เลือดไหลกลับไปยังหัวใจ ด้วยวิธีนี้

หลายคนคงคิดว่า เลือดไหลกลับไปยังหัวใจ โดยการที่หัวใจดูดเลือดกลับไป 

แตาจริงๆ แล้วเลือดไหลกลับไปยังหัวใจได้โดย ระบบไหลเวียนเลือดดำ (venous return) ซึ่งมี กลไกสำคัญหลายประการ ที่ทำให้เลือดจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะจากปลายแขนขา สามารถไหลย้อนกลับไปยังหัวใจได้ แม้จะต้องไหล “ทวนแรงโน้มถ่วง” ขึ้นมา เช่นจากเท้าไปยังทรวงอก

นั้นก็คือ เลือดกลับเข้าหัวใจผ่านหลอดเลือดดำ ซึ่งเป็นหลอดเลือดที่นำเลือดที่มีออกซิเจนต่ำจากส่วนต่างๆ ของร่างกายกลับมายังหัวใจ. หลอดเลือดดำมีลิ้นหัวใจ ซึ่งช่วยป้องกันการไหลย้อนกลับของเลือด. การหายใจและการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อช่วยดันเลือดให้ไหลกลับสู่หัวใจได้ง่ายขึ้น. 

ระบบหมุนเวียนเลือดเป็นระบบภายในหัวใจ ทำหน้าที่หลัก ๆ 3 อย่าง คือ...

1.สูบฉีดเลือดที่มีออกซิเจน (O2) สูง (หรือ Oxygenated blood) ไปหล่อเลี้ยงเซลล์เนื้อเยื่อทั่วร่างกาย
2.รับเลือดที่มีคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) สูงออกจากเนื้อเยื่อกลับเข้าสู่หัวใจ และส่งไปฟอกต่อที่ปอด
3.นำเลือดที่ฟอกแล้วกลับเข้าสู่กระบวนการไหลเวียนเลือดอีกครั้ง

หลอดเลือดและ ระบบไหลเวียนโลหิต
เลือดจะหมุนเวียนในระบบหมุนเวียนเลือดโดยเครือข่ายหลอดเลือด ซึ่งแต่ละหลอดเลือดจะมีหน้าที่เฉพาะอย่างหนึ่งคือ

1.หลอดเลือดแดง:เลือดที่มีออกซิเจนจะถูกนำออกจากหัวใจโดยหลอดเลือดเหล่านี้ หลอดเลือดแดงที่ใหญ่ที่สุดคือหลอดเลือดแดงใหญ่ ซึ่งแบ่งออกเป็นหลอดเลือดแดงที่เล็กกว่าเพื่อส่งเลือดไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย

2.หลอดเลือดดำ:หลอดเลือดดำนำเลือดที่ไม่มีออกซิเจนไปยังหัวใจ เนื่องจากต้องลอยขึ้นต้านแรงโน้มถ่วง เลือดในหลอดเลือดดำจึงได้รับการป้องกันไม่ให้ไหลย้อนกลับ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะไหลไปที่ขา

3.หลอดเลือดฝอย:หลอดเลือดฝอยเป็นหลอดเลือดขนาดเล็กที่มีผนังบางมากซึ่งทำหน้าที่เป็นเครือข่ายระหว่างหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำ หลอดเลือดฝอยทำหน้าที่แลกเปลี่ยนออกซิเจน สารอาหาร และของเสียระหว่างเลือดและเนื้อเยื่อของร่างกาย

เลือดจะไหลกลับสู่หัวใจผ่านระบบหลอดเลือดดำ  หลังจากที่เลือดส่งออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อและรับคาร์บอนไดออกไซด์มาแล้ว เลือดจะไหลกลับสู่หัวใจผ่านหลอดเลือดดำที่รวมตัวกันเป็นหลอดเลือดดำใหญ่

เมื่อเลือดกลับถึงหัวใจ ห้องบนขวาของหัวใจจะรับเลือดดังกล่าวไว้ ก่อนที่จะถูกส่งไปยังปอดเพื่อแลกเปลี่ยนก๊าซออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์. การไหลเวียนของเลือดกลับสู่หัวใจนี้ยังช่วยด้วย กล้ามเนื้อโครงร่างที่ช่วยบีบและดันเลือดให้ไหลขึ้นไปยังหัวใจผ่านหลอดเลือดดำ.

ก็ขึ้นเมื่อหัวใจคลายตัวเลือดที่มีออกซิเจนเหลือน้อย หรือเลือดเสียจากทั่วร่างกายจะไหลเข้าสู่ระบบหลอดเลือดดำ กลับไปยังหัวใจ ก่อนที่จะถูกนำไปฟอกต่อที่ปอดและเลือดสีแดงสดที่ผอกจากที่ปอดก็ไหลมาที่หัวใจ เพื่อเริ่มต้นวงจรการไหลเวียนของเลือดใหม่

 กลไกการไหลกลับของเลือดไปยังหัวใจ
1. ลิ้นในหลอดเลือดดำ (Venous valves) หลอดเลือดดำมีลิ้นคล้ายประตูเล็ก ๆ อยู่เป็นระยะ ลิ้นเหล่านี้เปิดให้เลือดไหลขึ้นได้ แต่จะปิดเมื่อเลือดพยายามไหลย้อนกลับ ป้องกันการไหลย้อนของเลือด โดยเฉพาะในขา

2. การหดตัวของกล้ามเนื้อโครงร่าง (Skeletal muscle pump) กล้ามเนื้อที่หดตัวระหว่างการเคลื่อนไหว เช่น เดิน วิ่ง หรือยืนขยับตัว จะบีบหลอดเลือดดำ แรงบีบนี้จะดันเลือดให้ไหลไปทางหัวใจ ลิ้นในหลอดเลือดจะกันไม่ให้ไหลย้อนลง

3. แรงดูดจากหัวใจ (Cardiac suction) เมื่อหัวใจห้องบนขวา (right atrium) ขยายตัวในขณะคลายตัว (diastole) จะเกิดแรงดูด แรงดูดนี้ช่วยดูดเลือดจากหลอดเลือดดำเข้าสู่หัวใจ

4. แรงดันในช่องอก (Respiratory pump) ขณะหายใจเข้า แรงดันในช่องอกจะลดลง และในช่องท้องเพิ่มขึ้น ความต่างของแรงดันนี้จะช่วยดูดเลือดจากหลอดเลือดดำส่วนล่างเข้าสู่หัวใจ

หากระบบเหล่านี้ผิดปกติ  เช่น ลิ้นหลอดเลือดเสีย → เลือดไหลย้อน → เสี่ยง เส้นเลือดขอด (varicose veins) หรือ บวมขา การอยู่นิ่งนาน ๆ โดยไม่ขยับ เช่น นั่งเครื่องบินนาน → เสี่ยงเกิด ลิ่มเลือด (DVT)