Lunatic Express: รถไฟที่ให้กำเนิดเคนยา

เมื่อกว่าร้อยปีก่อนก่อนที่ชาวยุโรปจะก้าวไปสู่สิ่งที่ตอนนี้คือเคนยาผู้เผยพระวจนะของชนเผ่าชื่อ Kimnyole ได้พูดถึง "งูเหล็ก" ที่ร้ายกาจซึ่งจะเลื้อยไปตามที่ราบหญ้ากินวัวควายปล้นดินแดนและสร้างความหายนะ ระหว่างทาง. เขากล่าวว่าสัตว์ร้ายจะนำชาวต่างชาติที่ไม่เคยเห็นมาก่อนตัวหนึ่งที่มีผมสีแดงแปลก ๆที่สักวันหนึ่งจะครองดินแดนของพวกเขา แม้ว่า Kimnyole จะไม่สามารถทราบรายละเอียดได้ แต่คำทำนายของเขาก็ชัดเจนในเรื่องหนึ่งนั่นคือความยากลำบากสำหรับผู้คนของเขา

"งูเหล็ก" คือรถไฟสายเคนยา - อูกันดาหรือ "Lunatic Express" ตามที่สื่อมวลชนอังกฤษชอบเรียกกันเพราะสิ้นเปลืองความมั่งคั่งและชีวิตมนุษย์จำนวนมหาศาลในระหว่างการก่อสร้าง ชนเผ่าที่อาศัยอยู่ในภูมิภาคนี้ต่อต้านการสร้างทางรถไฟ ด้วยความกล้าหาญที่ได้รับชัยชนะจากชนเผ่าใกล้เคียงชาว Nandi จึงทำสงครามกับคนผิวขาวด้วยผลลัพธ์ที่คาดเดาได้ เมื่อถึงเวลาที่ Nandi ยอมแพ้อาวุธหลายพันคนก็ตาย

ในขณะที่คำทำนายของ Kimnyole กลายเป็นความจริง“ งูเหล็ก” ได้เปลี่ยนแปลงดินแดนอย่างมากและชีวิตของชาว Nandi ในแบบที่ Kimnyole ไม่สามารถคาดเดาได้

ทางรถไฟเริ่มขึ้นในช่วงเวลาที่มหาอำนาจของยุโรปกำลังแย่งชิงชิ้นส่วนของแอฟริกาอย่างบ้าคลั่ง เป็นช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และชาวอาณานิคมในยุโรปหลายคนได้ตั้งเสาการค้าเล็ก ๆ ตามแนวชายฝั่ง แต่มีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่กล้าเข้าไปในการตกแต่งภายในที่ไม่เป็นมิตร ปัจจุบันชาวอังกฤษส่วนใหญ่อยู่ในอียิปต์แอฟริกาใต้และแอฟริกาตะวันออกซึ่งเป็นภูมิภาคที่กว้างใหญ่บนชายฝั่งตะวันออกซึ่งต่อมาจะแตกออกเป็น 20 ประเทศ ฝรั่งเศสยึดครองแอฟริกาตะวันตกและจากที่นั่นพวกเขาค่อยๆรุกเข้าสู่การตกแต่งภายในของแอฟริกาโดยมีเป้าหมายในที่สุดคือการสร้างอาณาจักรที่ทอดยาวจากตะวันออกไปตะวันตก อังกฤษพยายามขัดขวางความก้าวหน้าของเจ้าอาณานิคมฝรั่งเศสโดยการสร้างทางรถไฟเชื่อมท่าเรือมอมบาซาไปยังชายฝั่งตะวันออกของทะเลสาบวิกตอเรียซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำไนล์ในที่สุดก็ควบคุมแม่น้ำไนล์ได้เอง แม่น้ำ, ซึ่งตัดผ่านทวีปจากใต้ไปเหนือจะป้องกันไม่ให้ประเทศคู่แข่งใด ๆ ก่อตั้งอาณาจักรตะวันออก - ตะวันตกได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้การควบคุมแม่น้ำไนล์ยังมีข้อได้เปรียบทางการค้าอย่างมาก

ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2438 จอร์จไวท์เฮาส์วิศวกรชาวอังกฤษได้รับมอบหมายให้สร้างทางรถไฟเคนยา - ยูกันดาแล่นไปยังท่าเรือมอมบาซาโดยมีเพียงภาพร่างของเส้นทางรถไฟเท่านั้น แนวมหากาพย์จะยืดออกไปเป็นพันกิโลเมตรและจะเป็นหนึ่งในโครงการวิศวกรรมที่ใหญ่ที่สุดในยุคนั้นที่ดำเนินการโดยอังกฤษ Whitehouse ค้นพบว่าไม่เพียง แต่โครงการจะมีค่าใช้จ่ายสูงมากงานนี้ยังต้องเหนื่อยหนักอีกด้วย ทางตะวันตกของมอมบาซาเป็นพื้นที่ที่ไม่มีน้ำกว้างใหญ่ที่คาราวานส่วนใหญ่หลีกเลี่ยง ยิ่งไปกว่านั้นทางรถไฟจะผ่านทุ่งหญ้าสะวันนาระยะทาง 500 กม. และมีหินขัดที่เต็มไปด้วยสิงโตและยุงมากมาย จากนั้นบริเวณที่สูงของภูเขาไฟก็ถูกแบ่งออกเป็น Great Rift Valley ที่มีความกว้าง 80 กม. ซึ่งจมลงไป 2,000 ฟุตจากที่ราบ 150 กม. สุดท้ายไปยังชายฝั่งของทะเลสาบคือที่ลุ่มที่เปียกชื้น

การก่อสร้างทางรถไฟเริ่มขึ้นที่มอมบาซาในปีพ. ศ. 2439 และเส้นทางดังกล่าวได้ดำเนินไปสู่จุดสิ้นสุดบนชายฝั่งด้านตะวันออกของทะเลสาบวิกตอเรีย ในอีกห้าปีข้างหน้ามีวัสดุจำนวนมากมาถึงท่าเรือในมอมบาซา - ราว 200,000 ชิ้นรางนอน 1.2 ล้านชิ้นจานปลา 200,000 ชิ้นสลักเกลียวปลา 400,000 ตัวกุญแจเหล็กและคานเหล็ก 4.8 ล้านอัน นอกจากนี้ยังต้องนำตู้รถไฟ, เทนเดอร์, รถตู้เบรก, เกวียนบรรทุกสินค้าและโบกี้โดยสารเข้ามามีการสร้างโกดังที่พักสำหรับคนงานสร้างโรงซ่อมและโรงฝึก เมืองชายฝั่งทะเลที่เงียบสงบของมอมบาซาถูกเปลี่ยนเป็นท่าเรือที่ทันสมัยอย่างรวดเร็ว

คนงานเกือบทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้างเส้นมาจากบริติชอินเดีย ความคาดหวังของเงินเดือนประจำอาหารฟรีและการเดินทางฟรีดึงดูดให้คนงาน 37,000 คนและช่างฝีมือที่มีทักษะเข้ามาสมัครงาน ภายในปีแรกพนักงานครึ่งหนึ่งถูกตรึงด้วยโรคมาลาเรียโรคบิดและโรคเขตร้อนอื่น ๆ ความร้อนทำให้คนพิการและพายุฝุ่นปิดปากคนงาน สภาพอากาศเลวร้ายมากจนผู้เขียน MF Hill ตั้งข้อสังเกตไว้ในประวัติศาสตร์การรถไฟอย่างเป็นทางการของเขาว่า“ ราวกับว่าจิตวิญญาณของแอฟริกาไม่พอใจการบุกรุกทางรถไฟของคนผิวขาว”

ปิดการโหลดหม้อไอน้ำหัวรถจักรที่ท่าเรือ Kilindini, มอมบาซา เครดิตภาพ: Thee Agora

หัวรถจักรถูกขนถ่ายที่มอมบาซา เครดิตภาพ: Graham Roberts

หนึ่งในบทที่น่ากลัวที่สุดในการสร้างทางรถไฟเกิดขึ้นในปีพ. ศ. 2441 ระหว่างการสร้างสะพานข้ามแม่น้ำ Tsavo สิงโตกินคนคู่หนึ่งสะกดรอยตามที่ตั้งแคมป์ลากคนงานออกไปขณะที่พวกเขานอนในเต็นท์ตอนกลางคืน การโจมตีดำเนินต่อไปเป็นเวลาสิบเดือนในระหว่างที่มีการอ้างว่ามีเหยื่อมากกว่าร้อยราย คนงานหลายร้อยคนหนีออกจากเมือง Tsavo และการก่อสร้างก็เกือบหยุดชะงัก ในที่สุดสิงโตก็ถูกฆ่าตายหลังจากเฝ้าติดตามและล่อเหยื่ออย่างระมัดระวังหลายวัน

คนงานประมาณ 2,500 คนเสียชีวิตในระหว่างการก่อสร้างทางรถไฟ - สี่คนต่อระยะทางที่วางไว้ ประมาณ 6,700 คนตัดสินใจที่จะอยู่เบื้องหลังสร้างชุมชนอินเดียแห่งแรกในเคนยา ส่วนที่เหลือกลับบ้าน

ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสำหรับการก่อสร้างทางรถไฟถูกตรึงไว้ที่ 5 ล้านดอลลาร์ แต่ต้องใช้เงิน 9 ล้านดอลลาร์อังกฤษในการสร้างสร้างความไม่พอใจอย่างมากในรัฐสภาและสื่อมวลชน ก่อนที่การก่อสร้างจะเริ่มขึ้น แต่ก็มีหลายคนที่ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดนี้ ฝ่ายตรงข้ามคนหนึ่ง Henry Labouchèreสมาชิกรัฐสภาตอบกลับอย่างเย้ยหยันต่อการสนับสนุนโครงการของ George Curzon รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอังกฤษในรูปแบบของบทกวีที่มีชื่อเสียงในขณะนี้ :

สิ่งที่จะไม่มีค่าใช้จ่ายใด ๆ ที่คำพูดไม่สามารถแสดงออกได้
สิ่งที่เป็นวัตถุที่สมองไม่สามารถคาดเดาได้ว่า
มันจะเริ่มจากที่ใดไม่มีใครคาดเดา
ได้ว่าจะไปที่ไหนก็ไม่มีใครรู้
การใช้มันคืออะไรไม่มีใครสามารถคาดเดา
ได้ว่ามันจะพกพาไปที่ไหนไม่มีใครสามารถกำหนดได้
และถึงแม้จะมีการบรรยายที่เหนือกว่าของ George Curzon
แต่ก็เห็นได้ชัดว่าไม่มีอะไร แต่เป็นเรื่องบ้าๆ

นี่เป็นครั้งแรกที่มีการใช้คำว่า“ คนบ้า” เพื่ออธิบายทางรถไฟซึ่งเป็นคำที่มักจะเกี่ยวข้องกับทางรถไฟ คำว่า“ Lunatic Express” ออกมามากในเวลาต่อมาซึ่งได้รับการประกาศเกียรติคุณโดย Charles Miller ในหนังสือThe Lunatic Express: An Entertainment in Imperialism ในปี 1971

แต่คนอื่น ๆ เรียกมันว่า“ รถไฟที่กล้าหาญที่สุดในโลก” วินสตันเชอร์ชิลล์อธิบายถึงการสร้าง Lunatic Line ว่าเป็น "นิทรรศการที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของศิลปะการโกงกินของอังกฤษ"

ในอีกหนึ่งร้อยปีข้างหน้าทางรถไฟมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาภูมิภาคเปิดการตกแต่งภายในของแอฟริกาตะวันออกและเชื่อมต่อกับชายฝั่ง ก่อนถึงทางรถไฟไนโรบีเป็นหนองน้ำที่ไม่มีใครอยู่ ที่นี่ไวท์เฮาส์ตัดสินใจสร้างบ้านครึ่งทางพร้อมคลังเก็บสินค้าและลานกั้น ปัจจุบันไนโรบีเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเคนยามีประชากรมากกว่า 3 ล้านคน

Charles Eliot ผู้บัญชาการของบริติชแอฟริกาตะวันออกระหว่างปี 2443 ถึง 2447 กล่าวว่า “ ไม่ใช่เรื่องแปลกที่ประเทศหนึ่งจะสร้างทางรถไฟ แต่เป็นเรื่องแปลกที่ทางรถไฟจะสร้างประเทศขึ้นมา”

ทางรถไฟยังคงใช้งานต่อไปเป็นเวลา 116 ปีจนถึงปี 2560 เมื่อรถไฟขบวนสุดท้ายวิ่งระหว่างมอมบาซาและไนโรบี เส้นทางนี้ถูกยึดครองโดยบริการรถไฟที่เร็วกว่าซึ่งมีเส้นที่วิ่งขนานไปกับรถไฟยูกันดาเดิม

ทีมคนงานรถไฟที่ตัดใกล้ Voi เครดิตภาพ: Thee Agora

รถไฟออกจากสถานีไนโรบี 1900 เครดิตภาพ: Thee Agora

การสร้างสะพาน Tsavo เครดิตภาพ: Thee Agora

สถานีรถไฟ Tsavo เครดิตภาพ: Thee Agora

ภายในรถบรรทุกบุฟเฟ่ต์ชั้นสูง เครดิตภาพ: Thee Agora 

อาหารเช้าบน Lunatic Express เครดิตภาพ: Michał Huniewicz / Flickr

Lunatic Express แล่นผ่านสลัมของ Kibera ชานเมืองไนโรบี เครดิตภาพ: AUCD / Flickr