ชุดไทยกับลิขสิทธิ์ของคนในชาติ ถึงเวลาแล้วหรือยังที่จะถือเป็นวาระของชาติ?

#ชุดไทยพระราชนิยม คือลิขสิทธิ์ของชนชาติไทย แม้จะมีการทำสำเนาจากชาติอื่นที่ไม่กล่าวถึงหรือยึดถือไปเป็นแบบของตน แต่"ลิขสิทธิ์" หรือ Copyright ก็เป็นของคนไทยแต่เพียงประเทศเดียว

นางมาลี โชคล้ำเลิศ อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยกรณีสื่อออนไลน์นำเสนอข่าวต่างชาติก๊อปปี้ชุดไทยขายทางอินเทอร์เน็ต (รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านได้นำแบบชุดไทยพระราชนิยมของไทยไปดัดแปลงแล้วอ้างว่าเป็นชุดประจำชาติของตนเอง) และมีประชาชนสงสัยว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่ว่า

" โดยทั่วไปงานออกแบบเสื้อผ้าหรือเครื่องแต่งกายอาจได้รับความคุ้มครองโดยลิขสิทธิ์ (Copyright) หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ (Design)

ทั้งนี้ ถ้าเป็นงานลิขสิทธิ์ จะต้องมีลักษณะเป็นงานสร้างสรรค์ที่ไม่ได้ลอกเลียนงานของผู้อื่น และจะได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยไม่ต้องจดทะเบียน

ซึ่งงานลิขสิทธิ์มีอายุการคุ้มครองจำกัด โดยทั่วไปจะมีอายุตลอดชีวิตของผู้สร้างสรรค์กับอีก 50 ปี ภายหลังผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย สำหรับการเอาผิดผู้ที่ละเมิดงานด้านลิขสิทธิ์จะต้องทราบว่าผู้ใดเป็นเจ้าของผลงานและต้องเข้าเงื่อนไขอายุการคุ้มครอง โดยให้ผู้เป็นเจ้าของไปฟ้องร้องเอาโทษกับผู้ละเมิด

ในกรณีการออกแบบผลิตภัณฑ์ การจะได้รับการจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ จะต้องเป็นการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ มีรูปแบบที่แตกต่างไปจากเดิม ผลิตในระบบอุตสาหกรรมได้ โดยจะมีอายุการคุ้มครอง 10 ปี นับแต่วันยื่นขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์

*ดังนั้นจะเห็นได้ว่าลิขสิทธิ์และการออกแบบผลิตภัณฑ์มีอายุการคุ้มครองที่จำกัด จึงอาจทำให้ชุดไทยที่สร้างสรรค์ขึ้นจากการปรับปรุงพัฒนาเครื่องแต่งกายไทยสมัยต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับยุคสมัยไม่เข้าข่ายทรัพย์สินทางปัญญาที่จะได้รับความคุ้มครองในปัจจุบันเหมือนกรณีชุดกิโมโนของญี่ปุ่น ชุดอ๋าวใหญ่ของเวียดนามที่ปัจจุบันมีคนนำเอามาดัดแปลง"

อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวเพิ่มเติมว่า

"ทางออกที่น่าจะเหมาะสมสำหรับเรื่องนี้ คือ ประเทศไทยจะต้องประชาสัมพันธ์ชุดประจำชาติของไทยที่เป็นมาตรฐาน ไม่ว่าจะเป็นชุดไทยเรือนต้น ชุดไทยจิตรลดา ชุดไทยอมรินทร์ ชุดไทยบรมพิมาน ชุดไทยจักรี เป็นต้น ให้เป็นที่รู้จักแพร่หลาย ซึ่งความงดงามของชุดไทยอยู่ที่วิธีการตัดเย็บที่ประณีต การใช้ผ้าไทยที่มีลวดลายงดงาม ประกอบกับแบบการตัดเย็บที่ถูกต้องได้มาตรฐาน ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นเอกลักษณ์ของชุดไทยที่มีความแตกต่างจากการตัดเย็บโดยชาติอื่น

นอกจากนี้คนไทยต้องมีส่วนช่วยในการเผยแพร่ สวมใส่ชุดไทยแบบต่างๆ ในโอกาสที่เหมาะสม เพื่อให้ต่างชาติเห็นถึงความงดงามที่แท้จริงของชุดไทยด้วย"

***************************************************************

ส่วนเสริมของเจ้าของกระทู้ ขอเสริมว่า

"ชุดไทยพระราชนิยม คืองานออกแบบซึ่งเป็นรูปแบบมาตรฐานสำหรับสังคมไทย เป็นชุดที่พัฒนาขึ้นเพื่อให้ชาวไทยได้นำมาใช้ในวาระและโอกาสต่างๆตามกาลเทศะ ซึ่งเป็นดั่งเครื่องแบบและความภาคภูมิใจของคนในชาติในการส่งเสริมและธำรงเอกลักษณ์วัฒนธรรมไม่ให้ใครลอกเลียนแบบ 
ส่วนประเทศเพื่อนบ้าน ต่อให้เลียนแบบชุดไทยพระราชนิยมไปดัดแปลงอย่างไรก็ตามแต่ ก็ถือได้ว่าเป็นของผิดที่ละเมิดลิขสิทธิ์ที่ไม่น่ายกย่อง นำเสนอต่อสายตาชาวโลกได้ไม่เต็มปาก 

กลับกันยังสะท้อนถึงความไร้รากและความไม่รู้ไม่เข้าใจเกี่ยวกับวิวัฒน์ทางวัฒนธรรมของตนเอง มิหนำซ้ำยังเป็นการดูแคลนเสื้อผ้าดั้งเดิมของประเทศตนเองว่าไม่สวยงามไม่น่ายกย่อง แต่กลับมาชื่นชมและเชิดชูชุดประจำชาติไทยนี้แทน 

กลายเป็นสังคมที่ไม่มีความภาคภูมิใจตนเอง ไล่เคลมวัฒนธรรมชาติอื่น ต้องคอยตาม คอยสอดส่องผลงานคนไทยอยู่ร่ำไป อย่างไม่ละอายแก่ใจตนเอง