ถังที่รั่วตั้งแต่วันแรก แต่ถูกแก้ด้วยการทาสีทับ

บอสตัน 1919 — คลื่นกากน้ำตาลสูงเจ็ดเมตรครึ่งวิ่งเข้าถนนด้วยความเร็วห้าสิบหกกิโลเมตรต่อชั่วโมง เรื่องนี้ฟังเหมือนเรื่องตลก จนกระทั่งรู้ว่ามีคนตายยี่สิบเอ็ดคน และรู้ว่าทำไมกฎที่วิศวกรทั่วโลกทำงานอยู่ใต้มันทุกวันนี้ ถึงเขียนขึ้นเพราะเรื่องนี้

เวลาเราอ่านเรื่องภัยพิบัติในอดีต ปฏิกิริยาแรกมักเป็นคำถามว่าทำไมไม่มีใครเห็นล่วงหน้า แต่กรณีนี้ต่างออกไป เพราะมีคนเห็นล่วงหน้า เห็นมาหลายปี และบอกไปแล้วด้วย

ถังสูงห้าสิบฟุตริมท่าเรือย่านนอร์ทเอนด์

ริมท่าเรือย่านนอร์ทเอนด์ เมืองบอสตัน มีถังเหล็กสูงห้าสิบฟุต เส้นผ่านศูนย์กลางเก้าสิบฟุต บรรจุกากน้ำตาลไว้สองล้านสามแสนแกลลอน หนักราวหนึ่งหมื่นสองพันตัน กากน้ำตาลในถังใบนี้ไม่ได้มีไว้ทำขนม แต่มีไว้กลั่นเป็นเอทานอลสำหรับอุตสาหกรรม ซึ่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่งคือวัตถุดิบตั้งต้นของดินระเบิด

ถังใบนี้รั่วตั้งแต่วันแรกที่เริ่มใช้งาน พนักงานคนหนึ่งให้การว่าเห็นกากน้ำตาลซึมออกตามรอยต่อแผ่นเหล็ก ตั้งแต่วันแรกที่เข้าทำงาน รอบถังคือชุมชนผู้อพยพชาวอิตาลี และเด็ก ๆ บนถนนชาร์เตอร์ก็มาเก็บ กากน้ำตาลที่ไหลออกมากินกันเป็นประจำทุกสัปดาห์ พูดอีกอย่างคือ ในละแวกนั้นไม่มีใครไม่รู้ว่าถังรั่ว

บริษัทตอบสนองต่อรอยรั่วในเดือนกรกฎาคม ปี 1918 ด้วยการทาสีถังเป็นสีน้ำตาล เพื่อให้มองไม่เห็นรอยรั่ว

เช้าวันนั้นอากาศอุ่นขึ้นอย่างรวดเร็วหลังจากหนาวจัดมาหลายวัน และเพิ่งมีการเติมกากน้ำตาลอุ่น เข้าไปในถังเมื่อวันก่อนหน้า ช่วงเที่ยงถังก็แตกออก

คลื่นสูงราวเจ็ดเมตรครึ่งวิ่งเข้าถนนด้วยความเร็วประมาณห้าสิบหกกิโลเมตรต่อชั่วโมง มันยกรางรถไฟยกระดับขึ้นจากพื้น ดันอาคารหลุดจากฐานราก และที่ทำให้เรื่องนี้ต่างจากน้ำท่วมทั่วไป คือกากน้ำตาลเหนียวเกินกว่าที่ใครจะว่ายหนีออกมาได้ คนที่ล้มลงไปในนั้นลุกไม่ขึ้นอีกเลย ทีมกู้ภัยต้องใช้เวลาหลายวันกว่าจะเข้าถึงร่างทั้งหมด

สามปีในชั้นไต่สวน และคำตอบที่บริษัทไม่อยากได้

บริษัทเจ้าของถังไม่ยอมรับว่าถังพัง คำอธิบายที่บริษัทเสนอคือมีผู้ก่อการร้ายลอบวางระเบิด ซึ่งเป็นข้อกล่าวหาที่ฟังขึ้นในบรรยากาศของอเมริกาปี 1919 ที่กำลังตื่นกลัวกลุ่มอนาธิปไตยอยู่พอดี

ผู้เสียหาย 119 รายรวมตัวกันฟ้อง การไต่สวนใช้เวลาสามปี และเป็นหนึ่งในคดีแรก ๆ ของรัฐแมสซาชูเซตส์ ที่ผู้เสียหายจำนวนมากรวมคดีกันเป็นคดีเดียว ผลการสอบสวนสรุปสาเหตุไว้ชัดเจน

เหล็กที่ใช้บางกว่าที่แบบกำหนดไว้เกือบครึ่งหนึ่ง ส่วนผสมของเหล็กขาดแมงกานีสจึงเปราะเกินไป สำหรับอากาศหนาวของบอสตัน และไม่เคยมีใครทดสอบถังด้วยการเติมน้ำก่อนใช้งานเลยสักครั้ง ซึ่งเป็นการทดสอบพื้นฐานที่สุดที่ทำได้ในยุคนั้น

จุดที่สำคัญที่สุดของคดีนี้ไม่ได้อยู่ที่คำตัดสิน แต่อยู่ที่คำถามหนึ่งที่โผล่ขึ้นมาระหว่างการไต่สวน คือ ใครเป็นคนอนุมัติแบบถังใบนี้ คำตอบคือ ไม่มีวิศวกรที่มีคุณวุฒิคนไหนเลย

หลังคดีนี้ บอสตันเริ่มบังคับให้แบบก่อสร้างต้องผ่านการรับรองจากวิศวกรที่มีใบอนุญาต และรัฐอื่น ๆ ก็ทยอยทำตาม

ระบบใบอนุญาตวิศวกรที่ทุกวันนี้เราถือว่าเป็นเรื่องปกติ — ที่แบบทุกแผ่นต้องมีคนเซ็นชื่อรับผิดชอบ และคนที่เซ็นต้องมีใบอนุญาต — ไม่ได้เกิดจากการนั่งประชุมวางแผนไว้ล่วงหน้า มันเกิดจากถังกากน้ำตาลใบหนึ่งที่ไม่มีใครเซ็นรับรอง