นิทานล้านบรรทัด เรื่อง คาถา

นิทานล้านบรรทัด 
ประภาส ชลศรานนท์

เรื่อง คาถา

ตำแหน่งของเขานั้นเป็นจมื่น แต่ใครๆในสามโคกต่างก็เรียกเขาว่า “ผู้คงแก่เรียน”

เขาอ่านตำรามหาชาติจบในหนึ่งวัน อีกทั้งยังแตกฉานภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต และภาษาเขมรอย่างหาตัวจับยาก
ส่วนภาษาจำปาและภาษาละว้านั้น แม้จะไม่เป็นที่หนึ่งในกรุงศรีฯแต่ผู้คงแก่เรียนก็สามารถท่องคาถาในภาษาที่ว่านี้ได้มากกว่าพันคาถา ไม่ว่าจะการออกเสียงและการสะกดคำ เขาได้รับการกล่าวขานจากปุโรหิตทุกสำนักว่าหากเป็นเรื่องคาถาโบราณแล้วเขาเป็นเอก

ถึงตอนนี้ใครๆก็รู้ว่าผู้คงแก่เรียนกำลังศึกษาคาถาโบราณที่มีส่วนผสมของภาษาเขมรและภาษาละว้าอยู่อย่างขะมักเขม้น

เขากินนอนอาศัยอยู่ในวัดเก่าบริเวณสามโคกมาครบสามปีตามที่ตั้งใจแล้ว
ตำราทุกเล่มที่เขาศึกษาอยู่ เขาอ่านมันมากกว่าสามร้อยรอบ

เมื่อผู้คงแก่เรียนเห็นแล้วว่าความแตกฉานในคาถาโบราณของเขามีมากพอที่จะเผยแพร่ความรู้นี้แก่ผู้คนในทุกสำนัก เขาก็ตัดสินใจเดินทางกลับกรุงศรีฯ

ระหว่างที่อยู่บนเรือพาย ผู้คงแก่เรียนได้ยินคนพายเรือพูดถึง “พ่อเฒ่า”ชายชราผู้จำศีลอยู่บนเกาะเกร็ดกลางแม่น้ำ

“พายไปส่งข้าพเจ้าหน่อยเถิด บางทีข้าพเจ้าอาจจะได้สนทนาเรื่องคาถาโบราณกับผู้ทรงศีลท่านนั้น” ผู้คงแก่เรียนสั่งให้คนพายเรือเปลี่ยนทิศทาง

บนเกาะเกร็ด พ่อเฒ่าต้อนรับขับสู้ผู้คงแก่เรียนด้วยอัธยาศัยอันดี ผู้คงแก่เรียนได้ถามถึงคาถาโบราณที่พ่อเฒ่าท่องได้ และเมื่อพ่อเฒ่าท่องคาถาโบราณบทหนึ่งในผู้คงแก่เรียนฟัง ผู้คงแก่เรียนก็มีสีหน้าตื่นเต้นอย่างเห็นได้ชัด
“คาถานี้คือคาถาเหยียบวารีใช่หรือไม่”ผู้คงแก่เรียนถาม
พ่อเฒ่าพยักหน้า
“เป็นคาถาเดียวกับที่ข้าพเจ้าศึกษามา” ผู้คงแก่เรียนกล่าวต่อ “แต่มีบางอย่างที่ข้าพเจ้าคิดว่าคาถาที่ท่านท่องนี้ไม่ถูกต้องนัก”
“ข้าฯเป็นคนไม่ได้เรียนหนังสือ คาถาที่ท่องเมื่อกี้ ข้าฯเองก็จำมาจากอาจารย์ของอาจารย์อีกที อาศัยว่าถือศีลเคร่งครัดและพากเพียรบริกรรมมาตั้งแต่ยังหนุ่มก็เลยมีสติจำได้ มันมีอะไรไม่ถูกต้องหรือท่านผู้คงแก่เรียน”
“คำว่าเนี๊ยะโบกา ในตอนต้น น่าจะเป็นโปรกา มากกว่า ส่วนคำสุดท้าย ท่านต้องออกเสียงว่า ชะอองจุ๊มะตั้วฮือ จะถูกต้องกว่าเพราะว่าเป็นภาษาขมุ” ผู้คงแก่เรียนกล่าวอย่างเกรงใจ
“ดีจริงที่ได้พบท่าน ไม่อย่างนั้นข้าฯก็คงท่องคาถาแบบผิดๆไปตลอด” พ่อเฒ่าดีใจ

ระหว่างที่อยู่บนเรือที่กำลังพายออกมาจากเกาะเกร็ด ผู้คงแก่เรียนกล่าวกับคนพายเรือ
“รู้สึกดีใจอย่างบอกไม่ถูกที่ความรู้ของข้าพเจ้ามีประโยชน์กับผู้อื่น มิเสียแรงที่ศึกษามาหลายปี ท่านคิดว่าข้าพเจ้าควรจะตั้งสำนักใหม่ในกรุงศรีฯไหม”
เมื่อจบคำพูดของผู้คงแก่เรียน คนพายเรือมีสีหน้าตกตะลึงอย่างเห็นได้ชัด
“ข้าพเจ้าถามอะไรผิดหูไปหรือ” ผู้คงแก่เรียนแปลกใจ
คนพายเรือไม่ตอบ ได้แต่ชี้มือไปด้านหลังผู้คงแก่เรียน
ผู้คงแก่เรียนหันกลับไป แล้วก็ได้เห็นสิ่งที่ทำให้คนพายเรือตกตะลึง

พ่อเฒ่าผู้ทรงศีลยืนเท้าเปล่าอยู่บนผิวน้ำห่างจากกราบเรือไปไม่กี่ศอก
“ขออภัยท่านด้วยเถิดท่านผู้คงแก่เรียน คาถาเหยียบวารีที่ท่านแก้ให้ข้าฯเมื่อกี้ ข้าจำไม่ได้แล้วว่าต้องออกเสียงว่า คะตั้วฮือหรือมะตั้วฮือ ความชราทำให้ความจำข้าฯไม่ดีเลย ขออภัยจริงๆที่ต้องรบกวนท่านอีกครั้ง” พ่อเฒ่ากล่าวอย่างนอบน้อม

ฝันดีครับผู้อ่านทุกท่าน