ดอกเข้าพรรษา" (Globba winitii) ดอกไม้สวย ชื่อเดียวกับเทศกาลเข้าพรรษา

        "ดอกเข้าพรรษา" หรือที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Globba winitii เป็นพืชล้มลุกในวงศ์ขิงข่า (Zingiberaceae) ที่มีถิ่นกำเนิดและพบได้มากในประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดอกไม้ชนิดนี้มีความผูกพันอย่างลึกซึ้งกับประเพณีและวัฒนธรรมของไทย โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลเข้าพรรษา จึงเป็นที่มาของชื่ออันเป็นมงคลนี้

        ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของดอกเข้าพรรษาคือ มีลำต้นใต้ดินเป็นเหง้าสะสมอาหาร และแตกหน่อเหนือดินเป็นลำต้นเทียมคล้ายต้นกล้วย สูงประมาณ 30-80 เซนติเมตร มีใบเรียวยาว ปลายแหลม สีเขียวสดใส ส่วนที่โดดเด่นที่สุดคือช่อดอกที่ตั้งตรงออกจากยอดลำต้นเทียม เป็นช่อห้อยลงมาเล็กน้อย ประกอบด้วยดอกย่อยขนาดเล็กสีเหลืองสดหรือเหลืองอมส้ม แซมด้วยกลีบประดับที่สวยงามหลากหลายสีสัน เช่น สีขาว ชมพู ม่วง หรือแดง ซึ่งเป็นส่วนที่ช่วยขับให้ดอกเข้าพรรษาดูโดดเด่นและงดงาม

        ดอกเข้าพรรษาจะเริ่มออกดอกในช่วงต้นฤดูฝน ประมาณเดือนกรกฎาคมไปจนถึงเดือนกันยายน ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ตรงกับการเข้าพรรษาของพระภิกษุสงฆ์พอดี ทำให้ดอกไม้ชนิดนี้กลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเทศกาลพุทธศาสนาในประเทศไทย

        ในหลายพื้นที่ของประเทศ โดยเฉพาะในจังหวัดสระบุรี ดอกเข้าพรรษามีบทบาทสำคัญใน ประเพณีตักบาตรดอกเข้าพรรษา ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีที่วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร พุทธศาสนิกชนจะนำดอกเข้าพรรษามาตักบาตรพระภิกษุสงฆ์เพื่อความเป็นสิริมงคล และเป็นการสืบสานประเพณีอันดีงามที่เชื่อกันว่ามีความเกี่ยวข้องกับการบูชารอยพระพุทธบาท

        ดอกเข้าพรรษาเป็นพืชที่ปลูกและดูแลไม่ยาก นิยมปลูกเป็นไม้ประดับในสวน หรือปลูกลงกระถางเพื่อความสวยงาม โดยต้องการดินที่ระบายน้ำได้ดี ชอบแสงรำไรถึงแดดปานกลาง และต้องการความชื้นในระดับปานกลาง ควรให้น้ำสม่ำเสมอในช่วงฤดูแล้งและลดปริมาณน้ำลงในช่วงฤดูหนาวที่พืชจะเริ่มพักตัว

        นอกจากความสวยงามและความสำคัญทางวัฒนธรรมแล้ว ดอกเข้าพรรษายังเป็นพืชที่แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติไทย และเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของความผูกพันอันแน่นแฟ้นระหว่างพืชพรรณกับวิถีชีวิตและประเพณีของผู้คนในประเทศ