พิธีบายศรีสู่ขวัญ ไม่ใช่แค่พิธีผูกแขน...แต่มันคือการ “เรียกใจ” ให้กลับมา

26 เมษายน 2568 (08:55)เนื้อหาโดย พี่หมีขี้เล่า

“บายศรีสู่ขวัญ: ประเพณีไทยที่อบอุ่นกว่าผ้าห่ม และมีมากกว่าการผูกแขน”

🌾 พิธีบายศรีสู่ขวัญ

ไม่ใช่แค่พิธีผูกแขน...แต่มันคือการ “เรียกใจ” ให้กลับมา

ถ้าเคยโดนเรียกไป “บายศรี” แล้วงง ๆ ว่า เขาทำอะไรกันแน่?
หรือเคยคิดว่าบายศรีคือ “ข้าวเหนียว+ไก่ต้ม+พวงมาลัยแล้วผูกแขน”
บทความนี้จะเปลี่ยนความคิดคุณไปเลยจ้า!

✨ บายศรีสู่ขวัญคืออะไร?

คือ “พิธีเรียกขวัญ” หรือ “พิธีเสริมขวัญกำลังใจ”
ตามความเชื่อไทยว่า...
ร่างกายเรามีขวัญอยู่ (เหมือนพลังงานบางอย่าง)
ถ้าเจอเรื่องตกใจ เจ็บป่วย หรือมีเหตุการณ์ใหญ่
ขวัญอาจหนีไปเที่ยว (โดยไม่บอกเราสักคำ)
เลยต้อง “ทำพิธีเรียกขวัญกลับบ้าน”

มุกแทรก: บางคนขวัญหายไปตั้งแต่สอบ O-NET แล้วก็ยังไม่ยอมกลับ...

🎎 ทำไปทำไม? — จุดประสงค์ของบายศรี

เสริมกำลังใจให้คนที่กำลังเริ่มต้นสิ่งใหม่ เช่น แต่งงาน, บวช, เริ่มงาน
ต้อนรับผู้มาเยือน เช่น นักเรียนต่างชาติ หรือญาติจากต่างจังหวัด
ปลอบใจคนที่ป่วย หรือเจอเหตุการณ์กระทบใจ
ใช้ในพิธีที่มีความหมาย เช่น ย้ายบ้าน, ตั้งศาล, เปิดบริษัทใหม่

บายศรีไม่ใช่ไสยศาสตร์ แต่มันคือ Soft Skill ทางวัฒนธรรมเวอร์ชั่นไทย

องค์ประกอบของพิธีบายศรี

1. พานบายศรี (บายศรีปากชาม / บายศรีปากชู)

ทำจาก ใบตองสด พับเป็น “กระทง” หรือ “กลีบ”
แล้วเรียงขึ้นเป็นชั้น ๆ คล้ายเจดีย์ มีดอกไม้แซมตามจุด
บางแบบมี “ยอดเทียน” ปักอยู่ด้านบนแทนการจุดธูป

ใช้แทน ความเป็นสิริมงคล ความเจริญงอกงาม
คล้ายเป็น “บ้านของขวัญ” ที่จะเรียกให้กลับมาพัก

มุกแทรก: บายศรีคือบ้านของขวัญ แต่ขออย่าเผลอวางใกล้พัดลมนะ... เดี๋ยวกลีบปลิว!

2. ไข่ต้ม

ต้องมี เลขคี่ เช่น 1, 3, 5 ฟอง (เพราะเชื่อว่าเลขคี่เป็นเลขมงคล)

ไข่ = ตัวแทนของ “ชีวิต” และ “ความสมบูรณ์”

ใช้แทน ความอุดมสมบูรณ์ การเริ่มต้นใหม่แบบเต็มที่
(แอบกินหลังพิธีก็ได้นะ ถ้ายังอุ่นอยู่)

3. ข้าวเหนียว / ข้าวสุก

เป็นของกินหลัก สื่อถึงความมั่นคง อุดมสมบูรณ์
บางท้องถิ่นใช้ข้าวเหนียวปั้นเล็ก ๆ วางใกล้ไข่

ใช้แทน ความอยู่ดีกินดี พร้อมกิน พร้อมใช้ชีวิต

มุกแทรก: ข้าวเหนียวเหนียวแน่น เหมือนความรักที่เราติดขวัญไว้แน่น ๆ เลยอะ

4. ไก่ต้มทั้งตัว

นิยมใช้ไก่บ้าน ต้มสุก วางท่ากางปีกสวยงาม
บางที่อาจใช้หมูหรือปลาแทนตามความเหมาะสม

ใช้แทน ความขยันขันแข็ง ความกล้าหาญ และความบริสุทธิ์

มุกแทรก: ถ้าไก่พูดได้ คงจะบอกว่า “ทุกพิธีฉันไม่เคยพลาด”

5. เหล้าขาว / น้ำเปล่า

เหล้าใช้เซ่นไหว้ / น้ำเปล่าใช้ล้างมือผู้นำพิธี
บางพื้นที่มีน้ำดอกไม้ หรือเครื่องหอมร่วมด้วย

ใช้แทน ความบริสุทธิ์ การชำระล้างใจ และเชื่อมโลกมนุษย์กับพลังธรรมชาติ

6. ด้ายผูกข้อมือ (สายสิญจน์)

ใช้ด้ายสีขาวเส้นเล็ก (บางท้องถิ่นอาจมีสีอื่น เช่น แดง)
ใช้ผูกข้อมือให้เจ้าของขวัญ พร้อมคำอวยพร

ใช้แทน การยึดเหนี่ยวให้ “ขวัญอยู่กับตัว”
หรือเปรียบเหมือน “การสวมกอดด้วยด้ายแห่งความปรารถนาดี”

มุกแทรก: ถ้าคนที่แอบชอบผูกแขนให้เรา แล้วมองตา... เผลอเขินได้เลยนะ

7. เทียน / ดอกไม้

จุดไฟเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของแสงสว่าง
ดอกไม้ใช้สร้างความงามและความหอม เช่น ดอกมะลิ, ดาวเรือง, กุหลาบ

ใช้แทน ความสว่างไสวในชีวิต และความสดใสในจิตใจ

8. ผู้นำพิธี / หมอพราหมณ์

มีหน้าที่กล่าวบทสวด เชิญขวัญ และควบคุมขั้นตอน
ต้องมีความรู้ มีสำเนียงที่ไพเราะ และรู้วิธีเรียกขวัญอย่างถูกต้อง

ใช้แทน ผู้เชื่อมโลกทางใจกับความเชื่อดั้งเดิมของไทย

มุกแทรก: หมอพราหมณ์คือตำแหน่งแห่งความ “พูดแล้วขลัง” ไม่ใช่แค่ “พูดเพราะ”

📜 คำกล่าวสู่ขวัญ — ไม่ใช่แค่ท่อง แต่คือ “บำบัดใจ”

คำกล่าวจะเป็นกลอน หรือบทสวดเป็นภาษาท้องถิ่น เช่น อีสาน เหนือ กลาง
มีการเชิญขวัญจากทิศต่าง ๆ ให้กลับมาอยู่กับเจ้าของ
บางทีแฝงคำเตือน คำแนะนำ หรือแม้แต่ขำ ๆ เล็กน้อย

มุกแทรก: เรียกขวัญจากทิศตะวันตก...อย่าเผลอเรียก Netflix มาด้วยละ

ขั้นตอนในพิธี (เข้าใจง่าย ไม่งงแน่นอน)

จัดของให้พร้อม – พานบายศรี, อาหาร, ดอกไม้ ฯลฯ
ผู้ร่วมพิธีนั่งล้อมรอบ – ให้บรรยากาศอบอุ่น
ผู้นำพิธีกล่าวบทเชิญขวัญ – ขรึมแต่ใจดี
ผูกข้อมือ – ทุกคนช่วยกันผูกให้ พร้อมอวยพร เช่น “ขอให้โชคดี” “สุขภาพแข็งแรง”
กินอาหารร่วมกัน – เพื่อเสริมสิริมงคล (และหายหิวด้วย)

🌟 ใช้ในชีวิตจริงยังไงได้บ้าง?

จัดพิธีบายศรีให้กับ เพื่อนที่เริ่มงานใหม่ หรือ เรียนจบ
ใช้เป็น กิจกรรมต้อนรับนักเรียนต่างชาติ ให้เข้าใจวัฒนธรรมไทย
สร้าง คอนเทนต์ความรู้แบบวาไรตี้ เกี่ยวกับไทยสไตล์ได้ทั้งคลิปและโพสต์
หรือจะเอาไปใช้ใน ละคร / สคริปต์ TikTok / งานแต่งแนววินเทจ ก็ปังไม่เบา!

บายศรีสู่ขวัญไม่ใช่พิธีเก่า ๆ ที่นั่งรอให้หมอพราหมณ์จบ
แต่มันคือ “วัฒนธรรมแห่งการเยียวยาใจ”
คือการบอกว่า “คุณไม่ได้อยู่ลำพัง”
และคือความงดงามที่ซ่อนอยู่ในทุกสายด้ายสีขาว