รอยยิ้มที่ไม่มีราคา

รอยยิ้มที่ไม่มีราคา
อักษราลัย

ท่ามกลางความจอแจของตลาดสด
เสียงใสของเด็กนักเรียนหญิงกลับดังขึ้นราวหยดน้ำที่หล่นลงบนดินแห้ง
ไม่มีเวที ไม่มีแสงไฟ มีเพียงกล่องเล็ก ๆ กับความฝันที่เธอพยายามโอบอุ้ม...และรอยยิ้มหนึ่งเดียวที่ทำให้ฉันรู้ว่า… ชีวิตยังมีความหมายเสมอ

ตลาดเช้านี้เหมือนทุกวัน เสียงแม่ค้าเรียกลูกค้าดังก้องเป็นเหมือนเพลงที่ไม่มีโน้ต ไม่มีใครตั้งวง แต่บรรเลงพร้อมกันโดยสัญชาตญาณของการค้า กลิ่นผักสดชื้นน้ำค้างปนกลิ่นคาวปลาและเนื้อย่างที่คละเคล้ากันจนกลายเป็นกลิ่นประจำของตลาดแห่งนี้

ฉันยืนอยู่หลังแผงปลาทูนึ่ง ก้ม ๆ เงย ๆ จัดเรียงปลาที่พึ่งต้มออกจากลัง เรียงให้สวยเป็นชั้น ๆ เสียงสับเขียงจากร้านตรงข้ามดังเป็นจังหวะรัว สอดกับเสียงหัวเราะและเสียงจุกจิกของผู้คนที่เดินสวนกันไปมา

จนบ่ายเมื่อทุกอย่างเริ่มแผ่วลง แม่ค้าเริ่มเคลื่อนไหวช้าลงไม่ต่างจากตุ๊กตาที่ลานเริ่มหมด กระทั่งมีเสียงหนึ่งแทรกขึ้นมา เสียงดนตรีท่วงทำนองคุ้นหูดังขึ้น

ฉันเงยหน้าขึ้นเกือบจะทันทีเพราะท่วงทำนองนั้นไม่ใช่เสียงที่เกิดขึ้นบ่อยนักในวันที่ผู้คนแข่งกันขาย แข่งกันซื้อ และแข่งกันรีบกลับบ้าน เธอมาอีกแล้ว... เด็กนักเรียนหญิงในชุดนักเรียนที่สีเริ่มซีดจนกลายเป็นขาวหม่น กระโปรงน้ำเงินที่จางจนเป็นสีฟ้ายาวคลุมหัวเข่า และรองเท้านักเรียนคู่เก่าที่ด้านข้างเปิดเล็กน้อย เธอถือเครื่องให้จังหวะไว้แนบอก เดินเข้ามาที่ด้านหน้าตลาดตรงจุดที่คนเดินผ่านมากที่สุด ก่อนจะวางกล่องที่เขียนว่า "สนับสนุนทุนการศึกษา"

“ความฝันของเด็กบางคนไม่เคยเริ่มต้นบนเวทีใหญ่โต หากแต่เริ่มต้นตรงพื้นปูนแข็งกระด้าง ที่มีเพียงเสียงตัวเองคอยเป็นกำลังใจ”

เธอยืนอยู่ตรงนั้นราวกับเป็นต้นหญ้าลำเล็ก ๆ ที่กล้าชูยอดกลางลานคอนกรีตแข็งกระด้าง มือเล็กเริ่มหยิบไมโครโฟนขึ้นมาจ่อกับริมฝีปากบาง ๆ นั้น แล้วเสียงใส ๆ ของเธอก็แทรกเข้ามาในบรรยากาศอึกทึก

เพลงร่วมสมัยทั้งเก่าและใหม่ ผ่านออกมาราวกับนักลีลาศที่ร่ายรำท่วงทำนองไปตามเพลงอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย

เสียงของเธอทำให้แม่ค้าข้าง ๆ หยุดหั่นผัก หยุดบ่น หยุดขายเพียงครู่เดียว แล้วเงี่ยหูฟังราวกับถูกสะกด

เสียงนั้นดังแค่พอประมาณ แต่เพียงพอจะให้ผู้คนชะลอฝีเท้า บางคนหยิบเหรียญใส่ลงไปในกล่องโดยไม่พูดอะไร บางคนยิ้มบาง ๆ แล้วเดินต่อ บางคนอาจไม่แม้แต่เหลียวมอง แต่เด็กสาวก็ยังร้องเพลงต่อไปอย่างไม่สะทกสะท้าน ราวกับเธอมีโลกอีกใบที่ถูกกางขึ้นด้วยเสียงดนตรีและเสียงใส ๆ ของเธอ

ฉันยืนมองอยู่หลังแผงปลาทู พลางคิดไปถึงวัยเด็กของตัวเอง วันที่เสียงเพลงยังเป็นเพียงเสียงผ่านหู ไม่ใช่สิ่งที่จะต้องใช้เพื่อแลกเงินมาซื้อข้าวให้ครอบครัว

ทุกครั้งที่เธอร้อง ฉันจะเผลอมองแววตาคู่นั้นเสมอ ตาใส ๆ ที่มีเงาเหนื่อยล้าแฝงอยู่ เงาที่เกินกว่าอายุจริงของเด็กนักเรียนคนหนึ่งควรจะแบกไว้ มันคือแววตาที่เหมือนอยากบอกว่า ฉันยังเด็ก แต่โลกบังคับให้ฉันต้องโต

“ไม่มีอะไรโหดร้ายไปกว่าการที่เด็กต้องรีบโต เพียงเพราะโลกไม่อนุญาตให้พวกเขาเป็นเด็กนานกว่านี้”

บางวันฉันเห็นผู้หญิงคนหนึ่งยืนรออยู่ตรงเสาใกล้ ๆ ร่างกายผอมบางจนเกือบจะปลิวไปกับลมได้ง่าย ๆ ฉันเดาว่านั่นคงเป็นแม่ของเธอ สีหน้าซีดเซียวเหมือนคนที่เจ็บป่วยเรื้อรัง แต่เมื่อมองลูกสาวร้องเพลง แววตาของแม่กลับเต็มไปด้วยประกายอุ่น เหมือนคนที่ยังมีแรงหายใจต่อก็เพราะเสียงนั้น

ฉันไม่เคยถามชื่อเด็กคนนั้น ไม่เคยถามว่าบ้านอยู่ไหน หรือเรียนชั้นอะไร แต่ทุกครั้งที่เธอมา ฉันกลับรู้สึกเหมือนตลาดแห่งนี้อบอุ่นขึ้น คล้ายเสียงเล็ก ๆ ของเธอได้คลี่ม่านหมอกที่ห่อหุ้มความเหน็ดเหนื่อยของพวกเราออกไปชั่วขณะ

ฉันเห็นเด็กนักเรียนบางคนที่เดินผ่านไปหัวเราะเยาะเธอเบา ๆ แต่เธอก็ยังยิ้มรับเหมือนไม่ได้ยิน บางทีเธออาจชินแล้วกับสายตาที่มองมาอย่างแปลกประหลาด หรือบางที…เธออาจเลือกที่จะมองผ่าน เพราะสิ่งเดียวที่สำคัญกว่าคือการได้ร้องเพลง และได้นำเงินที่ได้ใส่ลงไปในมือแม่ที่รออยู่

วันหนึ่ง ฉันหยิบธนบัตรใส่ลงไปในกล่องของเธอ เธอเงยหน้ามามอง ยกมือไหว้ด้วยรอยยิ้มกว้างที่ทำให้ฉันรู้สึกอุ่นไปถึงขั้วหัวใจ รอยยิ้มที่ไม่ได้มีราคา แต่กลับทำให้เงินที่ฉันให้ไปดูน้อยนิดเกินกว่าจะวัดค่าได้

“บางรอยยิ้มไม่ได้แลกมาด้วยราคา แต่มันกลับทำให้เรารู้สึกว่าชีวิตมีค่ากว่าที่เคยคิด”

เธอยังคงร้องเพลงต่อ แม้เสียงขายของจะดังกว่า แม้เสียงสับเขียงจะรัวแรงกว่า แต่เสียงเล็ก ๆ ของเธอยังหาทางลอดเข้ามาในหูของใครต่อใครเหมือนหยดน้ำที่ค่อย ๆ ซึมเข้าสู่ดินแห้ง

หลายครั้งฉันอดคิดไม่ได้ว่า วันหนึ่งเมื่อเธอโตขึ้น เธอจะยังร้องเพลงอยู่ตรงนี้ไหม หรือเธอจะได้ยืนอยู่บนเวทีที่ใหญ่กว่าหน้าตลาดสด แต่ไม่ว่าอนาคตจะพาเธอไปไกลแค่ไหน ฉันเชื่อว่าเสียงเล็ก ๆ นี้จะไม่หายไปจากใจฉัน

ตลาดสดยังคงเป็นเหมือนเดิม ฉันยังขายปลาทูเหมือนเดิม ผู้คนยังวุ่นวาย แข่งขัน ต่อราคา และเร่งรีบกลับบ้าน แต่เมื่อเสียงดนตรีดังขึ้น ฉันก็รู้ว่าเด็กนักเรียนหญิงคนนั้นกำลังกลับมา

และเสียงเล็ก ๆ ของเธอ…ก็ยังคงดังอยู่ในใจฉันเสมอ

---