"ฮัตเมฮีต" (Hatmehyt) เทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ในอียิปต์โบราณ

        ในโลกยุคอารยธรรมโบราณ “ปลา” จัดว่าเป็นสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกับคติความเชื่อเรื่องความอุดมสมบูรณ์ ตั้งแต่วัฒนธรรมในทวีปเอเชีย ไปจนถึงทางด้านตะวันตกเกือบถึงโลกใหม่อย่างทวีปแอฟริกา โดยเฉพาะมีอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่อย่างอียิปต์โบราณ ที่เชื่อกันว่า ฮัตเมฮีต เป็นเทพีแห่งความอุดมสมบรูณ์ เรามาทำความรู้จักเทพีแห่งปลาตามความเชื่อของอียิปต์โบราณกัน

         "ฮัตเมฮีต" (Hatmehyt) เทพีองค์นี้อาจจะไม่ได้โดดเด่นสักเท่าไรในตำนานอิยิปต์ เพราะว่าเป็นเพียงแค่เทพีที่ได้รับการเคารพบูชาเพียงแค่ในพื้นที่ทางตอนเหนือของอียิปต์ บริเวณเดลต้า โดยเฉพาะในเมือง "เมนเดส" (Mendes) ซึ่งว่ากันว่าอาจจะมี "วิหาร" สำหรับบูชาเทพีฮัตเมฮีตสร้างเอาไว้ที่เมืองเมนเดสด้วย แต่ถึงอย่างนั้น ลัทธิการบูชานางก็จำกัดอยู่เพียงแค่ในอียิปต์ล่าง (Lower Egypt) ทางตอนเหนือเท่านั้น

      รูปลักษณ์ของเทพีองค์นี้คือสตรีที่มีศีรษะเป็น "มนุษย์" แต่ประดับด้านบนเศียรด้วย "ปลาเลปิโดเทส" (Lepidotes) (ซึ่งแตกต่างจากเทพีบาสที่มีศีรษะเป็นแมว)ซึ่ งเป็นศิลาจากสมัยราชวงศ์ที่ 22 อายุราว 804ก่อนคริสตกาล ค้นพบจากเมืองเมนเดส ซึ่งเป็นเมืองของเทพีฮัตเมฮีตด้วยเช่นกัน  บางตำนานก็เสนอว่าเทพีฮัตเมฮีตมีความเกี่ยวโยงกับบทบาทของเทพีไอซิส (Isis) และนางก็คือมารดาของเทพเจ้า "ฮาร์โปเครตีส" หรือ "ฮอรัสเด็ก" (Horus the Child) ด้วยเช่นกัน

        แล้วทำไมปลาถึงเกี่ยวข้องกับ เทพีฮัตเมฮีต ?

      แนวคิดทางด้านมานุษยวิทยา โบราณคดี สัญวิทยา พอเห็นปลาก็จะคิดถึงสัญญะหนึ่งขึ้นมาได้ นั่นคือสัญญะแห่งความอุดมสมบูรณ์ (Fertility Cult) ตามความเชื่อที่คนโบราณมักจะใช้รูปปลาในการสื่อถึงเครื่องเพศ การเจริญพันธุ์ และความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเราจะพบได้ในหลายวัฒนธรรมทั่วโลกเลยทีเดียว ในระยะที่เรื่องเพศยังเป็นสิ่งที่มนุษย์มองว่าเป็น “พลังแห่งการกำเนิด” ปลาที่มีลักษณะสอดคล้องกับอวัยวะเพศหญิง กับการที่ปลามีลูกดก วางไข่ได้เยอะๆ ก็กลายเป็นตัวแทนแห่งพลังในการกำเนิดในบริบทความเชื่อของคนโบราณได้ไม่ยาก

      อีกประการวัฒนธรรมที่มีการใช้ปลาในลักษณะที่เกี่ยวข้องกับเพศและความอุดมสมบูรณ์ ทางฝั่งเอเชียเราก็จะมีจีน อินเดีย ในไทยเองก็มีพบศิลปะที่มีปลาเป็นส่วนประกอบ ไปจนถึงชาวคริสต์เองก็ยังสืบทอดสัญญะของปลาเข้ามาผสมผสานในงานศิลปะของตนเองด้วย ทำให้ไม่ยากเลยที่เมื่อเรามองกลับมาที่โบราณวัตถุที่พบในนครทองคำหรือ The Rise of Aten นักโบราณคดีหรือนักอียิปต์วิทยาจึงเริ่มมองว่ามัมมี่ปลาและรูปสลักที่พบข้องเกี่ยวกับเทพีฮัตเมฮีตและพิธีกรรมที่เกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์

************