะและวิริยะมากเพียงใดก็มิอาจประสบความสำเร็จได้