พระวิมาดาเธอฯ พระนางผู้เป็นประมุขห้องพระเครื่องต้น ในแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง

 

  

พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา

          พระวิมาดาเธอฯ     ทรงเข้ารับราชการฝ่ายใน     เป็นพระอรรคชายาเธอในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว    ทรงปฏิบัติราชการสนองพระมหากรุณาธิคุณในหน้าที่อำนวยการห้องพระเครื่องต้น    ของเสวยคาวหวานถวาย     พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5    มาตลอดรัชกาล 

 

 

 

 

 

 

  

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลดาวัลย์ กรมหมื่นภูมินทรภักดี  /

 เจ้าจอมมารดาจีน  / กรมพระยาสุดารัตนราชประยูร

          พระนางประสูติเมื่อ วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2406   ทรงเป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลดาวัลย์  กรมหมื่นภูมินทรภักดีและเจ้าจอมมารดาจีน ทรงมีพระนามเดิมว่า  หม่อมเจ้าสาย ลดาวัลย์  เมื่อประสูติทรงประทับอยู่ที่วังของพระบิดา  โดยมีสมเด็จกรมพระยาสุดารัตนราชประยูร ทรงเป็นผู้อภิบาล

 

 

 

 

 

 

หม่อมเจ้าบัว ลดาวัลย์  / หม่อมเจ้าปิ๋ว ลดาวัลย์  / หม่อมเจ้าสาย ลดาวัลย์

          พระนางทรงมีพระเชษฐภคินี   ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาจีนสองพระองค์  คือ   หม่อมเจ้าบัว ลดาวัลย์  และ  หม่อมเจ้าปิ๋ว  ลดาวัลย์

 

 

 

 

 

 

 

พระวิมาดาเธอฯ (แถว บน ซ้ายสุด)  /  เหล่าพระมเหสีเทวีและพระเจ้าลูกเธอ

          พระนางและพระเชษฐภคินีทั้งสองพระองค์   ได้รับราชการฝ่ายในเป็นพระอรรคชายาเธอ  ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   พร้อมกันทั้งสามพระองค์  

 

 

 

 

 

 

 

พระวิมาดาเธอฯ  /  พระราชโอรสและพระราชธิดา

          พระนางทรงมีพระประสูติกาลพระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทั้งหมด 4 พระองค์ เป็นพระราชโอรสเพียงพระองค์เดียว  กับพระราชธิดาสามพระองค์   ดังนี้

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลฑิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศร์

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านภาจรจำรัสศรี ภัทรวดีราชธิดา

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามาลินีนภดาราศิรินิภาพรรณวดีกรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี

 

 

 

 

 

 

 

พระวิมาดาเธอฯ (ซ้ายสุด)  ในห้องพระเครื่องต้น   แวดล้อมไปด้วยเจ้าจอมก๊กออ

         พระนางทรงรับราชการฝ่ายใน    เป็นพระภรรยาเจ้า    ทรงอิสริยยศเป็นพระมเหสี   ตำแหน่ง พระอรรคชายาเธอ     มีหน้าที่ควบคุมดูแลห้องพระเครื่องต้น  ของเสวยคาวหวาน    พระกระยาหารที่ทรงทำถวาย    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น   พระนางทรงทำสนองพระยุคลบาทด้วยความจงรักภักดี    เช่นเดียวกับที่ทรงทำถวายพระโอรสและพระธิดา   สำหรับพระองค์เองแล้วอย่างไรก็ทนได้      เสวยได้    เล่ากันว่า    เมื่อคราวหนึ่งทรงซื้อเงาะ  100 ผล ราคา 100 บาท   เพื่อที่จะคว้านเงาะตั้งเครื่องเสวยให้สมเด็จพระธิดาทุกพระองค์   ส่วนเครื่องเสวยของพระองค์เองไม่โปรดให้มีเงาะผลละ  1  บาท  เพราะแพงเกินไป   ทรงรับสั่งว่า  " ขอให้ลูกให้ผัวสุขสบายก็เป็นที่พอใจแล้ว "  

 

 

 

 

 

 

 

ห้องพระเครื่องต้น

          พระนางทรงพิถีพิถันในเรื่องเครื่องต้นที่จะตั้งถวาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นอย่างยิ่ง ต้องทั้งสะอาด  ปลอดภัย  สวยงาม   และมีรสชาติที่อร่อยด้วย   ทรงระวังรอบคอบแม้ในรายละเอียดเล็ก ๆ  น้อย ๆ   เช่น  ทรงจัดผลไม้ทั้งผลลงในภาชนะ  ถ้าจะต้องใช้ใบไม้รอง  จะทรงเลือกใบไม้หรือดอกไม้ที่ทานได้ เช่น ใบเล็บครุฑ ใบมะม่วง ใบชมพู่ เพราะว่าในใบไม้บางชนิดอาจมียางหรือสิ่งที่เป็นพิษแก่มนุษย์ที่จะเข้าไปโดยไม่ทันรู้สึกตัว   จึงทรงงดเว้นโดยเด็ดขาด

 

 

 

 

 

 

 

พระวิมาดาเธอฯ ในห้องพระเครื่องต้น

             พระนางทรงกำกับห้องพระเครื่องต้น ทรงทำที่ในพระบรมมหาราชวัง และที่พระราชวังสวนดุสิต เมื่อช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   ราชสำนักย้ายมาอยู่ที่พระราชวังสวนดุสิตเกือบจะเป็นการถาวร   ด้วยเหตุนี้จึงกล่าวได้ว่า  พระนางทรงได้สนองพระเดชพระคุณ   ตลอดแผ่นดินจนสิ้นรัชกาล    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

 

 

 

 

 

 

 

พระวิมาดาเธอฯ  /  ล้นเกล้ารัชกาลที่ 5  / ล้นเกล้ารัชกาลที่ 7

              ในบั้นปลายแห่งพระชนม์ชีพของพระนาง  ในปี พ.ศ. 2468   พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7  ทรงตระหนักในพระราชหฤทัยว่า  พระนางทรงมีความจงรักภักดีต่อเบื้องพระยุคลบาทสมเด็จพระชนกนาถรัชกาลที่ 5  เป็นที่สุด     จึงทรงพระราชทานสถาปนาพระอิสริยยศให้สูงขึ้นเป็น    " กรมพระ " และถวายสร้อยพระนามว่า    " ปิยมหาราชปดิวรัดา "    อันมีความหมายว่า    พระภรรยาเจ้าที่ซื่อสัตย์ต่อพระบาทสมเด็จพระปิยมหาราชยิ่งนัก     จึงมีพระนามเติมว่า    " พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา "  

 

 

 

 

 

 

  

พระวิมาดาเธอฯ 

            พระนางทรงประชวรด้วยพระโรคเนื้อร้ายในช่องพระโอษฐ์  สิ้นพระชนม์ ณ ตำหนักในสวนสุนันทา พระราชวังดุสิต  เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๒  โดยได้รับพระราชทานโกศกุดั่นน้อยทรงพระศพ  และได้รับพระราชทานพระ โกศทองใหญ่ในวันออกพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพ    พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7    ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ  พระราชทานเลื่อนพระเกียรติยศพระศพเป็นกรณีพิเศษให้สมฐานะที่ทรงเป็น......   

" ปิยมหาราชปดิวรัดา " 

 

                                                                                                              ....โดย...พระพันปีหลังม่าน