ไฟแบบไหนใช้น้ำดับไม่ได้

        ตามความเข้าใจของหลาย ๆ คน น้ำคือสิ่งที่ช่วยดับไฟได้ แต่น้ำไม่สามารถดับไฟได้ทุกประเภทได้ ซึ่งไฟสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ และแน่นอนว่าการดับไฟบางประเภทด้วยน้ำดับมันไม่ได้ผล วันนี้เรามาดูกันค่ะว่าไฟแบบไหนที่ใช้น้ำดับได้ และแบบไหนที่ใช้น้ำดับไม่ได้

        ก่อนอื่นเรามาเรื่องรู้ปัจจัยการเกิดไฟก่อนนะคะ โดยปัจจัยในการเกิดไฟจะมี 3 องค์ประกอบหลัก คือ เชื้อเพลิง อากาศหรือออกซิเจน และความร้อน หรือแหล่งกำเนิดไฟ การจะดับไฟได้จะต้องตัดปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งออกไป ซึ่งไฟสามารถแบ่งได้ 5 แบบ คือประเภท A B C D และ K

        ไฟประเภท A  คือไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงธรรมดา เช่น ฟืน ฟาง ยาง ไม้ ผ้า กระดาษ พลาสติก หนังสติ๊ก หนังสัตว์ วิธีการดับไฟประเภทนี้ดีที่สุดคือการใช้น้ำ

        ไฟประเภท B เกิดจาของเหลวจำพวกน้ำมันและแก๊ส เช่น น้ำมันทุกชนิด แอลกอฮอล์ ทินเนอร์ ยางมะตอย จารบี และก๊าซติดไฟทุก ชนิด เป็นต้น ของเหลวและแก๊สเหล่านี้ดับด้วยน้ำไม่ได้ เพราะมีน้ำหนักเบากว่าน้ำ เวลาเราเทน้ลงไปมันก็ลอยเหนือน้ำ ไฟยังติดได้อยู่ดี วิธีดับไฟประเภทนี้ดีที่สุดคือใช้ผงเคมีแห้งใช้ฟองโฟมคลุม

        ไฟประเภท C เช่น อุปกรณ์ไฟฟ้าทุกชนิด การสปาร์ค ไฟประเภทนี้ก็ดับด้วยน้ำไม่ได้ เพราะน้ำจะทำให้พวกอุปกรณ์ไฟฟ้าเสียหายได้ และที่สำคัญคือน้ำเป็นสื่อไฟฟ้าได้ ถ้าเราฉีดน้ำเข้าไปในขณะที่เครื่องใช้ไฟฟ้ายังไม่ตัด กระแสไฟฟ้าจะวิ่งย้อนกลับมาหาเรา เป็นอันตรายมาก ๆ  วิธีดับไฟประเภทนี้ดีที่สุดคือตัดกระแสไฟฟ้าแล้วจึงใชก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์หรือน้ำยาเหลวระเหยที่ไม่มี CFC ไล่ออกซิเจนออกไป

        ไฟประเภท D ไฟแบบนี้แทบจะไม่พบตามบ้านเรือนทั่วๆ ไป ส่วนใหญ่จะเกิดในห้องแลปหรือโรงงานอุตสาหกรรม  ไฟประเภทนี้ก็อย่างเช่น วัตถุระเบิด ผงแมกนีเซียม, ปุ๋ยยูเรีย (แอมโมเนียมไนเตรต) วิธีดับไฟประเภทนี้ดีที่สุดคือใช้สารเคมีเฉพาะ (ห้ามใช้น้ำเป็นอันขาด) ซึ่งต้องศึกษาหาข้อมูลแต่ละชนิดของสารเคมีหรือโลหะนั้นๆ

        ไฟประเภท K เป็นของเหลวจำพวกน้ำมันคล้ายแบบ B แต่เจาะจงว่าเกิดในครัว เช่น น้ำมันทำอาหาร น้ำมันพืช ไขมันสัตว์ติดไฟ อย่างที่เราเคยเห็นข่าวเวลาไฟลุกไหม้กะทะในขณะทอดอาหาร เพราะเกิดความร้อนมสูง ไฟประเภทนี้ก็ใช้น้ำดับไม่ได้ ซึ่งหลายคนอาจจะดับผิดวิธี โดยเทน้ำลงไปดับไฟ ทำให้เกิดไฟลุกหนักยิ่งกว่าเดิม อันตรายมาก ถ้าเป็นไฟที่ลุกไม่หนักการปิดวาล์วแก๊สเป็นเรื่องที่สามารถทำได้ หรืออาจจะหาฝาหม้อหรือวัสดุที่ทนไฟมาครอบปิดไว้ได้ เพื่อตัดวงจรการเกิดไฟ และวิธีดับไฟประเภทนี้ดีที่สุดคือ ใช้ถังดับเพลิงที่มีสารชนิดพิเศษที่สามารถดับไฟชนิดนี้โดยเฉพาะซึ่งตามบ้านเรือนอาจจะไม่มี แต่ถ้าเป็นตามร้านอาหารน่าจะต้องมีถังดับเพลิงที่สามารถดับไฟประเภทนี้ได้

        การที่เราได้ยินเสมอว่าเวลาไฟไหม้ ให้ใช้น้ำมาดับไฟ จริงแล้วมันไม่เสมอไป ที่เราใช้น้ำเพราะน้ำเป็นของใกล้ตัวและหาง่ายที่สุด และที่เราเห็นหน่วยดับเพลิงดับใช้น้ำดับไฟ เพราะเวลาไฟไหม้ ส่วนหนึ่งมันจะลามไปรอบ ๆ นักดับเพลิงจะดับไฟที่ลามรอบ ๆ ก่อนเพื่อเข้าให้ถึงจุดกำเนิดไฟ เช่น เกิดเหตุไฟไหม้จากแก๊สระเบิดเผาไหม้บ้านเรือน ไฟที่ลามนั้นจัดเป็นไฟประเภทเอ สามารถดับได้ด้วยน้ำและจะต้องใช้น้ำเยอะมาก ๆ แบบไม่จำกัด แต่ถ้าดับจุดที่เป็นต้นกำเนิด จะต้องใช้วิธีดับที่ถูกต้อง สรุปก็คือไฟที่สามารถใช้น้ำดับได้ก็คือไฟประเภทเอเท่านั้น