กำเนิดเกิดลอยกระทง

ประเพณีลอยกระทง เป็นประเพณีอันเป็นเอกลักษณ์ของคนไทยวันลอยกระทง เป็นวันสำคัญวันหนึ่งของชาวไทย ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 มักจะ ตกอยู่ในราวเดือนพฤศจิกายนตรงกับ ช่วงวันเพ็ญเดือน 12 เพราะพระจันทร์เต็มดวง ทำให้แม่น้ำใสสะอาด แสงจันทร์ส่องเวลากลางคืน เป็นบรรยากาศที่สวยงาม ประเพณีนี้กำหนดขึ้นเพื่อเป็นการบูชาพระแม่คงคา สะเดาะเคราะห์และขอขมาลาโทษที่ได้ลงอาบ ทิ้งสิ่งสกปรกลงในแม่น้ำลำคลองต่อพระแม่คงคา  ในวันลอยกระทงผู้คนจะพากันทำ "กระทง" จากวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ตบแต่งเป็นรูปคล้ายดอกบัวบาน ปักธูปเทียน และนิยมตัดเล็บ เส้นผม หรือใส่เหรียญกษาปณ์ลงไปในกระทง แล้วนำไปลอยในสายน้ำ

                เดิมเชื่อกันว่าประเพณีลอยกระทงเริ่มมีมาแต่สมัยสุโขทัย ในรัชสมัยพ่อขุนรามคำแหง โดยมีนางนพมาศ เป็นผู้ประดิษฐ์กระทงขึ้นครั้งแรก โดยแต่เดิมเรียกว่าพิธีจองเปรียง ที่ลอยเทียนประทีป และนางนพมาศได้นำดอกโคทมซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสองมาใช้ใส่เทียนประทีป แต่ปัจจุบันมีหลักฐานว่าไม่น่าจะเก่ากว่าสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยอ้างอิงหลักฐานจากภาพจิตรกรรมการสร้างกระทงแบบต่างๆ ในสมัยรัชกาลที่ 3     

                  ปัจจุบันวันลอยกระทงเป็นเทศกาลที่สำคัญของไทย ที่มีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศมาเที่ยวปีละมากๆ

                นอกจากนี้ยังมีการจัดกิจกรรมต่างๆ เช่น การประกวดกระทง การประกวดนางนพมาศ ขบวนแห่โคมลอยเรียกว่า "ลอยโคม" หรือ "ว่าวฮม" หรือ "ว่าวควัน" ในภาคเหนือ ,  การลอยกระทงขนาดเล็กทยอยเรียงรายไปเป็นสาย เรียกว่า "กระทงสาย" ที่จังหวัดตาก, การแสดงศิลปวัฒนธรรมประเพณีของสุโขทัย การเล่นไฟ พลุ ตะไล ไฟพะเนียง ขบวนแห่โคมชักโคมแขวน เป็นต้น