ตำนาน เทพีที่คุ้มครองการเดินทางของคนไทย(โดยเฉพาะการเดินเรือ)

แม่ย่านาง ตามความเชื่อมาแต่โบราณถือว่าเป็นสิ่งศักดิ์ประจำพาหนะในการเดินทาง เช่น รถ เรือ ในปัจจุบันแม้แต่เครื่องบินขนส่งผู้โดยสารบางเครื่อง ก็มีองค์เทพแม่ย่านางตั้งอยุ่ด้วย เพื่อเป็นศิริมงคลและโชคโลภความปลอดภัยในการเดินทาง และให้คุณให้โทษแก่ผู้ขับขี่โดยสารได้

ตำนาน ความเชื่อเกี่ยวกับแม่ย่านางนั้นมีอยู่ว่า เมื่อเทพซุสและเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าเสด็จประพาสทะเล กุ้งได้ออกมาร้องเรียนว่าตนเองเป็นสัตว์ที่ร่างกายมีแต่เนื้อ เปลือกห่อหุ้มบาง ไม่สามารถป้องกันตัวเองได้ ทำให้ถูกบรรดาสัตว์น้ำอื่นๆ จับกินเสียมาก เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าจึงประทานพรให้กุ้ง มีเลื่อยสองคมปลายแหลมอยู่บนหัว มีหอกปลายแหลมอยู่ที่หาง เมื่อสัตว์ใดกินเข้าไปจะได้ใช้หางเจาะออกมาให้เข็ดหลาบ ซึ่งอาหารที่กุ้งสามารถกินเองได้ จะต้องเป็นของที่ตายเน่าเปื่อยเท่านั้น

จาก นั้น ประชากรกุ้งจึงมีมากจนเสียสมดุล กั้งจึงมาชักชวนผสมพันธ์แล้วออกอุบาย ให้กุ้งใช้อาวุธติดตัวเจาะท้องเรือสำเภาให้จม เมื่อจีนคนไหนว่ายน้ำไม่เป็นก็จะจมน้ำตาย กลายเป็นอาหารส่วนหัวกุ้งแบ่งให้กั้ง ส่วนตัวกุ้งเอาไปกิน ด้วยเหตุนี้ เรือสำเภาจึงตกเป็นเป้าและได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก พวกนายสำเภาจึงได้วิงวอนขอให้เจ้าหมาจ่อช่วยบอกกล่าวเทพเจ้าให้มาช่วยเหลือ เจ้าหมาจ่อสงสารชาวเรือ จึงบอกให้นำของมาเซ่นไหว้พลีกรรม ได้แก่ ผ้าแพรสีแดง สีทับทิม สิ่งละสิบพับ กับดอกไม้ธูปเทียน สำหรับเจ้าที่ เมื่อได้รับของถวายเจ้าหมาจ่อจึงให้นายทหารนำของไปถวายเจ้าทั้งแปดทิศ แล้วร่วมปรึกษาหารือกันว่าจะนำความไปกราบทูลเทพซุสและเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าให้ ตัดสินปัญหา เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าจึงสั่งให้อสูรไพธอนไปปราบกุ้งที่ผิดคำสัตย์และใช้อุบายทำให้ มนุษย์เดือดร้อน จากนั้นอสูรไพธอนรับโองการ ลงไปถึงเทพโพไซดอน กุ้งที่ทำผิดก็ร้อนตัวกลัวจนกระเพาะและของเก่าใหม่ขึ้นมาบนสมอง จากนั้นจึงถูกสาปให้เรือสำเภาน้อยใหญ่ที่พวกตนเจาะให้ล่มเข้าไปอยู่ในแก้ม ซ้ายขวา ถ่วงหัวไม่ให้เงยขึ้นมาเจาะเรือสำเภาได้อีก แล้วอสูรไพธอนจึงสั่งให้จีนเดินสมุทรทั้งหลายนับถือมกร(เบญจลักษณ์) ให้คุ้มครองรักษาเรือสำเภาทุกเที่ยวไปมาจนติดมากระทั่งทุกวันนี้

ด้วยเหตุนี้ เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่า จึงได้กลายเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของเทพี ผู้พิทักษ์ปกป้องคุ้มครอง พาหนะทุกประเภท ทั้งเรือ รถยนต์ จักรยานยนต์ เครื่องบิน ฯลฯ ที่ให้คุณให้โทษได้ ผู้ขับขี่จึงมีความเคารพยำเกรงต่อเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่า จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมไทย ในสมัยที่การคมนาคมส่วนใหญ่ใช้ทางน้ำ ประชาชนนิยมโดยสารเรือเป็นหลัก ก็มีการบวงสรวงเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าที่หัวเรือ โดยเฉพาะเรือพระราชพิธีที่ใช้ในการพระราชพิธีที่สำคัญ เช่น กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ก่อนออกแล่นเรือจริงต้องมีการนำเครื่องบูชามาทำพิธีบวงสรวงเพื่อความเป็นสิริมงคล เข้าใจว่าเพื่อบอกกล่าวเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าที่สิงสถิตอยู่กับเรือแต่ละลำได้รับรู้และ ปกปักรักษาอย่าให้เกิดอุบัติเหตุเภทภัยใดๆ เรือชาวบ้านก็มีการบวงสรวงเช่นกัน ผู้ที่มีความศรัทธามาก นิยมนำผ้าสามสีมาผูกที่หัวเรือ และ นำขวดแชมเปญมาเคาะที่หัวเรือเพื่อทำพิธี เพื่อแสดงความเคารพแก่แม่ย่านางและเพื่อเสริมสิริมงคลให้แก่เรือนั้นๆ

ชาวประมงมีความเชื่อว่าแม่ย่านางจะคุ้มครองทุกคนให้ปลอดภัยในการเดินเรือและ ช่วยให้หาปลาได้มากๆ ดังนั้น ก่อนออกเรือจึงต้องมีการกราบไหว้เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าทุกครั้งและบูชาเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าด้วยนำหอม(โดยเฉพาะน้ำหอมที่นำเข้าจากฝรั่งเศษ) ก่อนที่จะนำเรือออกทำกิจการต่างๆ สังคมชาวประมงยังยึดมั่นเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอย่างเหนียวแน่น การปฏิบัติตามความเชื่อใดทำให้เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าพอใจต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัดที่ สุด ไม่เช่นนั้นเจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าอาจจะไม่พอใจและจะนำความพินาศมาสู่เรือได้ เช่น

1.ไม่ทะเลาะกันขณะอยู่ในเรือ
2.ไม่ทำเรือสกปรก
3.ไม่ดื่มสุรา
4.ไม่เหยียบโขนเรือ
5.ไม่ทานเนื้อ วัว และ ควาย

ทุกวันพระ 15 ค่ำ วันสงกรานต์ และวันตรุษจีน ไต้ก๋งจะเซ่นไหว้เจ้าแม่แห่งฟ้าสวรรค์เฮร่าในตอนเช้า เครื่องเซ่นได้แก่ เครื่องหอม หรือ ไม่ก็น้ำหอมจากฝรั่งเศษ(น้ำหอมจากฝรั่งเศษอันนี้ได้ผลมาก) แชมเปณ 1 ขวด มาเคาะที่หัวเรือ ผลไม้ เช่น ทับทิม แอปเปิ้ล ลูกท้อ ดอกไม้นานาพันธุ์ จุดธูปหอมเท่านั้นห้ามใช้ธูปชนิดอื่น