เปิดสาเหตุ การรัฐประหารในไทยที่ผ่านมาตลอดทั้ง 13 ครั้ง

เป็นที่รู้ๆ กันว่า รัฐประหารในประเทศไทย หรือ การยึดอำนาจการปกครองโดยกำลังทหารหรือกลุ่มบุคคลอื่น ๆ ที่ไม่ใช่โดยกระบวนการตามกฎหมาย ประเทศไทยมีการรัฐประหารเกิดขึ้นหลายครั้งตั้งแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองในปี 2475 ซึ่งครั้งล่าสุดคือเมื่อปี 2557

ภาพรวมของรัฐประหารในประเทศไทย เรียกได้ว่าเกิดขึ้นบ่อยครั้งกว่าประเทศไหนๆ ประเทศไทยมีการรัฐประหารเกิดขึ้นหลายครั้ง ทำให้เกิดความไม่แน่นอนทางการเมือง ยิ่งกับกรณีการเมืองไทยในยุคปัจจุบัน 
 
เพราะถ้ามาส่อง รัฐประหารของไทย มีสาเหตุให้เกิดขึ้นได้ที่ผ่านมาคือ....การรัฐประหารในไทยที่ผ่านมาตลอดทั้ง 13 มักเกิดจากสาเหตุผสมระหว่างปัจจัยทางการเมือง สังคม และอื่นๆ

ความขัดแย้งทางการเมืองและความแบ่งขั้ว 
– เมื่อระหว่างกลุ่มการเมืองมีความขัดแย้งรุนแรง เช่น การชุมนุมของ “แดง–เหลือง” (เสื้อแดง vs เสื้อเหลือง) ในช่วงก่อนปี 2006–2010 ความไม่พอใจฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจึงนำไปสู่การเรียกร้องให้กองทัพ “เข้ามาจัดการ” เพื่อคืนความสงบ

อำนาจและบทบาทของกองทัพ 
– กองทัพไทยมีบทบาททางการเมืองมายาวนาน ทั้งในฐานะ “ผู้พิทักษ์ส ถ า บัน” และ “ผู้รักษาความมั่นคง” เมื่อเริ่มรู้สึกว่า สถานการณ์ขัดแย้งลามบานปลายหรือรัฐสภาไม่สามารถบริหารจัดการได้ กองทัพจึงมักอ้างเหตุผลด้านความมั่นคงเข้าควบคุมอำนาจ

ความเปราะบางของสถาบันทางการเมือง
– พรรคการเมืองยังขาดวัฒนธรรมประชาธิปไตยภายในองค์กร เช่น การเลือกตั้งภายในที่โปร่งใส การไม่ยอมรับผลแพ้–ชนะ ทำให้เมื่อพ่ายแพ้เกิด “อาการไม่ยอมรับกติกา” จนฝ่ายที่ได้เสียงน้อยอาจชักชวนกองทัพเข้ามามีบทบาท

วิกฤติเศรษฐกิจและสังคม 

– ในช่วงที่เศรษฐกิจตกต่ำ (เช่น วิกฤติต้มยำกุ้งปี 1997) ความไม่พอใจต่อรัฐบาลมักสูงขึ้น เมื่อประชาชนมองว่ารัฐบาลบริหารล้มเหลว กองทัพจึงใช้เป็นข้ออ้างเข้าทำรัฐประหาร

ข้อบังคับทางกฎหมายและช่องโหว่รัฐธรรมนูญ
– รัฐธรรมนูญหลายฉบับมีมาตราตั้งองค์กรตรวจสอบอำนาจน้อย หรือเปิดช่องให้ “ผู้มีอำนาจพิเศษ” (เช่น คณะรักษาความสงบ) ทำงานนอกกฎหมาย จึงเอื้อต่อการเข้ายึดอำนาจ

การทำรัฐประหารในไทยมักจะมีการจุดชนวนจากความขัดแย้งทางการเมืองขั้นรุนแรง ร่วมกับบทบาทดั้งเดิมของกองทัพที่มองตนเองเป็นผู้รักษาระเบียบและสถาบัน เมื่อระบบประชาธิปไตยแบบตัวแทนยังเปราะบางและขาดกลไกยับยั้งภายใน กองทัพจึงเข้ามายึดอำนาจเพื่อ “คืนความสงบ”  ข้างต้นเป็นสาเหตุหลักที่สลับซับซ้อนและเกี่ยวโยงกันตลอดประวัติศาสตร์การเมืองไทย