ผักกาดนกเขา ผักพื้นบ้านของภาคใต้

ผักกาดนกเขา

ผักกาดนกเขาเป็นผักพื้นบ้านที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย โดยเฉพาะในภาคใต้ ผักกาดนกเขามีชื่อเรียกแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น เช่น ผักแว่น ผักกาดเหนาะ ผักกาดกบ เป็นต้น

ผักกาดนกเขาเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นอวบน้ำ ทอดเลื้อยยาว สูงประมาณ 30-60 เซนติเมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ ขอบใบหยัก ปลายใบแหลม แผ่นใบมีสีเขียวเข้มหรือสีม่วงเข้ม ดอกช่อ ออกตามปลายยอด ดอกย่อยมีขนาดเล็ก ดอกสีเหลืองทอง มีกลิ่นเหม็น ผลแห้ง ไม่แตก

ผักกาดนกเขา เป็นพืชที่มีรสจืดเย็น สามารถใช้ประโยชน์ได้ดังนี้
 1. ประโยชน์ทางอาหาร ยอดอ่อน ใบอ่อนกินเป็นผักเหนาะ จิ้มน้ำพริก แกงเลียง แกงคั่วพริกกับปลาย่าง
 2. ทางยา ในทางการแพทย์พื้นบ้านนิยมใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรคหลายประการ ดังนี้
       2.1 ใช้ลำต้นตำให้แหลกคั่นน้ำดื่มเป็นยา แก้เจ็บคอ รักษาโรค บิด และ ท้องร่วง
       2.2 ใช้ทั้งต้นตำให้แหลกพอกหัวฝี และใช้ทาแก้อาการผื่นคัน            

       2.3  ใช้รากตำให้แหลกคั่นเอาน้ำดื่ม แก้ตานซางขโมยในเด็ก     

       2.4 ลำต้น แก้อาการร้อนใน แก้ลำคออักเสบ เจ็บคอ ไฟลามทุ่ง     

       2.5 ใบ ชงเป็นชาดื่มหลังคลอด ขับประจำเดือน และแก้มดลูกอักเสบ

ผักกาดนกเขามีสรรพคุณทางยามากมาย ทั้งด้านโภชนาการและด้านสมุนไพร ดังนี้

ด้านโภชนาการ

ผักกาดนกเขามีคุณค่าทางโภชนาการสูง ประกอบด้วยสารอาหารต่างๆ เช่น ใยอาหาร วิตามินซี วิตามินเอ แคลเซียม ฟอสฟอรัส ฯลฯ

• ใยอาหาร ช่วยในการขับถ่าย ป้องกันโรคท้องผูก และช่วยลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่
• วิตามินซี ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ป้องกันโรคหวัด และช่วยให้ผิวพรรณสดใส
• วิตามินเอ ช่วยบำรุงสายตา ป้องกันโรคตาบอด และช่วยให้ผิวพรรณสดใส
• แคลเซียม ช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง
• ฟอสฟอรัส ช่วยในการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท

ด้านสมุนไพร

ผักกาดนกเขามีสรรพคุณทางยามากมาย เช่น

• แก้พิษร้อน แก้อักเสบ ผักกาดนกเขามีฤทธิ์เย็น จึงช่วยแก้อาการร้อนใน แก้อักเสบต่างๆ เช่น คออักเสบ เจ็บคอ ฝีหนอง ฯลฯ
• แก้ท้องเสีย แก้ท้องอืด ผักกาดนกเขามีฤทธิ์เย็น จึงช่วยแก้อาการท้องเสีย แก้ท้องอืด แก้อาหารเป็นพิษ
• บำรุงธาตุ บำรุงเลือด ผักกาดนกเขามีธาตุเหล็กสูง จึงช่วยบำรุงธาตุ บำรุงเลือด
• ต้านอนุมูลอิสระ ผักกาดนกเขามีสารต้านอนุมูลอิสระ จึงช่วยป้องกันโรคต่างๆ

ข้อควรระวัง

ผักกาดนกเขามีฤทธิ์เย็น หากรับประทานมากเกินไปอาจทำให้ท้องเสียได้

ผักกาดนกเขาเป็นผักพื้นบ้านที่มีประโยชน์มากมาย ทั้งในด้านโภชนาการและด้านสมุนไพร จึงควรรับประทานผักกาดนกเขาเป็นประจำ เพื่อเป็นผักที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาพที่ดี

วิธีการปลูกผักกาดนกเขา

ผักกาดนกเขาเป็นผักที่ปลูกง่าย ปลูกได้ทุกภาค ดินที่ใช้ปลูกควรเป็นดินร่วนปนทราย ระบายน้ำได้ดี การปลูกผักกาดนกเขาสามารถทำได้ 2 วิธี คือ

• การปลูกด้วยเมล็ด

นำเมล็ดผักกาดนกเขามาเพาะลงในถาดเพาะหรือกระถาง เมื่อต้นกล้ามีอายุประมาณ 15-20 วัน จึงย้ายลงปลูกในแปลง

• การปลูกด้วยหน่อ

นำหน่อผักกาดนกเขามาปลูกลงในแปลง โดยเว้นระยะห่างระหว่างต้นประมาณ 20-30 เซนติเมตร

การดูแลรักษาผักกาดนกเขา

ผักกาดนกเขาเป็นผักที่ดูแลรักษาง่าย ต้องการน้ำปานกลาง ต้องการแสงแดดเต็มที่ การให้ปุ๋ยควรให้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักประมาณ 2-3 ครั้งต่อเดือน

การเก็บเกี่ยวผักกาดนกเขา

ผักกาดนกเขาสามารถเก็บเกี่ยวได้เมื่อมีอายุประมาณ 25-30 วัน โดยตัดยอดมาประกอบอาหารได้ทันที