แผ่นแปะลดไข้ ที่ไม่ได้ช่วยลดไข้!

แผ่นแปะลดไข้ หรือ แผ่นเจลลดไข้ เป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยม โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ปกครองที่ต้องการบรรเทาอาการไข้ของเด็กเล็ก โฆษณาหลายชิ้นมักกล่าวอ้างว่าสามารถลดอุณหภูมิร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ในทางการแพทย์แล้ว แผ่นแปะลดไข้สามารถรักษาไข้ได้จริงหรือไม่? หรือเป็นเพียงเครื่องมือที่ช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นเท่านั้น? บทความนี้จะพาไปเจาะลึกถึงหลักการทำงานของแผ่นแปะลดไข้ ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ และคำแนะนำจากแพทย์เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลครบถ้วน

แผ่นแปะลดไข้คืออะไร?

แผ่นแปะลดไข้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะเป็นแผ่นเจลบาง ๆ ที่สามารถติดบนผิวหนัง มีส่วนผสมหลักคือ ไฮโดรเจล (Hydrogel) ที่มีปริมาณน้ำสูง ซึ่งทำให้สามารถดูดซับความร้อนจากร่างกายได้ดี โดยทั่วไปแผ่นแปะลดไข้จะมีสารให้ความเย็น เช่น เมนทอล หรือสารสกัดจากสมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็น ช่วยให้รู้สึกสดชื่นและลดความร้อนที่ผิวหนังได้ในช่วงเวลาหนึ่ง

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับแผ่นแปะลดไข้

❌ ความเข้าใจผิด: แผ่นแปะลดไข้มีตัวยาที่ช่วยรักษาไข้

หลายคนเชื่อว่าแผ่นแปะลดไข้มีตัวยาที่สามารถช่วยลดไข้ได้จริงเพียงแค่แปะบนหน้าผาก แต่ในความเป็นจริง แผ่นแปะลดไข้ไม่มีส่วนผสมของตัวยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล หรือไอบูโพรเฟน แต่อาศัยกลไกการระบายความร้อนจากผิวหนังเท่านั้น

❌ ความเข้าใจผิด: แค่ใช้แผ่นแปะลดไข้ก็เพียงพอ ไม่ต้องใช้ยา

แม้ว่าแผ่นแปะลดไข้จะช่วยให้รู้สึกเย็นขึ้น แต่ไม่สามารถลดอุณหภูมิร่างกายที่เกิดจากการติดเชื้อได้ ดังนั้นหากมีไข้สูง ควรใช้ยาลดไข้ร่วมด้วยเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดี

1. กลไกการระบายความร้อนผ่านไฮโดรเจล

ไฮโดรเจลในแผ่นแปะลดไข้ทำหน้าที่เหมือน "ฟองน้ำ" ที่ดูดซับความร้อนจากร่างกายและช่วยให้ระเหยออกไปในอากาศ กระบวนการนี้เรียกว่า "Evaporative Cooling" หรือการระเหยของน้ำเพื่อลดอุณหภูมิ ซึ่งคล้ายกับกลไกของเหงื่อที่ร่างกายใช้ระบายความร้อน

2. ผลทางจิตวิทยา (Placebo Effect)

หลายครั้งที่ผู้ใช้รู้สึกว่าไข้ลดลงหลังใช้แผ่นแปะลดไข้ เป็นผลมาจาก "ผลทางจิตวิทยา (Placebo Effect)" กล่าวคือ ความรู้สึกเย็นบนผิวหนังช่วยให้สมองเข้าใจว่าอุณหภูมิร่างกายลดลง ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว อุณหภูมิแกนกลางของร่างกาย (Core Temperature) อาจไม่ได้เปลี่ยนแปลงเลย

3. ผลต่อระบบไหลเวียนโลหิต

แผ่นแปะลดไข้ให้ความเย็นที่บริเวณผิวหนังเฉพาะจุด ซึ่งอาจส่งผลให้เส้นเลือดฝอยหดตัวเล็กน้อยและชะลอการไหลเวียนของเลือดที่ผิวหนัง อย่างไรก็ตาม กลไกนี้ไม่มีผลต่ออุณหภูมิร่างกายโดยรวม และไม่ได้ช่วยลดการอักเสบที่เป็นต้นเหตุของไข้

วิธีลดไข้ที่ได้ผลดีกว่า: การเช็ดตัว

แพทย์แนะนำว่า การเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพกว่าการใช้แผ่นแปะลดไข้ เนื่องจากสามารถช่วยลดอุณหภูมิร่างกายได้จริงและมีผลทางการแพทย์ที่พิสูจน์แล้ว การเช็ดตัวช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต และช่วยระบายความร้อนผ่านทางผิวหนังได้ดีกว่าแผ่นแปะลดไข้ที่ให้เพียงความเย็นชั่วคราว วิธีการเช็ดตัวที่ถูกต้องมีดังนี้:

1. ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่น (อุณหภูมิประมาณ 27-30 องศาเซลเซียส) บิดหมาด ๆ

2. เช็ดบริเวณสำคัญ เช่น หน้าผาก คอ รักแร้ ขาหนีบ และข้อพับ ซึ่งเป็นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ไหลผ่าน และควรเช็ดย้อนรูขุมขนโดยการเช็ดเข้าหาตัว เพื่อช่วยให้ระบบระบายความร้อนทำงานได้ดีขึ้น

3. หลีกเลี่ยงการใช้ผ้าเย็นจัดหรือแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้หลอดเลือดหดตัวและระบายความร้อนได้ไม่ดี

4. เช็ดตัวซ้ำทุก 30-60 นาที จนกว่าไข้จะลดลง

5. ใช้ร่วมกับยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล หากมีไข้สูงเกิน 38.5°C

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. แผ่นแปะลดไข้ใช้แทนยาลดไข้ได้หรือไม่?

   • ไม่ได้ เพราะแผ่นแปะลดไข้ช่วยให้รู้สึกเย็นขึ้นเท่านั้น แต่ไม่ได้ช่วยลดอุณหภูมิร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพ

2. ใช้แผ่นแปะลดไข้บ่อย ๆ มีอันตรายหรือไม่?

   • โดยทั่วไปไม่มีอันตราย แต่หากเกิดอาการแพ้หรือระคายเคืองผิวหนัง ควรหยุดใช้ทันที

3. เด็กทารกสามารถใช้แผ่นแปะลดไข้ได้หรือไม่?

   • สามารถใช้ได้ แต่ควรเลือกแผ่นแปะที่ออกแบบมาสำหรับเด็กโดยเฉพาะ และไม่ควรใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 เดือนโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

4. แผ่นแปะลดไข้มียาช่วยลดไข้ในแผ่นแปะไหม?

   • ไม่มี แผ่นแปะลดไข้ไม่มีส่วนผสมของยาลดไข้ มีเพียงไฮโดรเจลที่ช่วยให้ความเย็นชั่วคราวเท่านั้น

5. สามารถใช้แผ่นแปะลดไข้ร่วมกับยาลดไข้ได้หรือไม่?

   • สามารถใช้ร่วมกันได้เพื่อช่วยบรรเทาอาการ แต่ต้องให้ความสำคัญกับยาแก้ไข้เป็นหลัก

6. แผ่นแปะลดไข้กับการเช็ดตัว อันไหนได้ผลดีกว่ากัน?

   • การเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นให้ผลดีกว่า เพราะช่วยลดอุณหภูมิร่างกายได้จริง ในขณะที่แผ่นแปะลดไข้เพียงให้ความรู้สึกเย็นที่ผิวหนัง

บทความที่เกี่ยวข้อง by News Daily TH
น้ำผสมวิตามิน มีประโยชน์จริง หรือแค่กลยุทธ์การตลาด?