อารมณ์ก่อนตาย คืออะไร ?

บุคคลผู้ซึ่งใกล้ถึงแก่ความตายนั้น จะต้องเกิดอารมณ์ขึ้น ไม่ว่าทวารใดก็ทวารหนึ่งทั้งหกทวารนี้ ซึ่งเรียกว่า กรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์ คตินิมิตอารมณ์ แล้วแต่ชนิดของนิมิต

เป็นไปไม่ได้ว่า บุคคลใดจะตายลงโดยที่ไม่เกิดอารมณ์ขึ้นก่อนทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ว่าจะเป็นการตายโดยฉับพลันทันทีหรือโดยไม่รู้ตัวเช่นไรก็ตาม เพราะจิตนั้นเกิดดับรวดเร็วมาก ในหนึ่งวินาที จิตสามารถเกิดดับนับล้านๆครั้ง

นิมิตอารมณ์เหล่านี้จะเป็นกำลังของกรรมที่เกิดขึ้นขณะใกล้ตาย เป็นตัวนำส่งให้เกิดอาการปฏิสนธิขึ้นในภพภูมิใหม่

• กรรมอารมณ์ เป็นเรื่องของทวารใจ จะผุดขึ้นมาในใจอย่างเดียว ไม่เห็นทางทวาร ทางกายภาพทั้งห้า เป็นกรรมในอดีตที่เคยทำมา และหวนกลับไปคิดในขณะใกล้เสียชีวิต หรือจะเรียกว่าเป็นอดีตอารมณ์ก็ได้ เป็นกรรมที่รู้เฉพาะตน คนทำดีทำชั่วรู้อยู่แก่ใจ อาจโกหกคนอื่นได้ แต่โกหกใจตัวเองไม่ได้ และกรรมอารมณ์จะผุดขึ้นมาอย่างมากมายตอนใกล้เสียชีวิต

• กรรมนิมิตอารมณ์ เป็นการเห็นจริงๆทางทวารกายภาพทั้งห้า เช่น ตามองเห็น หูได้ยินเสียง จมูกได้กลิ่น ส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับสิ่งของเครื่องมือที่ใช้สำหรับการสร้างกรรม เช่น ถ้าเป็นกรรมดี ก็จะเห็นโบสถ์ เห็นวิหารที่ตนร่วมสร้าง ได้ยินเสียงพระสวด ได้กลิ่นหอม แต่ถ้าเป็นกรรมชั่วก็จะเห็นสิ่งที่เป็นอกุศล เช่น ปืนที่ใช้ยิงสัตว์ มีดที่ใช้แทง ได้กลิ่นยาฆ่าแมลง ได้ยินเสียงร้องโหยหวน เป็นต้น

• คตินิมิตอารมณ์ เป็นการเห็นได้ทั้งทวารหก ซึ่งเกิดขึ้นในปัจจุบันขณะ หมายถึงเห็นภพภูมิที่จะไปเกิดใหม่ในปัจจุบันขณะนั้นๆ แต่เป็นการเห็นที่สื่อถึงภพภูมิ เช่น ถ้าจะไปสู่สุคติ ก็จะปรากฏเป็นวิมาน เป็นปราสาททิพยสมบัติ เป็นนางเทพอัปสร เป็นรั้ววัง เป็นครรภ์มารดา เป็นภิกษุสามเณร ฯลฯ แต่ถ้าเป็นคตินิมิตอารมณ์ที่จะนำไปสู่ทุคติก็จะปรากฏเป็นเปลวไฟ เป็นหุบเหว เป็นเดรัจฉาน ฯลฯ

จาก ทวาร 6 ศาสตร์แห่งการรู้ทันตนเอง หน้า 36-37 ทพ.สม สุจีรา