10 หนังผีไทย ที่มีนัยความจริงแฝง (ตอนที่1/2)

ความเชื่อเรื่องผีและวิญญาณนั้นมีมาแต่โบราณในสังคมไทย จนกลายมาเป็นคัลเจอร์อย่างหนึ่งซึ่งนำไปสู่การเคารพบูชา สร้างความหวาดกลัว ไปจนถึง ‘ความบันเทิง’ ในรูปแบบของภาพยนตร์ ซึ่งความเป็นผีไทยก็ทำหน้าที่ของมันได้เป็นอย่างดี จนเป็นภาพติดตาว่าผีไทยนั้นชวนขนหัวลุก โผล่มาแล้วต้องสะดุ้ง และสร้างความหลอนชนิดที่เรียกว่าเก็บเอาไปฝันต่อ

ภาพความสะพรึงที่ถูกฉาบไว้ในตัวละครผีก็ดี หรือเรื่องราวของหนังก็ดี หากลองฉุกคิดหรือลองตีความเล่นๆ ถึงการเล่าเรื่อง จะเห็นว่าหนังผีไทยบ้านเราคือการหยิบปัญหา และประเด็นสังคมมาจับใส่ไว้ได้อย่างกลมกล่อม อย่างประเด็นชายเป็นใหญ่ ความรุนแรง ครอบครัว ทุนนิยม การคุกคามทางเพศ ฯลฯ ซึ่งสะท้อนได้ดีเลยว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเหล่านี้ไม่เคยจางหายไปเลยในสังคมไทย ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานแค่ไหนก็ตาม

บุปผาราตรี (2546)
กำกับโดย ยุทธเลิศ สิปปภาค

ว่าด้วยเรื่องของ ‘บุปผา’ หญิงสาวผู้ถูกคนในครอบครัวล่วงละเมิดทางเพศมาตั้งแต่เด็ก เมื่อเติบโตมายังถูกชายหนุ่มหลอกให้รักเพื่อหวังเซ็กซ์ จนในที่สุดบุปผาตัดสินใจทำแท้ง แต่โชคร้ายที่ตกเลือดและต้องเสียชีวิตไปอย่างอนาถ ณ หอพักห้อง 609 ซึ่ง บุปผาราตรี ทำให้เราเห็นว่า ในกรอบสังคมชายเป็นใหญ่ ไม่ว่าจะอย่างไร ‘เพศหญิง’ ก็ยังคงถูกข่มเหงอยู่ดี และดูเหมือนว่าชีวิตหลังความตายเท่านั้น ที่จะทำให้เธอมีพลังอำนาจขึ้นมาได้

นางนาก (2542)
กำกับโดย นนทรีย์ นิมิบุตร

ภายใต้ความน่ากลัวของผีนางนากที่ออกอาละวาดชาวบ้านในย่านพระโขนง สิ่งหนึ่งที่หนังสื่อความหมายอย่างตรงไปตรงมาตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงฉากสุดท้าย คือการที่ผู้หญิงต้องทำหน้าที่แม่และเมียในแบบฉบับผู้หญิงไทยในอุดมคติ ต้องอยู่บ้านเฝ้าเรือน อยู่อย่างจงรัก ตายอย่างภักดีต่อสามีผู้เป็นที่รัก

แต่พี่มากและนางนากคงไม่ต้องพรากจากกัน ถ้าไม่ต้องเผชิญกับระบบการเกณฑ์ทหารของไทยที่ไม่เป็นมิตรกับประชาชนคนตัวเล็กๆ ซึ่งสมัยนั้นพี่มากต้องถูกเกณฑ์ไพร่พลให้ไปเป็นทหารเพื่อรบปกป้องบ้านเมือง จนกลายเป็นโศกนาฏกรรมความรักของหนังเรื่องนี้ อีกทั้งยังถูกสานต่อเป็นความเชื่อที่ว่า ใครไม่อยากจับได้ใบแดงในฤดูกาลเกณฑ์ทหาร ก็ให้ไปขอจากแม่นาก เพราะแม่นากไม่ชอบทหาร

เด็กหอ (2549)
กำกับโดย ทรงยศ สุขมากอนันต์

การหยิบบรรยากาศชีวิตในโรงเรียนประจำมาสร้างเป็นหนัง คือความสร้างสรรค์ที่ยังไม่มีหนังผีไทยเรื่องไหนคิดทำ ซึ่ง ‘เด็กหอ’ เล่าผ่าน ‘ต้น’ เด็กชายที่คิดว่าตัวเองนั้นไร้ตัวตน หนำซ้ำยังถูกครอบครัวจับส่งมาอยู่โรงเรียนประจำ ก่อนจะพบกับมิตรภาพระหว่างเพื่อนกับ ‘วิเชียร’ และเผชิญความลึกลับจาก ‘ครูปราณี’

หนังค่อยๆ เฉลยความลับที่ชวนให้เราอยากรู้ อย่างสาเหตุการตายของวิเชียรที่เกิดจากการเมินเฉยของเพื่อนๆ ในห้องเรียน และปัญหาของเด็กที่ต้องเจอกับครูปราณี ที่วางตัวเป็นคนเฮี้ยบจนเด็กกลัวไม่กล้าเข้าหา เพราะตกเป็นผู้ต้องสงสัยว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้วิเชียรเสียชีวิต แสดงให้เห็นถึงการที่ผู้ใหญ่เลือกซุกปัญหาไว้ใต้พรม แทนที่จะเปิดใจคุยกับเด็กตรงๆ แบบที่ควรจะเป็น และสะท้อนถึงความห่างเหินของครูและนักเรียนในระบบการศึกษาไทย

ชัตเตอร์ กดติดวิญญาณ (2547)
กำกับโดย บรรจง ปิสัญธนะกูล และ ภาคภูมิ วงศ์ภูมิ

ความระทึกขวัญผ่านเสียงชัตเตอร์ที่โผล่มาเป็นจังหวะในทุกช่วงของหนัง ได้กระตุ้นต่อมอยากรู้ไว้อย่างไม่ดูขัดหูขัดตา ซึ่งหนังว่าด้วยเรื่องของธรรม์และเจน คู่รักที่ดันไปขับรถชนหญิงสาวคนหนึ่ง หลังจากนั้นธรรม์ต้องพบกับเรื่องราวประหลาดในรูปถ่ายของเขาที่มีใบหน้าผู้หญิงติดมา

‘เนตร’ คือตัวละครผีผู้หญิงที่ตอนมีชีวิตอยู่ เธอถูกข่มขืนและถูกฆ่าโดยน้ำมือชายซึ่งเป็นรุ่นพี่ของธรรม์ ซึ่งธรรม์ก็ต้องจำยอมเข้าข้าง และเก็บความลับเพื่อช่วยเหลือรุ่นพี่พวกนั้นเพียงเพราะคำพูดที่ว่า “กูเป็นรุ่นพี่มึงนะ” ทำให้เนตรต้องจากไปด้วยความเจ็บปวดเกินกว่าที่ผู้หญิงคนหนึ่งจะรับไหว ซึ่งถ้าลองฉุกคิดเรื่องอำนาจโซตัส และระบบรุ่นพี่ในมหาวิทยาลัยที่ทำให้เกิดปัญหาบานปลายก็ยังมีให้เห็นอยู่จนถึงทุกวันนี้ 

เป็นชู้กับผี (2549)
กำกับโดย วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง

หนังผีสุดคลาสสิกที่ว่าด้วยเรื่องของ ‘นวลจัน’ หญิงบ้านนอกที่อุ้มท้องแก่ใกล้คลอดเดินทางเข้ามาในพระนคร เพื่อตามหาชายคนรักอย่าง ‘คุณชอบ’ และมุ่งหน้าสู่คฤหาสน์หลังหนึ่งที่มีแต่เรื่องราวแปลกประหลาดมากมาย ที่เธอต้องพบว่าตัวเองเป็นชู้กับคุณชอบ ซึ่งมีเมียเบอร์หนึ่งอย่าง ‘คุณรัญจวน’ เป็นผู้เก็บความหลอนซ่อนความลับไว้แต่เพียงผู้เดียว

เปนชู้กับผี เล่าผ่านการแบ่งชนชั้นวรรณะ และทำให้นวลจันกลายเป็นไพร่หญิงชายขอบที่ไม่มีอำนาจต่อรองใดๆ กับใคร ส่วนหญิงสูงศักดิ์อย่างคุณรัญจวน ก็เลือกที่จะแต่งงานกับคุณชอบที่มีศักดิ์ด้อยกว่า ก็เพื่อให้คุณชอบคอยปรนนิบัติรับใช้เธอ แต่แล้วทั้งนวลจันและคุณรัญจวนต่างก็ตกเป็นเหยื่อของระบบปิตาธิปไตย เพราะสุดท้ายทั้งคู่ต่างจ้องแย่งชิงผู้ชายคนเดียวกัน และต่างคนต่างคิดว่าอีกฝ่ายคือชู้ของสามีตัวเอง 

หากชอบฝากกดติดตามไว้ด้วยนะครับ เดี๋ยวโพสหน้าจะมาต่ออีก 5 เรื่องสุดท้ายครับ