ยาถ่ายพยาธิทำงานยังไง จำเป็นต้องกินบ่อย ๆ มั้ย ?

        หากใครที่โตมากับคุณปู่คุณย่า คุณตาคุณยาย ตอนเด็ก ๆ เวลาลูก ๆ หลานๆ บ้านไหนแล้วผอมแห้งแรงน้อย กินเท่าไหร่ก็ไม่อ้วน แถมกินเยอะกว่าคนทั่วไปด้วยซ้ำ คนแก่ก็มักจะมักบอกว่าเป็นพยาธิ พยาธิแย่งกินหมด ให้ไปหาซื้อยาถ่ายพยาธิมาให้เด็กกินบ้าง ใครเคยได้ยินโฆษณายาถ่ายพยาธิยี่ห้อฟูก้าคาร์มั้ยคะ ที่เค้าเครมว่าเม็ดเด็กครั้งเด็ก (ต้องแก่ขนาดไหนถึงจะรู้จัก 5555) ก็สงสัยว่ายานี้ทำงานยังไง และเด็กผอมแห้งแปลว่ามีพยาธิจริงรึเปล่า วันนี้มีคำตอบค่ะ

        ยาถ่ายพยาธิ ก็คือยาที่ใช้รักษาการติดเชื้อปรสิตต่าง ๆ รวมถึงพยาธิต่าง ๆ ผู้ที่มีพยาธิจะมีอาการหลากหลายมากเช่น ท้องอืด ท้องเพ้อ หิวบ่อย น้ำหนักลด ซีด และคันบริเวณทวารหนัก ร้ายแรงไปกว่านั้น พวกพยาธิที่มีผลต่อตับ ปอด หรือสมองจะอันตรายมาก โดยทั่วไปพยาธิจะมี 3 ชนิด คือ

              - พยาธิตัวแบน เช่น พยาธิตัวตืด ทั้งพยาธิตัวตืดหมูและตืดวัว พบมากประเทศไทยมาก

              - พยาธิตัวกลม เช่น พยาธิปากขอ พยาธิเส้นด้าย พยาธิตัวจี๊ด พยาธิไส้เดือน พยาธิแส้ม้า พยาธิสตรองจิลอยเดส

              - พยาธิใบไม้ เช่น พยาธิใบไม้ตับ และพยาธิใบไม้ในเลือด

        ซึ่งยาถ่ายพยาธิมีหลายแบบที่ยอกมาใช้วันนี้ที่เราคุ้นชินยี่ห้อ มีชื่อสามัญว่า มีเบนดาโซล (Mebendazole) สำหรับพยาธิตัวกลม ซึ่งในท้องตลาดก็หลายชื่อการค้า เช่น ฟูก้าคาร์, เบนดาโซล, เบนด้า 500, เบนฟู 500 และอีกเยอะ ซึ่งจะมีทั้งแบบเม็ดและแบบน้ำแขวนตะกอน

        โดยกลไกการออกฤทธิ์ของยามีเบนดาโซลนี้ เมื่อเรากินเข้าไป ตัวยาจะทำลายการสร้างท่อลำเลียงอาหารภายในลำไส้พยาธิ หรือปิดกั้นการดูดกลืนสารอาหารอื่น ๆ เช่น น้ำตาลกลูโคส เมื่อพยาธิขาดสารอาหาร มันก็จะตายในที่สุด หรือบางชนิดอาจจะมีการฟักไข่ออกลูหลายออกมาแล้ว ยาตัวนี้ก็จะไปทำลายไม่ให้มันโตได้ ยานี้จะดูดซึมได้น้อย และจะถูกส่งไปตับเพื่อเปลี่ยนโครงสร้าง ก่อนจะถูกขับออก เมื่อทานไป 3-6 ชั่วโมง ตัวยาครึ่งหนึ่งจะถูกขับออกมากับอุจจาระ ขับทางปัสสาวะก็มีบ้าง แต่น้อยมาก

        จริง ๆ แล้วการที่เห็นเด็กผอมแห้ง อย่าคิดว่าเป็นพยาธิอย่างเดียวนะคะ เพราะมันอาจเกิดได้หลายสาเหตุ เช่นกรรมพันธุ์ หรือ โรคอื่น ๆ  ไม่ควรไปซื้อยาถ่ายพยาธิให้เด็กกินบ่อย หรือกินเป็นประจำทุกปี ในกรณีที่เราไปซื้อถ่ายพยาธิไปซื้อตามร้านยา เราสามารถปรึกษาเภสัชได้อยู่แล้ว ซึ่งเภสัชหรือคุณหมอจะแนะนำว่าต้องทานแบบไหน ยังไง และเลี่ยงไม่ให้เด็กที่มีอายุต่ำกว่าเท่าไหร่  คนท้องหรือคนให้นมบุตรไม่ควรทาน ข้อมูลเหล่านี้สำคัญมาก ๆ ค่ะ