ทำไมอังกฤษจึงเป็นประเทศแห่งผู้ตรวจสอบบัญชี ฯ

 

“Big 4” คือ บริษัทผู้ตรวจสอบบัญชีรายใหญ่ระดับโลก 4 ราย ซึ่ง 3 ใน 4 รายของ Big 4 เป็นบริษัทสัญชาติอังกฤษ ได้แก่ Deloitte, PwC (PricewaterhouseCoopers) และ EY (Ernst & Young) มากกว่า 99% ของบริษัทยักษ์ใหญ่ 500 บริษัท ที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นนิวยอร์ก ล้วนใช้บริการของ Big 4 เช่นเดียวกับบริษัทยักษ์ใหญ่ในตลาดหุ้นไทยเกือบทั้งหมด

 

อะไรที่ทำให้บริษัทอังกฤษ ได้รับความน่าเชื่อถือทางด้านการเงิน และยอมรับในระดับโลก

 

ก่อนอื่น เรามาทำความเข้าใจกับระบบการทำงาน ของบริษัทตรวจสอบบัญชีเหล่านี้กันสักนิด

บริษัทตรวจสอบบัญชี จะมีบริการหลัก ๆ อยู่ 4 อย่าง คือ

• การตรวจบัญชี (Audit)
• การให้คําปรึกษาทางธุรกิจ (Advisory)

- การวางแผนภาษี (Tax)

• การบริการอื่น ๆ เช่น ด้านกฎหมาย (Legal)

 

บริการที่ซับซ้อนเหล่านี้ ล้วนต้องอาศัยความน่าเชื่อถือและประสบการณ์ที่สั่งสมมานาน สิ่งสำคัญที่สุดที่ทำให้บริษัทอังกฤษยังคงได้รับความน่าเชื่อถือ คือ“การเป็นศูนย์กลางการเงิน” มายาวนานของกรุงลอนดอนจากระบบบัญชีคู่ที่คิดค้นโดยตระกูลเมดิซีแห่งเมืองฟลอเรนซ์ บนคาบสมุทรอิตาลี มาสู่กรุงอัมสเตอร์ดัมของเนเธอร์แลนด์ ศูนย์กลางการเงินและการค้าของโลกในศตวรรษที่ 17

 

ลอนดอนศึกษาต้นแบบระบบการเงินและบัญชีมาจากกรุงอัมสเตอร์ดัม โดยค่อย ๆ ปรับปรุงและพัฒนาระบบการเงินและการธนาคารของตัวเอง

- ตลาดหุ้นลอนดอน ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1571

• ธนาคาร Barclays ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1690
• ธนาคาร Lloyds ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1765 ซึ่งตรงกับช่วงเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ซึ่งธนาคารทั้ง 2 แห่งนี้ ล้วนยังคงเปิดดำเนินการมาจนถึงปัจจุบัน

 

ต่อมาเมื่อจักรวรรดิอังกฤษขยายดินแดนไปทั่วโลก กรุงลอนดอนเติบโตกลายเป็นศูนย์กลางการค้า มีการซื้อขาย แลกเปลี่ยนสินค้า และองค์ความรู้ต่าง ๆจากทั่วทุกมุมโลก เชื่อมโยงด้วยกองเรือสินค้าของอังกฤษที่มากที่สุดในโลก จนก้าวขึ้นสู่การเป็นศูนย์กลางการเงินของโลกในช่วงศตวรรษที่ 19 สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่พาให้อังกฤษเข้าสู่การปฏิวัติอุตสาหกรรม

 

การปฏิวัติอุตสาหกรรม คือ การประดิษฐ์เครื่องจักร มาเป็นเครื่องทุ่นแรงแทนแรงงานของมนุษย์ โดยเริ่มจากการประดิษฐ์เครื่องจักรไอน้ำ และเครื่องทอผ้าในปี ค.ศ. 1787

 

เมื่อมีโรงงานอุตสาหกรรมมากขึ้น กิจการมีขนาดใหญ่ขึ้น ยิ่งมีแนวโน้มที่จะมีปริมาณธุรกรรมที่มากและซับซ้อนสูงขึ้น เช่น มีบริษัทลูกมากมาย,

 

มีการร่วมทุนกับบริษัทต่างชาติ, มีการลงทุนในหลากหลายประเทศ รวมไปถึงการขอสินทรัพย์หรือกิจการต่าง ๆอยู่ในงบการเงินนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย จึงเริ่มมีการพัฒนาระบบบัญชีสมัยใหม่ ซึ่งการที่จะนำรายละเอียดข้อมูลต่าง ๆ ที่มีความซับซ้อนมาแปลงเป็นตัวเลขที่มีอาชีพผู้ตรวจสอบบัญชียุคใหม่

 

 

ต่อมาเมื่อโรงงานเริ่มใช้พลังงานจากถ่านหิน จึงมีการพัฒนาระบบขนส่ง เพื่อนำถ่านหินและวัตถุดิบมาป้อนให้กับโรงงาน เส้นทางรถไฟสายแรกของโลกได้ถือกำเนิดขึ้นในปี ค.ศ. 1829 ที่ประเทศอังกฤษ

 

ไม่นาน รถไฟก็กลายเป็นระบบขนส่งทางบกที่รวดเร็ว มีความน่าเชื่อถือมากกว่าระบบใด ๆ ทำให้ผู้คนเดินทางไปได้ไกลกว่าที่เป็นมา และการขนส่งทางรถไฟกลายเป็นพลังขับเคลื่อนอุตสาหกรรมของอังกฤษ

 

บริษัท Great Western Railway หรือ GWR เป็นบริษัทที่ให้บริการรถไฟสายตะวันตกของเกาะอังกฤษ เชื่อมระหว่างกรุงลอนดอนกับเขตอุตสาหกรรม Midlands ทางตะวันตกเฉียงเหนือ การใช้เงินไปกับการก่อสร้างอุโมงค์รถไฟ ทำให้ราคาหุ้นของ GWR ร่วงลงอย่างหนัก ในปี ค.ศ. 1849 บริษัท GWR จึงต้องการที่ปรึกษาทางการเงินผู้จะช่วยตรวจสอบบัญชี และให้คำปรึกษาทางธุรกิจบริษัทจึงได้จ้างผู้ตรวจบัญชีอิสระชื่อว่า William Welch Deloitte ซึ่งได้ก่อตั้งสำนักงานบัญชี Deloitte มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1845

 

นับว่าเป็นครั้งแรกที่มีการจ้างผู้ตรวจบัญชีอิสระทำงานให้กับบริษัทมหาชนผลจากการนำข้อมูลทางบัญชีมาให้คำปรึกษาทางธุรกิจของ Deloitte ประสบความสำเร็จอย่างมาก กิจการของ Deloitte ขยายตัวอย่างรวดเร็วมีการดึงตัวผู้ตรวจบัญชีอิสระมาร่วมงานมากขึ้น แต่การมีจำนวนผู้ตรวจบัญชีอิสระมาก ทำให้เจ้าของกิจการเริ่มไม่แน่ใจในคุณภาพของบุคคลเหล่านี้ เหล่าผู้ตรวจบัญชีจึงรวมตัวกันเพื่อสร้างมาตรฐานและบรรจุให้ผู้ตรวจบัญชีกลายเป็นวิชาชีพผู้ตรวจบัญชีในสกอตแลนด์ได้รวมตัวกันถวายฎีกาต่อพระราชินีนาถวิกตอเรียเพื่อจัดตั้งสภาวิชาชีพบัญชี (Chartered Accountant) ในปี ค.ศ. 1854 ซึ่งต่อมาผู้ตรวจบัญชีในอังกฤษ ก็ได้จัดตั้งสภาวิชาชีพในปี ค.ศ. 1880 ส่งผลให้ผู้ตรวจบัญชีกลายเป็นวิชาชีพ ต้องมีมาตรฐานการสอบ เพื่อประเมินความรู้ความสามารถ ทั้งในด้านบัญชี ธุรกิจ ภาษี และกฎหมายผู้ตรวจบัญชีของอังกฤษ จึงกลายเป็นมาตรฐานและความน่าเชื่อถือเป็นที่ไว้วางใจของโรงงานและกิจการ ทั้งในอังกฤษและประเทศอื่น ๆ ทั่วยุโรป

 

 ในช่วงเวลาที่อุตสาหกรรมในอังกฤษกำลังเฟื่องฟู มีการจัดตั้งสำนักงานบัญชีขึ้นหลายแห่งในกรุงลอนดอน

• Samuel Price ได้รวมบริษัทกับ Edwin Waterhouse เพื่อจัดตั้งสำนักงานบัญชี Price Waterhouse & Co. ในปี ค.ศ. 1874
• Alwin C. Ernst และน้องชาย ที่ได้ก่อตั้งบริษัท Ernst & Ernst ในปี ค.ศ. 1903

 

แต่จุดเปลี่ยนที่สำคัญของ Deloitte และ Price Waterhouse คือการปฏิวัติอุตสาหกรรมของสหรัฐอเมริกา

 

 

สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศใหญ่ มีทรัพยากรธรรมชาติมหาศาล ทำให้วัตถุดิบในอุตสาหกรรมมีราคาถูก โรงงานในสหรัฐฯ จึงเติบโตอย่างรวดเร็ว ตามมาด้วยความต้องการผู้ตรวจสอบบัญชีที่มีมาตรฐาน ทั้ง 2 บริษัทบัญชีของอังกฤษ จึงได้ขยายมาเปิดสำนักงานในสหรัฐอเมริกา โดยเปิดสำนักงานในนิวยอร์ก ในช่วงปี ค.ศ. 1880-1890

 

ด้วยความน่าเชื่อถือและประสบการณ์ ทำให้ทั้ง 2 บริษัท ได้รับการตอบรับที่ดีจากโรงงานและกิจการในสหรัฐอเมริกา มีการขยายและควบรวมบริษัทอื่น ๆเพื่อขยายการให้บริการ

 

ส่วน Ernst & Ernst ก็ได้มาเปิดสำนักงานในสหรัฐอเมริกาเช่นกัน มีการควบรวมกับหลายบริษัท โดยเฉพาะ Arthur Young & Company บริษัทของชาวอังกฤษ ซึ่งเปิดสำนักงานในชิคาโกมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1906 จนกลายเป็น Ernst & Young ในปี ค.ศ. 1989 ต่อมาเมื่อประเทศอื่น ๆ มีการพัฒนาอุตสาหกรรม เช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และแคนาดา ล้วนมีความต้องการผู้ตรวจบัญชี บริษัททั้ง 3 ก็ได้ขยายสำนักงานไปยังประเทศเหล่านี้

 

ปัจจุบันทั้ง Deloitte, PwC และ EY มีสำนักงานตั้งอยู่ทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยให้บริการครบวงจร ทั้ง 4 ด้าน ทั้งการตรวจบัญชี ให้คำปรึกษาด้านธุรกิจ ภาษีและกฎหมาย

 

การพัฒนาระบบการเงินและวิชาชีพบัญชีมาอย่างยาวนาน ทำให้บริษัทสัญชาติอังกฤษทั้ง 3 บริษัทกลายเป็นแหล่งรวมตัวของเหล่านักบัญชีที่มีความสามารถและเป็น 3 ใน 4 ของ “Big 4” ในวงการบัญชี ซึ่งเป็นที่ยอมรับของบริษัทยักษ์ใหญ่ระดับโลก

 

แต่นอกจากระบบการบัญชีสมัยใหม่แล้ว รู้หรือไม่ว่า การปฏิวัติอุตสาหกรรมในอังกฤษ ยังก่อให้เกิดการแข่งขันกีฬาสมัยใหม่ โดยเฉพาะ “ฟุตบอล”สโมสรฟุตบอลแห่งแรกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1857 ก่อนจะตามมาด้วยสโมสรฟุตบอลในเมืองอื่น ๆ ทั่วเกาะอังกฤษ

 

สโมสรเหล่านี้จะสร้างปรากฏการณ์ที่ดึงดูดให้ผู้คนทั้งโลกหลงใหล เรารู้จักกันต่อมาในชื่อ “ฟุตบอลพรีเมียร์ลีก”