ตำนานเมืองลับแล

หลายคนเคยฟังเรื่องเล่ามาตั้งแต่เยาว์วัย ตำนานเมืองลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเมืองแม่ม่าย พลเมืองมีแต่ผู้หญิง ยึดมั่นแต่ความดี มีศีลธรรมและวาจาสัตย์ 

ตำนานเล่าว่ามีชายชาวเมืองทุ่งยั้งคนหนึ่งเดินหลงทางเข้าไปในป่าเมืองลับแลและได้พบรักกับหญิงสาวคนหนึ่ง ด้านหญิงสาวได้พาชายผู้นี้ไปอยู่ด้วยกันฉันสามีภรรยา หญิงสาวให้ชายหนุ่มสัญญาว่าจะไม่พูดเท็จ ชายหนุ่มรับปากเป็นอย่างดี สองสามีภรรยาอยู่ด้วยกันจนมีบุตรหนึ่งคน วันหนึ่งขณะที่ภรรยาออกไปเก็บผัก ลูกเกิดหิวนม จึงร้องไห้ไม่หยุด พ่อปลอบให้ลูกหยุดร้องโดยหลอกว่า แม่กลับมาแล้ว ลูกจึงหยุดร้องไห้ เมื่อภรรยาทราบว่าสามีกล่าวเท็จต่อลูก ก็จำเป็นต้องให้สามีออกจากเมืองไป เพราะไม่รักษาวาจาสัตย์ที่ให้ไว้

ก่อนออกเดินทางภรรยามอบย่ามให้สามีพร้อมกำชับไม่ให้เปิดดู แต่สามีไม่เชื่อจึงเปิดย่ามดูเห็นเป็นขมิ้น และระหว่างทางสามีได้ทิ้งขมิ้นไปบ้าง พอถึงบ้านเปิดย่ามดูพบว่าเหลือขมิ้นเพียงหัวเดียวและขมิ้นนั้นได้กลายเป็นทองคำ

จากหลักฐานตำนานพื้นบ้าน ลับแลเป็นชื่อที่ตั้งตามลักษณะภูมิประเทศที่ลี้ลับซับซ้อน เพราะมีภูเขาและป่าไม้บดบัง อยู่ในพื้นที่ตอนเหนือของอำเภอลับแล ในตำบลชัยจุมพล ตำบลศรีพนมมาศ ตำบลฝายหลวง ตำบลแม่พูล และตำบลนานกกก