ภาพสามมิติสุดหายาก ‘หลวงพ่อมงคลบพิตร’ เมื่อกว่าร้อยปีก่อน สมัยรัชกาลที่ 5

ภาพต้นแบบของวิหาร "หลวงพ่อมงคลบพิตร" ที่ถ่ายไว้เมื่อราวปี พ.ศ. 2463 หรือประมาณช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เป็นภาพถ่ายสามมิติหายาก ที่แสดงให้เห็นถึงสภาพเดิมขององค์พระหลวงพ่อ ก่อนที่จะมีการบูรณะใหญ่ในเวลาต่อมา

ภาพถ่ายชุดนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ชื่อว่า “Tour of the World” ผลิตโดยบริษัท Keystone จากประเทศอังกฤษในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 1910 – 1930 โดยซีรีส์นี้รวบรวมภาพจากทั่วโลกจำนวนกว่า 600 ภาพ และนำมาทำเป็นภาพสามมิติเพื่อจัดจำหน่ายในเชิงการศึกษาและท่องเที่ยวเสมือนจริง ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในยุโรปและอเมริกาในยุคนั้น

ในภาพจะเห็นชาวบ้านและนักสำรวจจำนวน 7 คน ยืนอยู่บริเวณรอบองค์พระหลวงพ่อ บันทึกไว้ด้วยมุมกล้องแบบสามมิติที่ทำให้มองเห็นมิติของโบราณสถานได้อย่างชัดเจน โดยใช้กล้องพิเศษที่เรียกว่า "กล้องตรีเนตร" ซึ่งในประเทศไทยเองมีหลักฐานว่าในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีการสั่งกล้องชนิดนี้เข้ามาใช้งานถึง 10 ตัว พร้อมกับอุปกรณ์สำหรับดูภาพสามมิติที่เรียกกันว่า “ถ้ำมอง” อีกจำนวนหนึ่ง

ภาพเหล่านี้จึงไม่เพียงแต่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยให้คนรุ่นหลังได้เข้าใจถึงรูปลักษณ์และบริบทของโบราณสถานก่อนการเปลี่ยนแปลง ทั้งยังสะท้อนถึงความทันสมัยทางเทคโนโลยีการถ่ายภาพในยุคต้นของสยามอีกด้วย

ปัจจุบัน ภาพถ่ายสามมิติเหล่านี้กลายเป็นของสะสมล้ำค่าที่บอกเล่าเรื่องราวของสยามประเทศในอีกมิติหนึ่งอย่างน่าทึ่งและเปี่ยมเสน่ห์.