ทำไมคนถึงเชื่อว่าในแม่น้ำโขงมีพญานาค

                                                    ทำไมคนถึงเชื่อว่าในน้ำแม่น้ำโขงมีพญานาค

ตามคติการนับปีแบบ ‘นักษัตร’ โดย ‘งูใหญ่’ ก็คือ ‘พญานาค’ ตาามทัศนะความเชื่อของคนไทย กอปรกับผู้เขียนได้มีโอกาสเดินทางลงสำรวจพื้นที่จังหวัดแถบอีสานเหนือ คือ ‘หนองคาย’ และ ‘นครพนม’ ที่มีอาณาบริเวณที่ติดกับแม่น้ำโขง ผู้เขียนจึงถือโอกาสอันดีนี้เขียนถึง ‘พญานาค’ หรือ ‘นาค’  สัตว์ในตำนานที่ชาวไทยยกย่องว่าเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์และมีอิทธิพลทางความเชื่อมากในภูมิภาคอุษาคเนย์ ซึ่งพบเห็นได้จากการแสดงออกผ่านประเพณี ศิลปะ หรือสถาปัตยกรรม โดยเฉพาะแถบดินแดนลุ่มแม่น้ำโขงทั้งสองฝั่ง แม้จะแบ่งพรมแดนเป็นระหว่างไทยกับลาว หรือยิงยาวต่อเนื่องไปถึงกัมพูชา เราก็สามารถพบเห็นสัญลักษณ์ที่สะท้อนความเชื่อนี้ได้ทั่วไป

                   ‘นาค’ หรือ ‘พญานาค’ กล่าวกันว่ามีลักษณะเป็น ‘งูที่มีขนาดใหญ่และมีหงอน’ เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นสัญลักษณ์แห่งความยิ่งใหญ่และอุดมสมบูรณ์ โดยได้รับการยกย่องจากกลุ่มชนดั้งเดิม เป็นสิ่งลี้ลับเหนือธรรมชาติที่สามารถดลบันดาลให้เกิดธรรมชาติอย่างภูเขา ห้วย หนอง บึง และแม่น้ำ (ตามตำนานการเกิดแม่น้ำสายสำคัญต่างๆ ในภาคอีสานของไทย) รวมถึงมีส่วนเกี่ยวข้องกับการ ‘สร้างบ้านแปงเมือง’ ให้มนุษย์ผู้คนอาศัยอยู่ อย่างอาณาจักรหรือบ้านเมือง คอยทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนรุ่งเรือง

                        แม่น้ำโขงกับความเชื่อพื้นบ้าน

คนไทยส่วนใหญ่ และคนลาวมีความเชื่อเกี่ยวกับพญานาค หรืองูขนาดใหญ่ที่มีฤทธิ์มาก ว่าอาศัยอยู่ในแม่น้ำโขง ตำนานพญานาคที่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำโขงก็เช่น ตำนานวังนาคินทร์คำชะโนด   นอกจากนี้ ทุกวันออกพรรษาจะมีประชาชนจำนวนมากไปเยือนริมฝั่งแม่น้ำของในประเทศไทย แถบอำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย เพื่อดูปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค"บั้งไฟพญานาค" ที่จะเกิดขึ้นเกิดขึ้นใน ทุกวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 หรือวันออกพรรษา ของทุกปี โดยระบุว่า  "พิสูจน์มา 10 ปี ไม่ซ้ำที่  คนยิงก็ยังคงยิงไป คนเฮก็ยังคงเฮไป"มาเฝ้าจับตาดูลูกไฟ พุ่งขึ้นจากกลางลำน้ำโขง โดยขนาดของลูกไฟแต่ละลูก จะมีตั้งแต่เล็กเท่าหัวแม่มือ กระทั่งขนาดเท่าฟองไข่ไก่ พุ่งสูงประมาณ 1-30 เมตร เป็นเวลาประมาณ 5-10 วินาที แล้วหายไปโดยไม่มีการโค้งลงมา ซึ่งสร้างรายได้ให้แก่จังหวัดเป็นอย่างมาก จังหวัดที่มีปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาคที่มีประชาชนนิยมไปเฝ้าดูมากที่สุด คือ จังหวัดหนองคาย ซึ่งในช่วงระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมาก

คนรอดูบั้งไฟพญานาค                                                                              ลูกไฟพญานาค

มีกลุ่มนักวิจัยจากหลายสถาบันได้ออกมาชี้ชัด หรือหาหลักฐานอธิบายปรากฏการณ์ดังกล่าว ว่าเกิดจากกลุ่มก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่ในแม่น้ำโขง อาทิเช่น ก๊าซมีเทน เป็นต้น แต่ก็ยังมิได้มีหลักฐานชี้ชัดเป็นที่แน่นอน ว่าเหตุการณ์ดังกล่าว เกิดจากการกระทำของพญานาค หรือ เกิดจากการกระทำของธรรมชาติปรากฎการณ์ "บั้งไฟพญานาค" ในลุ่มน้ำโขง ถือเป็นความลี้ลับที่ยังไม่มีใครสามารถพิสูนจ์ได้ว่าเป็นฝีมือคน หรือสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติ แต่ทั้งหมดก็มีที่มาจากความเชื่อว่า มันคือเครื่องบูชาที่เหล่าพญานาคถวายแด่องค์สัมมาสัมพุทธเจ้า