ลาวเปิดพิพิธภัณฑ์ 50 ล้านเหรียญ แต่เขมรดราม่าหนัก! โวยงานศิลป์ ‘นางอัปสรา’ โผล่กลางเวียงจันทน์!

สวัสดีครับทุกคน! วันนี้มีเรื่องร้อน ๆ มาเล่าให้ฟังครับ เรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวกับดารา ไม่ใช่ข่าวบันเทิง แต่เป็นเรื่อง “วัฒนธรรม” ที่กำลังกลายเป็นดราม่าระหว่าง 2 ประเทศเพื่อนบ้านเรา…ใช่ครับ ผมกำลังพูดถึง "ลาว" กับ "กัมพูชา"

ใครจะไปคิดว่า “รูปสลักหินนางอัปสรา” จะกลายเป็นประเด็นร้อนจนชาวเขมรบางคนหงุดหงิดหัวร้อนแบบของขึ้น! เรื่องของเรื่องคือ...

ลาวเปิดพิพิธภัณฑ์สุดปัง ใช้งบสร้าง 50 ล้านเหรียญสหรัฐ!

เริ่มต้นมาดีมากครับ ลาวเขาเปิดพิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งใหม่ใหญ่โตเว่อร์ๆ ด้วยงบก่อสร้างสูงถึง 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ตีเป็นเงินไทยประมาณ 1,800 ล้านบาทได้เลย!)
เป้าหมายหลักคือเพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยว เป็นแลนด์มาร์กใหม่ประจำเวียงจันทน์

ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ก็แน่นอนครับ มีงานศิลป์ลาวมากมาย ทั้งงานไม้ งานแกะสลัก งานหัตถกรรมแบบดั้งเดิมของชาวลาว แต่ที่กลายเป็นดราม่าหนักสุดคือ...

"ภาพแกะสลักนางอัปสรา" ที่หน้าตาเหมือนของเขมรจนชาวเขมรบางคนตะโกนลั่นว่า "ของข้าใครอย่าแตะ!"

ฝั่งเขมรถึงกับหัวร้อน “นั่นของเรานะ ไม่ใช่ของลาว!”

หลังภาพหลุดออกมาในโซเชียล ฝั่งชาวกัมพูชาโดยเฉพาะสายศิลปะ วัฒนธรรม และอินฟลูเอนเซอร์บางคนก็เริ่มออกมาแสดงความเห็นหลากหลายครับ

• บางคนพูดด้วยน้ำเสียงประชดว่า

“ศิลปะเขมรได้ไปอยู่ในพิพิธภัณฑ์ระดับ 50 ล้านดอลลาร์... ภูมิใจดีมั้ยล่ะ?”

• บางคนไม่ประชด บอกเลยว่า

“มันคือการขโมยวัฒนธรรมไปจัดแสดงแบบหน้าตาเฉย!”

• บางคนก็ตั้งข้อสงสัยว่า

“ตกลงมีการระบุมั้ยว่านั่นคืองานศิลป์จากเขมร หรือแอบอ้างเป็นของลาว?”

ซึ่งประเด็นนี้แหละครับที่ทำให้เสียงวิจารณ์แตกเป็นสองฝั่ง...

ฝั่งหนึ่งบอก… “ก็เคยเป็นขอมด้วยกันทั้งนั้น จะซีเรียสทำไม?”

มีชาวกัมพูชาบางคนที่มองว่า แท้จริงแล้วสยาม ลาว พม่า เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรขอมมาก่อน
มีวัฒนธรรมคล้ายคลึงกันจะมีอะไรแปลกถ้ารูปปั้นนางอัปสราจะไปโผล่ที่ลาว

บางคนชมด้วยซ้ำว่า...

“ลาวมีหัวสร้างสรรค์ เอาศิลปะไปต่อยอด สร้างแลนด์มาร์กใหม่ ไม่เหมือนรัฐบาลเราที่ไม่ทำอะไรเลย”

แถมยังพูดแรง ๆ ใส่กันเองว่า...

“พวกเราชาวเขมรไม่รู้จักสามัคคี ไม่เคยช่วยกันอนุรักษ์วัฒนธรรม ถ้าจะโดนก็สมควรแล้ว!”

อีกฝั่งกลับบอก… “แบบนี้ฝรั่งจะเข้าใจผิดว่ามันเป็นของลาว!”

ฝ่ายที่ไม่พอใจบอกเลยครับว่า...

“ลาวโชว์งานศิลป์เหมือนของเขมรแบบนี้ แล้วไม่เขียนป้ายว่า ‘ของกัมพูชา’ ให้ชัด ๆ
ชาวต่างชาติเข้าไปดู จะเข้าใจผิดหมด!”

มีบางคนถึงขั้นเสนอว่า...

“เราควรสร้างพิพิธภัณฑ์ใหญ่ ๆ แบบเขาบ้าง
จะได้ไม่ต้องให้คนอื่นเอาศิลปะเราไปโชว์จนกลายเป็นของเขาไปซะเอง!”

เรื่องนี้ไม่ใช่ครั้งแรก และอาจไม่ใช่ครั้งสุดท้าย

พูดกันตามตรงนะครับ วัฒนธรรมในภูมิภาคอุษาคเนย์เรามันผูกกันมายาวนาน ทั้งพม่า ลาว เขมร ไทย เวียดนาม บางทีจะเอาเส้นขีดคั่นให้ชัดเป๊ะ ๆ ว่า "อันนี้ของใคร" มันก็ยาก

ยิ่งหลายอย่างเคยเป็นอาณาจักรร่วมกัน มีอิทธิพลทางศิลปะต่อกัน
จะเหมือนกันก็ไม่ใช่เรื่องแปลก

แต่ปัญหามันอยู่ที่ว่า... ใครจะเอาไปใช้ “แล้วบอกที่มา” รึเปล่า

ถ้าใส่เครดิตว่า “ได้รับแรงบันดาลใจจากศิลปะขอม” หรือ “เป็นศิลปะร่วมภูมิภาคอุษาคเนย์” อะไรแบบนี้
ผมว่าดราม่าคงไม่บานปลาย

ฝั่งชาวเน็ตไทยคิดยังไง?

เท่าที่ผมแอบอ่านคอมเมนต์ในหลายเพจนะครับ คนไทยเองก็ดูจะมองเป็นกลาง ๆ ซะเยอะ

บางคนบอกว่า...

“ก็งานมันคล้ายกันจริง ๆ จะเหมือนกันเป๊ะก็ไม่แปลกเพราะต้นแบบคืออารยธรรมเดียวกัน”

อีกคนก็แซวว่า...

“ขอแค่ลาวไม่ไปแปะป้ายว่า ‘ของลาวแท้ ๆ’ ก็น่าจะไม่มีปัญหานะ”

แต่ก็มีบางคนที่คิดในเชิงเศร้าปนขำว่า...

“ของที่เขมรมี ไม่ได้แปลว่าเขมรจะใช้มันทำประโยชน์ได้เสมอ
ดูอย่างลาว เขาเอาไปต่อยอดได้ 50 ล้านเหรียญเลยนะ”

แล้วเราควรรู้สึกยังไงกับเรื่องนี้ดี?

ส่วนตัวผมมองว่า ดราม่านี้มันสะท้อนปัญหาหลัก ๆ คือ...

1. การไม่มีระบบ “เครดิตวัฒนธรรม” ที่ชัดเจน
ถ้าเอาอะไรไปโชว์ก็ควรบอกที่มาให้ชัด ๆ จะได้ไม่เกิดความเข้าใจผิด

2. ความภูมิใจแบบเปราะบาง
เขมรเองก็มีของดีเยอะมาก แต่ถ้าไม่ใช้ให้เป็นประโยชน์ แล้วคนอื่นเอาไปต่อยอด คนก็อาจคิดว่า “ขโมย” ทั้งที่จริงอาจไม่ได้เจตนา

3. ศิลปะไม่มีพรมแดน แต่เครดิตมีเส้นแบ่ง
ใครหยิบอะไรไปใช้ ก็ควรให้เกียรติแหล่งที่มา ไม่ใช่แค่เพื่อลดดราม่า แต่เพื่อแสดงความเคารพต่อกันด้วย

ลาวลงทุน 50 ล้านเหรียญเปิดพิพิธภัณฑ์ หวังสร้างแหล่งท่องเที่ยวใหม่ – ดีครับ ชื่นชม
แต่ถ้าเอางานศิลป์ที่เหมือนของเขมรมาใช้ ก็ขอให้ระบุชัด ๆ ว่ามาจากไหน ได้แรงบันดาลใจจากอะไร

ชาวเขมรที่ไม่พอใจ ก็อาจใช้โอกาสนี้เป็นแรงผลักดัน
ในการผลักดันวัฒนธรรมตัวเองให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ไม่ใช่แค่บ่นหรือดราม่าไปวัน ๆ

สุดท้ายนี้...

ศิลปะเป็นของมนุษยชาติ
แต่ “น้ำใจ” ในการให้เครดิต
เป็นของคนมีวัฒนธรรมครับ 

ใครคิดเห็นยังไงกับเรื่องนี้ มาแชร์กันได้นะครับ
ดราม่าศิลปะข้ามพรมแดนแบบนี้…คุณอยู่ทีมไหน?
ทีมลาวตั้งใจโชว์อย่างบริสุทธิ์ใจ
หรือ
ทีมเขมรต้องปกป้องวัฒนธรรมให้ชัดเจน

คอมเมนต์กันได้เลยครับ!