แก๊งล่าพะยูนอาละวาด เสี่ยงสูญพันธุ์เหมือนกูปรี

แก๊งล่าพะยูนกลับมาอาละวาดในท้องทะเลตรังอีกครั้ง เน้นเฉพาะหัวที่มีราคาสูงถึง 1.5 หมื่นบาท ตามใบสั่งจากต่างประเทศ แกนนำอนุรักษ์ ชี้ปล่อยไว้อย่างนี้ไม่กี่ปีสูญพันธุ์แน่

นายอิสมาแอน เบ็ญสะอาด แกนนำชมรมการท่องเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์ชุมชนเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง กล่าวว่า ในปี 2555 ถือเป็นช่วงที่วิกฤติที่สุดของพะยูน สัตว์อนุรักษ์ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดตรัง เนื่องจากพบพะยูนตายลงไปเป็นจำนวนมาก ประมาณ 17 ตัว ทั้งที่พบซากแล้ว 11 ตัว และที่ซากสูญหายไปโดยไม่ทราบสาเหตุอีกไม่น้อยกว่า 5-6 ตัว สวนทางกับการพยายามจัดกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์พะยูน แต่กลับไม่สามารถปกปักรักษาสัตว์ทะเลชนิดนี้เอาไว้ได้อย่างที่ควรจะเป็น

ทั้งนี้ พะยูนที่ตายลงไปจะมีอายุเฉลี่ยตั้งแต่ 1-20 ปี ส่วนหนึ่งเกิดมาจากปัญหาเดิมๆ เรื่องเครื่องมือประมงที่ผิดกฎหมาย เช่น อวนปลากระเบน หรือเบ็ดราวไว ที่ยังคงพบเห็นได้ในบางพื้นที่ของอำเภอกันตัง และอำเภอหาดสำราญ โดยเจ้าหน้าที่มีข้อมูลที่ชัดเจนแต่ไม่อาจดำเนินการอะไรได้ เนื่องมาจากปัญหาการทำงานที่ซับซ้อนของหลายหน่วยงาน ประกอบกับความไม่จริงใจ หรือการใส่เกียร์ว่าง รวมทั้งอาจมีเรื่องของประโยชน์เข้ามาเกี่ยวข้อง จึงทำให้พบเห็นพะยูนต้องตายลงไปด้วยสาเหตุเหล่านี้

ที่สำคัญก็คือ ขบวนการล่าพะยูนเพื่อส่งขายไปยังต่างประเทศกำลังเริ่มรุนแรงมากขึ้นอีกครั้ง เนื่องจากมีออเดอร์เข้ามา แถมนายทุนยังให้ราคาสูงล่อใจ โดยเฉพาะส่วนหัวของพะยูน ซึ่งมีราคาในตลาดมืดสูงถึงชิ้นละ 15,000 บาท เพื่อนำไปเป็นส่วนผสมของยาชูกำลัง หรือยาโด๊ป เหมือนอย่างเช่นหัวกูปรีที่สูญพันธุ์ไปแล้ว หรือเลียงผาที่กำลังจะสูญพันธุ์ นอกจากนี้ยังมีการนำซากไปแอบฝังดินให้เปื่อยยุ่ย แล้วรอวันขุดกระดูกขึ้นมาเพื่อส่งขายไปยังต่างประเทศ เพื่อนำไปเป็นส่วนผสมของยาโด๊ปอีกเช่นกัน

ดังนั้น หากเปรียบเทียบกับพะยูนที่คาดว่าจะมีเหลืออยู่ในทะเลตรัง ประมาณ 150 ตัว กับจำนวนที่ตายลงไปปีละไม่น้อยกว่า 15 ตัว อย่างในสถานการณ์ขณะนี้ เชื่อว่าอีกไม่กี่ปีพะยูนอาจจะสูญพันธุ์ไปจากประเทศไทย เพราะสถานการณ์ของการคุกคามได้เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่เลวร้ายมากขึ้น แม้จะมีหน่วยงานด้านอนุรักษ์และมีกฎหมายมากมายเพียงใด แต่หากไม่มีแกนนำหลัก หรือมีแผนงานที่กำหนดมาตรการในระยะยาวอย่างชัดเจน ทั้งพะยูนและทรัพยากรทางทะเลต่างๆจะถูกทำลายจนหมดไป

ด้านนายก้องเกียรติ กิตติวัฒนาวงศ์ หัวหน้ากลุ่มสัตว์ทะเลหายาก ศูนย์วิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งทะเลอันดามัน กล่าวถึงสถานการณ์พะยูนใปปัจจุบันว่า มีแนวโน้มที่ค่อนข้างจะวิกฤติ โดยในปี 2555 พบพะยูนตายไปแล้ว จำนวน 11 ตัว โดยเป็นพะยูนในจังหวัดตรัง 10 ตัว และในจังหวัดภูเก็ต 1 ตัว สำหรับสาเหตุสำคัญ มาจากการใช้เครื่องมือการทำประมงประเภทอวนที่ทำให้พะยูนว่ายน้ำเข้าไปติดและไม่สามารถออกมาได้ เมื่อไม่มีอากาศหายใจจะตายในที่สุด