เรื่องน่ารู้!! วิธีป้องกันอันตรายจาก ‘แมลงก้นกระดก’

เจ้าแมลงก้นกระดกนี้ มีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น ด้วงก้นกระดก , ด้วงก้นงอน  , ด้วงปีกสั้น ชื่อในภาษาอังกฤษก็คือ Rove beetles ลักษณะส่วนหัวจะเป็นสีดำ มีปีกสั้นๆ สีน้ำเงินเข้ม ส่วนช่วงท้องจะมีสีส้ม และจะมีสีดำอีกตรงส่วนก้น ลำตัวจะยาวประมาณ 7 - 8 มิลลิเมตร เวลาเกาะอยู่กับพื้นมักจะงดส่วนท้องขึ้นมา ทำให้มีลักษณะก้นกระดกขึ้นมา ทั่วโลกนั้นได้มีการค้นพบว่ามีมากกว่า 20 ชนิด แมลงก้นกระดกชอบอาศัยอยู่ตามพงหญ้าชื้นๆ ในช่วงฤดูฝนเราจะพบเจอบ่อยๆ เพราะมันจะหนีน้ำขึ้นมา และออกมาเล่นไฟในตอนกลางคืน

ถ้ามาเกาะบนตัวคุณ ห้ามตบมันเด็ดขาด เพราะในตัวมันมีสารพิษชนิดเหลว เมื่อสัมผัสผิวเราจะทำให้ผิวหนังบริเวณที่สัมผัสไหม้มักเเป็นรอยแปลกๆ
จากข้อความทางโซเชียล มีเดีย ที่ส่งต่อๆ กันมาเป็นทอดๆ เกี่ยวกับพิษภัยของ “ด้วงก้นกระดก” ที่เมื่อโดนกัดหรือต่อยแล้ว จะเกิดเป็นโรคผิวหนังอักเสบ จนอาจทำให้ถึงขั้นเสียชีวิตนั้น

ทางสมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทยขอยืนยันว่าโรคผิวหนังอักเสบจากแมลงก้นกระดก ชนิดนี้ไม่ได้เป็นโรคใหม่ ซึ่งมีการค้นพบในประเทศไทยหลายสิบปีแล้ว แต่ก่อนนี้มักพบบ่อยตามชานเมืองที่มีหนองน้ำ แต่ปัจจุบันพบบ่อยขึ้น ทั้งในต่างจังหวัดและกรุงเทพฯและในทุกฤดูกาล ส่วนต่างประเทศมีรายงานการระบาด เช่น ไต้หวัน อินเดีย อาฟริกา แต่ยังไม่เคยมีการรายงานว่าถึงแก่ชีวิต

“เตือนกันทั่วโลก ไปแล้วว่า แมลง ชนิดนี้ (ไม่ทราบว่าจะแปลชื่อเป็นภาษาไทยว่าอย่างไรดี) แต่ถ้ามาเกาะบนตัวคุณ ห้ามตบมันเด็ดขาด เพราะในตัวมันมีสารพิษชนิดเหลว เมื่อสัมผัสผิวเรา ตายลูกเดียวเลย บอกเด็ก ๆ เพื่อนๆด้วยว่าหากมีแมลงแบบนี้มาเกาะ ให้ใช้ปากเป่าไล่ก็ได้แล้ว ห้ามใช้มือตีมันเด็ดขาด หมอเน้นว่าถ้าแชร์เรื่องนี้ออกไปสักสิบคน อย่างน้อยช่วยชีวิตคนได้ถึงหนึ่งชีวิตเชียว” ข้อมูลจากโซเชียลมีเดีย

ข้อความนี้มีส่วนถูกต้อง คือ เมื่อโดนแมลงนี้ห้ามตบ เพราะในตัวมีสารพิษ แต่ที่ไม่ถูกต้องคือ ถึงแก่ชีวิต และแมลงตัวนี้บินไม่ได้ จึงไม่สามารถมาเกาะได้ ส่วนใหญ่ผู้ที่โดนจะไม่รู้สึกตัวจะทราบก็มีผื่นแล้ว ไม่เคยมีรายงานว่าถึงตาย และรูปที่ส่งมาเป็นตุ่มน้ำ พอง ไม่น่าจะเกิดจากแมลงชนิดนี้

สำหรับการป้องกันเมื่อโดนแมลงหรือเกิดอาการปวดแสบปวดร้อน ให้ล้างด้วยน้ำสบู่และน้ำสะอาดหลายๆครั้ง หรือใช้แอมโมเนียทาบริเวณที่โดนแมลงจะลดอาการแสบร้อนได้ ถ้าผื่นเป็นน้อยๆจะหายไปเองได้แต่ถ้ามีการติดเชื้อแทรกซ้อนต้องให้ยาปฎิชีวนะทาหรือรับประทานด้วย ถ้ามีแมลงมาเกาะพยายามอย่าตบ บดขยี้บนลงผิวหนังให้ปัดออกหรือกำจัดโดยวิธีอื่น

แมลงชนิดนี้ชอบไฟในเวลากลางคืน ดังนั้นไม่ควรเปิดไฟแรงสูงทิ้งไว้เพราะแสงไฟจะล่อแมลงเข้ามา จากการทดลองพบว่าแมลงจะชอบเข้ามาถ้าใช้แสงไฟนีออนหรือหลอดไฟที่มีแรงเทียนสูงกว่า 40 วัตต์ ดังนั้นประตู หน้าต่างควรบุด้วยมุ้งลวดที่มีความถี่มากๆเพื่อให้แมลงเข้ามาไม่ได้

ถ้าไม่แน่ใจว่าโดนแมลงหรือไม่แต่แสบๆร้อนๆให้ ทำความสะอาดผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน ทำความสะอาดบ้านมองหาตามผนังและเพดานใกล้หลอดไฟ อย่าเปิดไฟนอน และควรปิดประตูหรือหน้าต่างให้ดีก่อนที่จะเข้านอน

วิธีจัดการกับแผลหลังถูกด้วงก้นกระดกปล่อยน้ำกรด

2.1 ล้างด้วยน้ำเปล่าแบบไหลผ่าน แล้วล้างด้วยสบู่ เพราะมันปล่อยกรดเราต้องทำให้มันเป็นกลางโดยใช้ด่างที่หาง่ายที่สุดในบ้านคือเดินไปห้องน้ำแล้วล้างสบู่นี่ล่ะคะ

2.2 ข้อห้ามที่คุณห้ามทำหลังโดนแผลใหม่ๆ คือ คุณต้องห้ามเอามือไปโดนน้ำกรด แล้วใช้มือนั้นไปแตะต้อง หรือโดนส่วนใดๆ ของร่างกายเด็ดขาดเพราะช่วงโดนใหม่ๆเป็นช่วงวิกฤติมาก ทุกที่ที่มือคุณไปโดนจะมีแผลตุ่มแดง ใสคล้ายงูสวัด ขึ้นมากภายใน 24-48 ชม. รีบๆ ล้างมือล้างสบู่เสียนะ

2.3 ถ้าเพิ่งมารู้ตัวว่าโดนน้ำกรดมันเข้าแล้วโดนเมื่อไหร่ไม่รู้แต่ตุ่มขึ้นมาแล้วเรียบร้อย อย่างเช่นดิฉัน ก็ต้องทำควรสะอาดไม่ให้แผลติดเชื้อ ไม่งั้นหนองจะตามมา (เหมือนดิฉันอีกแล้ว) วิธีทำความสะอาดแผลที่มีหนองคือ

1) ต้องล้างด้วยน้ำเกลือล้างแผล

2) เช็ดให้แห้งด้วยผ้าก็อซสะอาด

3) ใช้แอลกอฮอล์เช็ครอบแผลโดยเช็ควนออกจากแผล (ถ้าเช็คเข้าสิ่งสกปรกก็จะเข้าแผลคุณ)

4) ทาแผลด้วยเบตาดีนที่รอบแผลด้วย (อันนี้ไม่ต้องก็ได้ ลองศึกษาหรือถามหมอดูอีกที)

5) ถ้าแผลมีหนองใช้ยาที่มีสารฆ่าเชื้อด้วย มีหลายยี่ห้อฉันใช้ตัวยา เบต้าเมทาโซน/ นีโอมัยซิน ซัลเฟต โทรไปถามเพื่อนที่เป็นหมอล่ะหมอบอกว่าใช้ได้ถ้าเป็นเยอะทาสัก 3-4 รอบก็ได้เพราะมันเป็นยาทามันอาจจะหลุดลอกได้เนื่องจากเราจะมีเหงื่อออกบ้าง แต่ถ้าคุณนอนนิ่งๆ ก็สัก 2 ครั้งเป็นอย่างต่ำค่ะ แต่ถ้าแผลไม่มีหนองคือไม่ติดเชื้อก็ใช้ครีม Triacinolone acetonide เป็นยากลุ่มสเตียรอย

http://www.pharmacy.msu.ac.th/pharm/w213.pdf

6) ถ้าแผลใหญ่มีหนองปิดแผลด้วยผ้าก๊อซ แล้วใช้เทปปิด ให้ติดเทปขวางแนวของร่างกายอย่าไปติดตามแนวมันจะไม่อยู่ค่ะ

ปล. หลังจากแผลเริ่มหายให้ ทายารักษารอยแผลเป็นหรือป้องกัน แผลนูน เช่น Scagel, Erase เป็นต้น ได้ยินมาว่า ยี่ห้อสกาเจล ดี 220-280 บาท

วิธีใช้ ทาบริเวณรอยแผลเป็น นวดเบา ๆ จนกระทั่งเจลซึมซาบเข้าสู่ผิว วันละ 3- 4ครั้ง
* สำหรับรอยแผลเป็นใหม่ ให้ทาบริเวณบาดแผลที่ปิดสนิทแล้ว หรือ 7-10 วัน หลังเกิดแผล โดยใช้ติดต่อกันประมาณ 4-6สัปดาห์

* สำหรับรอยแผลเป็นเก่าและมีลักษณะนูนแข็ง ให้นวดแรง ๆ ประมาณ 2-3 นาที ใช้ติดต่อกันประมาณ 4-6เดือน