สาวชาวไตลื้อ ที่สิบสองปันนา “ สาวตัวดี หรือ บ่าวตัวดี “

5 เมษายน 2565 (11:30) โพสท์โดย ลูกสาวอบต

สาวชาวไตลื้อ ที่สิบสองปันนา “ สาวตัวดี หรือ บ่าวตัวดี “ เป็นคำที่สุภาพหมายถึง สาวคนสวย หรือ หนุ่มรูปหล่อ

เมืองฮำ หรือ กาหลั่นป้า ชุมชนไทลื้อที่ใหญ่แห่งหนึ่งของสิบสองปันนา ห่างจากเชียงรุ่งประมาณ 27 กิโลเมตร ในตอนเช้า ตลาดเช้าของกาหล่านป้านับเป็นตลาดขนาดใหญ่ ที่ยังพบเห็นวิถีชีวิตของชาวไทลื้อที่เต็มไปด้วยสีสันแห่งหนึ่งที่ยังหลงเหลือในปัจจุบัน

ในตลาดเต็มไปด้วยสินค้าตั้งแต่ผักสดหลายชนิดมาวางขายกัน มีผลไม้มากมาย เช่น ท้อ แอปเปิ้ล ลูกไหน ลิ้นจี่ เครื่องเทศ สมุนไพร และเครื่องยาจีน ไว้ขายมากมาย

จากตลาดเลยเข้าไปเที่ยวชม หมู่บ้านวัฒนธรรมไทลื้อ ซึ่งหมู่บ้านนี้แม้จะเป็นหมู่บ้านที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าไปเที่ยวชมวิถีชีวิตชาวไทลื้อโดยเฉพาะ แต่ก็ต้องชมว่าเขายังคงรักษารูปแบบของหมู่บ้านดังเดิมไว้เป็นอย่างดี นักท่องเที่ยวสามารถเดินเข้าไปเที่ยวชมในหมู่บ้าน ซึ่งแต่ละหมู่บ้านจะปลูกเรือนใต้ถุนสูงหลังคาดินตามแบบฉบับของชาวไทลื้อ

ภายในบ้านมีบริเวณรอบเรือนไว้ปลูกผัก เช่น พริก ขิง ข่า ตะไคร้ ชะอม ไว้ประกอบอาหารในชีวิตประจำวัน ไม่ต้องไปหาซื้อที่ตลาด และยังปลูกผลไม้พื้นบ้านอย่างขนุน มะม่วง ไว้เป็นร่มเงาและกินลูก ใต้ถุนบ้านใช้เป็นที่เก็บเครื่องมือการเกษตรและนั่งทำงาน เช่น จักตอก ทอผ้า แต่ละหลังสะอาดสะอ้านหน้าอยู่ บางหลังมีแผงขายของที่ระลึกไว้ให้เลือกซื้อกัน

บ้านบางหลังมีป้ายเชื้อเชิญให้นักท่องเที่ยวขึ้นไปเยี่ยมชมบนบ้าน บางบ้านมีสาว”ตัวดี” แต่งกายชุดไทลื้อเป็นผู้เชื้อเชิญ “ตัวดี” นั้นภาษาไทลื้อเรียกกันอย่างยกย่องชมเชยว่า “รูปสวย หรือ รูปหล่อ” คำทักทายจะทักทายกันว่า “สาวตัวดี หรือ บ่าวตัวดี” จึงเป็นคำที่สุภาพหมายถึง สาวคนสวย หรือ หนุ่มรูปหล่อ

หลังจากเชื้อเชิญขึ้นเรือนแล้ว แม่สาวตัวดีก็รินน้ำชาต้อนรับ พร้อมทั้งชี้ชวนให้ดูภายในเรืองของชาวไทลื้อที่มีลักษณะเปิดโล่ง แบ่งส่วนหนึ่งของเรือนที่ต่อกับนอกชานเป็นครัวโถงโล่งมีพื้นที่เอนกประสงค์ไว้รับแขกตั้งวงกินข้าว นั่งเล่น นั่งคุยกัน จะมีการกั้นห้องก็เฉพาะห้องนอน แต่ก็เป็นห้องนอนรวมของสมาชิกทุกคนในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นพ่อ แม่ ลูกสาว ลูกชาย แต่จะมีพื้นที่กางมุ้งกันคนละมุม

โดยสีของมุ้งจะต่างกัน ผู้สูงอายุนอนมุ้งสีดำ คนที่แต่งงานแล้วนอนมุ้งสีแดง ส่วนสาวๆ ที่ยังไม่แต่งงานจะนอนมุ้งสีขาว วัฒนธรรมของไทลื้อนั้นผู้หญิงจะเป็นใหญ่ในครอบครัว ผู้ชายที่แต่งงานกับสาวไทลื้อจะต้องเป็นเขยของบ้านหญิงสาว และหากชายหนุ่มคนใดติดอกติดใจลูกสาวบ้านใด ก็จะต้องไปกินไปนอนไปอยู่ช่วยทำงานที่บ้านสาวผู้นั้นเป็นเวลา 3 ปี

เพื่อดูว่าสู้งานและขยันขันแข็งเพียงใดก่อนที่จะได้แต่งงาน และยังต้องถูกกันให้กางมุ้งนอนคนเดียวอยู่กลางห้องโถง ไม่ได้มีสิทธิ์เข้าไปนอนในห้องเหมือนสมาชิกในบ้านคนอื่นๆ สำหรับหนุ่มที่สวมแว่นสายตามีสิทธิพิเศษกว่าคนอื่นตรงที่ลดเหลือการไปช่วยงานบ้านหญิงสาวแแค่ปีครึ่ง เพราะคนที่สวมแว่นตาคนไทลื้อคิดว่าเป็นคนที่มีความรู้