รักษาริดสีดวง เบื้องต้นด้วยตัวเอง

รู้จักริดสีดวงทวาร

ริดสีดวงทวาร หมายถึง การมีกลุ่มของหลอดเลือดดำบริเวณปลายสุดของลำไส้ใหญ่และที่ขอบรูทวารหนักโป่งพองและยื่นออกมา

ชนิดของริดสีดวงทวาร

ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่

1. ริดสีดวงทวารชนิดเป็นภายใน หมายถึง ริดสีดวงทวารที่เกิดเหนือทวารหนักขึ้นไป ตามปกติจะไม่โผล่ออกมาให้เห็นและคลำไม่ได้ และมักจะถูกคลุมด้วยเยื่อลำไส้ใหญ่ตอนปลายสุดจะไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดในขณะที่ยังไม่มีอาการแทรกซ้อน
2.  ริดสีดวงทวารชนิดเป็นภายนอก หมายถึง ริดสีดวงที่เกิดขึ้นบริเวณปากรอยย่นของทวารหนัก สามารถมองเห็นและคลำได้ หลอดเลือดที่โป่งพองจะถูกคลุมด้วยผิวหนังจึงอาจเกิดความเจ็บปวดได้ เพราะผิวหนังมีปลายประสาทรับความรู้สึก

การประคับประคองอาการริดสีดวงทวาร ด้วยตนเอง โดยเฉพาะการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน ถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเพิ่มความดันในหลอดเลือดดำต้นเหตุของ โรคริดสีดวงทวาร ซึ่งมีวิธีการรักษาเบื้องต้นดังนี้

วิธีการรักษาริดสีดวงเบื้องต้นด้วยตัวเอง

1. พยายามอย่าให้เกิดอาการท้องผูกหรือท้องเดินบ่อย ๆ โดยควรรับประทานผักผลไม้ที่มีกากใยสูง เช่น แอปเปิ้ล ฝรั่ง มะละกอสุก และดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว เพื่อให้อุจจาระอ่อนนุ่มและขับถ่ายออกได้ง่าย หากยังมีอาการท้องผูกอีก ให้รับประทานยาระบาย เช่น ยาระบายแมกนีเซียม หรือสารเพิ่มกากใย เป็นต้น
2. ฝึกขับถ่ายอุจจาระให้เป็นเวลา ไม่กลั้น และไม่เบ่งอุจจาระรุนแรง
3. หลีกเลี่ยงการนั่งเบ่งถ่ายเป็นเวลานาน ๆ รวมถึงการยืน การเดิน และการนั่งแช่เป็นเวลานาน ๆ
4. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสจัด รวมถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด เพราะจะทำให้โรคริดสีดวงทวารเป็นมากขึ้นได้
5. ในผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก ควรหาวิธีลดความอ้วนอย่างเหมาะสม และหลีกเลี่ยงการยกของหนัก
6. เมื่ออุจจาระหรือปัสสาวะเสร็จ ควรล้างก้นด้วยน้ำอุ่น ๆ หรือน้ำสะอาด พยายามรักษาความสะอาดอยู่เสมอ ไม่จำเป็นต้องใช้สบู่ แต่หากอยากใช้สบู่ ก็ควรเป็นสบู่เด็กอ่อน เพื่อลดการระคายเคืองของหัวริดสีดวงที่กำลังบวมหรือมีการอักเสบอยู่ (ไม่ควรทำความสะอาดด้วยกระดาษชำระแบบแข็ง แต่ควรใช้วิธีชุบน้ำ หรือใช้กระดาษชำระชนิดเปียกแทน)
7. หากหัวริดสีดวงหลุดออกมาข้างนอก ให้ใส่ถุงมือแล้วใช้ปลายนิ้วชุบสบู่เพื่อหล่อลื่น แล้วดันหัวกลับเข้าไปใหม่ ซึ่งจะช่วยได้ดีในระดับหนึ่ง แต่ถ้าไม่ได้ผล แนะนำให้ไปพบแพทย์

ทางเลือกการรักษาริดสีดวง

โดยทั่วไปแล้วโรคริดสีดวงทวารไม่เป็นอันตราย แต่ต้องได้รับการรักษาอย่างถูกวิธี หากลองใช้วิธีรักษาริดสีดวงเบื้องต้นด้วยตัวเอง เช่น การนั่งแช่น้ำอุ่นในกะละมัง 15 นาที ทั้งก่อนและหลังอุจจาระ การใช้ยาเหน็บริดสีดวงเพื่อบรรเทาอาการเจ็บแล้วไม่ดีขึ้น อาจจะต้องปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อให้แพทย์พิจารณาว่าสามารถฉีดยาเพื่อให้ริดสีดวงฝ่อได้หรือไม่ แต่สำหรับในผู้ป่วยในระยะ 3-4 ที่ริดสีดวงมีขนาดใหญ่มากจนไม่สามารถดันกลับเข้าไปเองได้อาจจะต้องใช้การผ่าตัด ซึ่งวิธีการผ่าตัดรักษานั้นจะทำให้สามารถนำริดสีดวงออกได้ ผู้ป่วยจะไม่มีแผลหนัก และมีอาการเจ็บปวดหลังผ่าตัดเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

ภาวะแทรกซ้อนจากริดสีดวง

ไม่ใช่แค่ความเจ็บปวดและทรมานเท่านั้น แต่โรคริดสีดวงยังก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ อีกด้วย เช่น ภาวะการตกเลือดที่อาจนำไปสู่สาเหตุของโลหิตจาง ซึ่งสังเกตได้ว่าอาจจะมีเลือดไหลซึมออกมาจากทวารหนักหรือในช่วงที่ลำไส้เคลื่อนตัว หรือหากผู้ป่วยมีริดสีดวงโผล่ออกมาภายนอกอาจทำให้เกิดการอักเสบและเจ็บปวดทรมาน  นอกจากนี้ยังมีอาการลิ่มเลือดอุดตันโดยก้อนเลือดจะจับตัวอยู่ภายในบริเวณที่เกิดริดสีดวงซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยเกิดความเจ็บปวดอย่างรุนแรงอีกด้วย

รักษาริดสีดวงทวาร

1. ระวังอย่าให้ท้องผูก ควรดื่มน้ำมาก ๆ และกินผักผลไม้มาก ๆ ถ้ายังท้องผูกให้กินยาระบาย เช่น ยาระบายแมกนีเซีย ดีเกลือ อีแอลพี หรือสารเพิ่มกากใย
2. ถ้าปวดมากเนื่องจากมีการอักเสบ ให้กินยาแก้ปวด นั่งแช่ในน้ำอุ่นจัด ๆ วันละ 2 – 3 ครั้ง ๆ ละ 15 – 30 นาที และใช้ยาเหน็บริดสีดวงทวารจนอาการบรรเทาปกติใช้เวลาประมาณ 7 – 10 วัน
3. ถ้าผู้ป่วยมีอาการซีด พิจารณาให้ยาบำรุงเลือดเสริมธาตุเหล็ก
4. ถ้าหัวริดสีดวงหลุดออกข้างนอกให้ใส่ถุงมือใช้ปลายนิ้วชุบสบู่ให้หล่อลื่นแล้วดันหัวกลับเข้าไป ถ้าไม่ได้ผลแนะนำให้ไปโรงพยาบาล
5. ถ้ามีเลือดออกนานกว่า 1 สัปดาห์ หรือเป็น ๆ หาย ๆ บ่อย หรือสงสัยมีโรคอื่นร่วมด้วย หรือพบในคนอายุมากกว่า 40 ปี ควรตรวจด้วยเครื่องส่องตรวจทวารหนักถ้าหากสงสัยเป็นมะเร็งของลำไส้ใหญ่
6. ถ้าเป็นมากอาจพิจารณารักษาด้วยวิธีต่อไปนี้
   • การฉีดยาเข้าที่หัวให้ฝ่อไป วิธีนี้สะดวก ไม่เจ็บปวด มักจะฉีดสัปดาห์ละครั้ง ประมาณ 3 – 5 ครั้ง ช่วยให้หายขาดได้ร้อยละ 60
   • ใช้ยางรัด ทำให้หัวฝ่อ
   • ใช้แสงเลเซอร์รักษา
   • รักษาโดยการผ่าตัด