นางกำนัล นางข้าหลวง ไทย

นางกำนัล นางข้าหลวง ไทย

ท้าววรคณานันท์ เป็นตำแหน่งท้าวนางสูงสุด ในข้าราชการสำนักฝ่ายใน ทำหน้าที่ดูแลปกครองข้าราชการสำนักฝ่ายใน ต่างพระเนตรพระกรรณ ขึ้นตรงต่อเสด็จอธิบดี ซึ่งในภายหลังการปรับโครงสร้างของข้าราชสำนักฝ่ายใน ใน สมัย ร 6

ระดับที่ 1  

ท้าววรจันทร ศักดินา ๑๐๐๐   เป็นหัวหน้าท้าวนางทั้งปวง บังคับบัญชาทั่วไปในราชสำนักฝ่ายใน ตลอดจนมีหน้าที่ตักเตือนว่ากล่าว พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายใน และพระสนมกำนัล

โดยที่ตำแหน่งท้าววรจันทร์ลงจะมีตำแหน่งท้าวนางอีก 4 ตำแหน่ง ได้แก่

ศักดินาคนละ 1000

ท้าวสมศักดิ์ ว่าการพนักงานทั้งปวง เช่น ในแผนกจัดเครื่องพระสุธารส และพระศรี เครื่องนมัสการ ดูแลหอพระและปูชนียสถานในราชสำนักฝ่ายใน

ท้าวโสภา ทำหน้าที่ฉลองพระโอษฐ์เชิญพระราชโองการพระราชกระแส แจ้งต่อไปยังผู้รับพระบรมราชโองการ หรือผู้รับ ๆ สั่งนั้น ๆ เป็นตำแหน่งคุณท้าวว่าการทั่วไป ช่วยราชการในในกองบัญชาการของท้าววรจันทร ในสมัยรัตนโกสินทร์ 

ท้าวอินทรสุริยา ว่าการห้องเครื่องวิเสท ห้องอาหาร

ท้าวศรีสัจจา ว่าการโขลนจ่า ที่ควบคุมประตูวัง และอารักขาทั่วไป

ท้าวทรงกันดาร เป็นผู้บัญชาพระคลังในคลังฝ่ายใน ควบคุม ดูแลการเบิกจ่ายต่างๆ ทั้งเงิน และเครื่องใช้ ศักดินา 800

ตำแหน่งที่ มี ในสมัย ร 6

ท้าวราชกิจวรภัตร ห้องเครื่อง

ท้าวศรีสุนทรนาฎ 

ท้าวอนงค์รักษา รับราชการในสมเด็จพระบรมราชินี

ท้าวสัตยานุรักษ์ รับราชการกรมโขน

ระดับที่ 2 มีศักดิ์รองจากคุณท้าวคือ 

คุณเฒ่าแก่ " ไม่มีบรรดาศักดิ์และราชทินนามเฉพาะ คงเรียกคำหน้านามว่า " คุณเฒ่าแก่ " ต่อคำหน้าชื่อของตัวเอง โดยที่ " คุณเฒ่าแก่ " มีด้วยกัน 2 ประเภท 

ประเภทแรก คือ เคยเป็นเจ้าจอมในรัชกาลก่อน ๆ เรียกว่า เจ้าจอมเถ้าแก่ มีหน้าที่ฝึกหัดข้าราชสำนักฝ่ายใน

ประเภทที่สอง คือ มิได้เป็นเจ้าจอม เรียกว่า " คุณเฒ่าแก่ " มีหน้าที่ออกไปประสานกิจการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับฝ่ายหน้า ( ข้าราชการที่เป็นผู้ชาย )  คุณเฒ่าแก่ มีหน้าที่บังคับบัญชาควบคุมการปฏิบัติงานของโขลนทวารบานไพชยนต์ ในตำแหน่งรองท้าวศรีสัจจาถือศักดินา 600

ท้าวนางทั้ง 6 นี้มีหน้าที่ปฏิบัติการอยู่ในวิเสทหลวงถือศักดินา 400 

ปฏิบัติงานขึ้นตรงในบังคับบัญชา ท้าวอินสุริยา

• ท้าวเทพภักดี 
• ท้าวทองพยศ 
• ท้าวทองกีบม้า 
• ท้าวยอดมณเฑียร 
• ท้าวอินทกัลยา 
• ท้าวมังศรี 
• ท้าวปฏิบัติบิณฑนาม 
• ท้าวสำราญมุข
• ท้าวราชโภชนาจารินี

ระดับที่ 3 จ่า มีราชทินนามตามตำแหน่งด้วย  

จ่าก้อนแก้ว

จ่าก้อนทอง

จ่าราชภักดี

จ่าศรีพรม

4 ตำแหน่งนี้ ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าโขลน ดูแลรักษาพระทวารประตูวัง และดูแลรักษาความสงบเรียบร้อยในเขตพระราชฐานชั้นใน ถือศักดินา 400

ระดับที่ 4

เป็นเสมียน-พนักงาน

( พนักงานผู้มีหน้าที่รักษาพระทวารประตูวัง และดูแลรักษาความเรียบร้อยในเขตพระราชฐานเรียกว่า " โขลน " พนักงานโขลน-นายประตู-เสมียน ถือศักดินา 80