เปิดตำนาน "ปู่แสะย่าแสะ" ยักษ์ผู้พิทักษ์ดอยสุเทพ ผีดงเชียงใหม่

"ปู่แสะย่าแสะ" ซึ่งเป็นยักษ์ผู้พิทักษ์ดอยสุเทพในจังหวัดเชียงใหม่ ตำนานกล่าวว่า ปู่แสะและย่าแสะ เป็นยักษ์ที่มีบทบาทสำคัญในการปกป้องพื้นที่และมีความเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมโบราณของชาวลัวะ เรื่องราวนี้เป็นส่วนหนึ่งของความเชื่อและวัฒนธรรมท้องถิ่นที่สืบทอดกันมายาวนาน

"ปู่แสะย่าแสะ" เป็นตำนานพื้นบ้านของชาวล้านนา โดยกล่าวถึง ยักษ์สองตน ซึ่งเชื่อกันว่าเป็น บรรพบุรุษของชาวลัวะ และเป็น ผู้พิทักษ์เมืองเชียงใหม่ ตำนานนี้มีปรากฏทั้งในเอกสารโบราณและคำบอกเล่าของชาวบ้าน

ตามตำนาน ปู่แสะและย่าแสะ เคยเป็นยักษ์ที่ดุร้ายและกินมนุษย์เป็นอาหาร จนกระทั่งพระพุทธเจ้าเสด็จมาโปรดสัตว์และเทศนาธรรม ทำให้ทั้งสองเกิดความเลื่อมใสและรับศีลห้า อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเป็นยักษ์มาก่อน พวกเขาจึงขออนุญาตกินเนื้อสัตว์แทน และได้รับอนุญาตให้กินควายปีละหนึ่งตัว

พิธีกรรมเลี้ยงดง

เพื่อเป็นการบูชาและแสดงความเคารพต่อปู่แสะย่าแสะ ชาวบ้านในพื้นที่ ตำบลแม่เหียะ จังหวัดเชียงใหม่ จึงจัดพิธี เลี้ยงดง ขึ้นทุกปีในช่วงเดือนพฤษภาคม – มิถุนายน โดยมีการ เซ่นสังเวยควาย และเชิญวิญญาณปู่แสะย่าแสะเข้าสู่ร่างทรง หรือที่เรียกว่า "ม้าขี่" ซึ่งจะทำการกินเนื้อควายสด ๆ ในพิธี นอกจากนี้ยังมีการแขวน ผ้าพระบฏ เป็นสัญลักษณ์แทนพระพุทธเจ้า เพื่อให้สอดคล้องกับเรื่องราวในตำนาน

แม้ว่าประเพณีนี้จะสืบทอดกันมายาวนาน แต่ก็มีข้อถกเถียงเกี่ยวกับความเหมาะสมของพิธีกรรม โดยเฉพาะเรื่องการฆ่าสัตว์เพื่อเซ่นไหว้ ทำให้บางช่วงมีการยกเลิกพิธี ก่อนที่จะกลับมาจัดขึ้นอีกครั้งตามคำเรียกร้องของชาวบ้านที่เชื่อว่า หากไม่บวงสรวง อาจเกิดอาเพศ เช่น ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล หรือผู้คนล้มป่วย