ย้อนรอยโทรศัพท์มือถือสายแรกในเชิงพาณิชย์ เกิดขึ้นเมื่อไรกันแน่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง ขอบคุณภาพประกอบจาก graphic.in.th

ลองนึกภาพคนคนหนึ่งนั่งอยู่ในรถเปิดประทุน ยกโทรศัพท์เครื่องใหญ่ที่มีเสาอากาศขึ้นมาแนบหู ในยุคที่ผู้คนยังคุ้นชินกับการใช้โทรศัพท์บ้าน ภาพแบบนี้คงสะดุดตาคนรอบข้างไม่น้อย

เรื่องราวของโทรศัพท์มือถือยุคแรกมักจะมีตัวเลขปี 1973 กับ 1983 ปรากฏคู่กันเสมอ จนชวนให้สงสัยว่าการโทรสายแรกเกิดขึ้นในปีไหนกันแน่ และมีความเกี่ยวข้องกับ Motorola DynaTAC อย่างไร

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าเรานับจากเหตุการณ์ไหน เพราะปี 1973 คือการสาธิตโทรออกด้วยเครื่องต้นแบบเป็นครั้งแรก ส่วนปี 1983 คือปีที่เริ่มเปิดให้บริการเครือข่ายเซลลูลาร์เชิงพาณิชย์ในสหรัฐอเมริกา ทั้งสองเหตุการณ์นี้ห่างกันถึง 10 ปี และไม่ใช่การโทรสายเดียวกัน

เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 1983 บริษัท Ameritech ได้เปิดให้บริการเครือข่ายเซลลูลาร์เชิงพาณิชย์ขึ้นที่เมืองชิคาโก โดย บ็อบ บาร์เน็ตต์ ผู้บริหารของบริษัท ได้ประเดิมโทรออกในงานเปิดตัวจากรถยนต์ที่จอดอยู่ใกล้สนาม Soldier Field ไปยังหลานชายของ อเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ ที่อยู่ในประเทศเยอรมนี

เหตุการณ์นี้มักถูกยกให้เป็นการโทรผ่านระบบเซลลูลาร์เชิงพาณิชย์สายแรกของสหรัฐฯ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับโทรศัพท์รุ่น Motorola DynaTAC อย่างไรก็ตาม การจะเรียกว่าเป็น “สายแรกของโลก” อาจไม่ถูกต้องนัก เพราะก่อนหน้านั้นได้มีการเปิดให้บริการเซลลูลาร์เชิงพาณิชย์ในประเทศอื่นไปแล้ว เช่น ในประเทศญี่ปุ่นเมื่อปี 1979

แล้วในปี 1973 เกิดอะไรขึ้น?

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 3 เมษายน 1973 มาร์ติน คูเปอร์ วิศวกรจาก Motorola ได้นำโทรศัพท์มือถือเครื่องต้นแบบออกมาสาธิตการโทรต่อหน้าสาธารณชนบนท้องถนนในมหานครนิวยอร์ก โดยเขาได้กดโทรหา โจเอล เองเกล จาก Bell Labs ซึ่งเป็นคู่แข่งคนสำคัญในวงการสื่อสารขณะนั้น

ความสำคัญของการสาธิตในวันนั้นคือ การพิสูจน์ว่าเราสามารถพกพาโทรศัพท์ไปไหนมาไหนได้ด้วยมือเปล่า โดยไม่ต้องยึดติดอยู่กับโทรศัพท์ที่ติดตั้งไว้ในรถยนต์อีกต่อไป แต่เนื่องจากอุปกรณ์ที่คูเปอร์ใช้ยังเป็นเพียงเครื่องต้นแบบ จึงไม่ควรนำเหตุการณ์ในปี 1973 ไปปะปนกับการเปิดให้บริการจริงในเชิงพาณิชย์ที่ชิคาโก

หลังจากนั้น Motorola ได้ใช้เวลาพัฒนาเทคโนโลยีต่ออีกหลายปี จนกระทั่งวันที่ 21 กันยายน 1983 คณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารของสหรัฐฯ (FCC) จึงได้ให้การรับรองโทรศัพท์รุ่น DynaTAC 8000X อย่างเป็นทางการ ซึ่งทาง Motorola ระบุว่าเป็นโทรศัพท์มือถือเชิงพาณิชย์รุ่นแรกของโลก

จะเห็นได้ว่าในช่วงเวลานั้นมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นไล่เลี่ยกัน ทั้งการรับรองตัวเครื่องและการเปิดให้บริการเครือข่าย เพราะการจะมีโทรศัพท์มือถือที่ใช้งานได้จริง จำเป็นต้องมีเครือข่ายมารองรับ เพื่อทำหน้าที่รับส่งสัญญาณจากตัวเครื่องไปยังสถานีฐาน ก่อนจะเชื่อมต่อไปยังระบบโทรศัพท์ปลายทาง

เมื่อเทียบกับสมาร์ตโฟนในปัจจุบัน DynaTAC เป็นโทรศัพท์ขนาดใหญ่ที่มีเสาอากาศและปุ่มกด ถูกออกแบบมาเพื่อใช้โทรคุยด้วยเสียงเพียงอย่างเดียว ไม่มีหน้าจอสัมผัสหรือแอปพลิเคชันมากมายเหมือนทุกวันนี้ แต่สำหรับผู้คนในยุคนั้น แค่การพกโทรศัพท์ออกไปคุยธุระนอกบ้านได้ ก็ถือเป็นการปฏิวัติการสื่อสารครั้งยิ่งใหญ่แล้ว

หากจะสรุปให้เข้าใจง่ายและไม่สับสน ให้จำแยกกันเป็น 3 เหตุการณ์สำคัญ คือ ปี 1973 สาธิตการโทรด้วยเครื่องต้นแบบครั้งแรก, เดือนกันยายน ปี 1983 ตัวเครื่อง DynaTAC 8000X ผ่านการรับรอง และเดือนตุลาคม ปี 1983 เริ่มเปิดให้บริการเครือข่ายเชิงพาณิชย์ในชิคาโก ซึ่งแต่ละเหตุการณ์ล้วนเป็นก้าวสำคัญที่เปลี่ยนผ่านจากสิ่งประดิษฐ์ในห้องทดลอง มาสู่บริการที่ผู้คนทั่วไปสามารถจับต้องและใช้งานได้จริง