มะค่าโมง..ประโยชน์ดีๆ สรรพคุณเด่นๆ

ชื่อสมุนไพร มะค่าโมง
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น มะค่าใหญ่, ฟันฤาษี (ภาคกลาง), มะค่าหัวดำ, มะค่าหลวง (ภาคเหนือ), ปิ้น, เบง, เขง (ภาคอีสาน), บิง (ภาคตะวันออก)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Afzelia xylocarpa (Kurz) Craib.
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Afzelia cochinchinensis (Pierre) Leonard, A. siamica Craib, Pahudia cochinchinensis Pierre, P. xylocarpa

ประวัติ

 มีถิ่นกำเนิดอยู่ในทวีปเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ เช่น อินเดีย และสามารถพบเห็นได้ทั่วไปในประเทศไทยของเรา 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น ใบ ดอก ผล )

• เป็นไม้ต้น  ขนาดใหญ่ แต่สูงไม่มาก ผลัดใบ แตกกิ่งต่ำ เรือนยอดเป็นพุ่มกว้าง
• ลำต้นมักเป็นครีบและปุ่มปม โคนเป็นพูพอน 
• เปลือก  สีน้ำตาลอ่อนหรือชมพูอมน้ำตาล แตกสะเก็ดเป็นหลุมตื้น ๆ 
• ใบ  ประกอบเรียงสลับ ใบย่อยติดตรงข้ามกันเป็นคู่ 3 – 5 คู่ แผ่นใบรูปไข่แกมรูป ขอบขนาน กว้าง 2 – 5 เซนติเมตร ยาว 4 – 9 เซนติเมตร โคนใบมนหรือหยักเว้าเล็กน้อยปลายใบทู่เป็นติ่ง 
• ดอก  ออกรวมกันเป็นช่อตามปลายกิ่ง ช่อยาว 5 – 15 เซนติเมตร กลีบดอกมี 4 กลีบ แต่ละกลีบซ้อนทับกัน มีเพียงกลีบบนสุดเพียงกลีบเดียวที่เจริญขึ้นเป็นกลีบดอกสีแดงเรื่อ ๆ หรือแดงอมชมพู
• ผล  เป็นฝักแบนแข็ง รูปบรรทัดสั้น ๆ กว้าง 7 – 10 เซนติเมตร ยาว 12 – 20 เซนติเมตร  แตกออกเป็น 2 ซีก เมื่อแห้ง เมล็ดแก่สีดำเป็นมัน เรียงตามขวาง 4 – 5 เมล็ด   แต่ละเมล็ดมีเยื่อหนารูปถ้วยสีเหลืองสดห่อหุ้ม ส่วนฐานอยู่ 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

สูงประมาณ 10-20 เมตร

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

มีเรือนยอดเป็นพุ่มกว้าง 10 – 30 เมตร

ความต้องการแสง  

• ต้องการแสงแดด 50 %

ความต้องการน้ำ  

• ในระยะแรกควรให้น้ำวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) และควรผสมยาป้องกันเชื้อราด้วย

ชอบดินประเภท

•  ชอบดินร่วน

ประโยชน์และสรรพคุณมะค่าโมง

• ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ
• รักษาโรคผิวหนัง
• ทำหัวริดสีดวงทวารให้แห้ง
• ใช้แก้ท้องเสีย
• แก้บิด
• เป็นยาประคบ
• แก้ฟกช้ำ
• แก้ปวดบวม
• เป็นยาสมานแผล
• ใช้ฟอกหนัง
• ช่วยบรรเทาการอาเจียน
• ช่วยถ่ายพยาธิ
• รักษาโรคริดสีดวงทวาร

ประโยชน์การใช้สอย

•  เปลือกของลำต้น สามารถนำมาต้มดื่ม ใช้สำหรับเป็นยาถ่ายพยาธิยา รักษาโรคริดสีดวง ยาแก้อาการท้องเสีย และรักษาโรคบิดนอกจากนั้นยังสามารถรักษาโรคผิวหนัง หรือใช้ทาเป็นยารักษาแผลพุพองต่างๆ ได้
• สำหรับเมล็ดของมะค่าโมงสามารถนำมาต้มดื่มหรือนำเนื้อเมล็ดดิบมาหั่นเป็นฝอยต้มดื่ม ช่วยบรรเทาอาการอาเจียนได้
• มะค่าโมงมีเนื้อไม้ที่แข็งแรง ทนทาน และมีลวดลายของเนื้อไม้ที่สวยงาม โดยเนื้อไม้จะมีสีน้ำตาลอมแดง นิยมนำไปใช้แปรรูปเป็นแผ่นพื้น หรือใช้ในการก่อสร้างบ้าน ทำเสาบ้าน ทำไม้ชายคาสำหรับก่อสร้าง รวมถึงใช้แปรรูปทำเป็นเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ
• เปลือกของมะค่าโมงจะมีรสฝาด นิยมใช้ในอุตสาหกรรมฟอกหนัง

การเก็บเกี่ยว

• กรกฎาคม – กันยายน   ไม่แน่นอนแล้วแต่สภาพพื้นที่และสิ่งแวดล้อม   เก็บเมล็ดได้ประมาณเดือน ธันวาคมขึ้นไป ผลแก่ จะแตกเพื่อโปรยเมล็ดในราวเดือน มีนาคม

การขยายพันธุ์

• เพาะเมล็ด